ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 7 · ช่วงที่ 2 ปลูก

เตรียมดินนาและทำเทือก: ไถ คราด ปรับระดับ และจัดการฟางข้าว

ขั้นตอนเตรียมดินนาก่อนหว่านหรือปักดำ ไถกี่ครั้ง ทำเทือกอย่างไร ทำไมต้องปรับพื้นนาให้เรียบ และจัดการฟางข้าวแทนการเผา

ทำเมื่อไหร่: ก่อนปลูก 2–4 สัปดาห์ ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • ไถดะกลบตอซัง ขังน้ำให้ฟางย่อย แล้วไถแปร คราด และทำเทือกให้เรียบ
  • พื้นนาที่เรียบคือเครื่องมือคุมวัชพืชและคุมน้ำที่ดีที่สุด และทำให้ข้าวขึ้นสม่ำเสมอ
  • ไม่เผาฟาง: ปุ๋ยในฟางหายไปกับควัน และเป็นต้นเหตุฝุ่นควัน

ขั้นตอนเตรียมดินนาน้ำขัง (นาหว่านน้ำตมและนาดำ)

  1. ซ่อมคันนา ปิดรูรั่ว ตกแต่งคันนาให้แน่น ก่อนเอาน้ำเข้า
  2. ไถดะ พลิกดินกลบตอซังและวัชพืช แล้วขังน้ำไว้ให้ฟางและวัชพืชย่อย
  3. ล่อให้งอกแล้วทำลาย ปล่อยให้เมล็ดวัชพืชและข้าวที่ร่วงจากรอบก่อนงอกขึ้นมาราว 7–10 วัน แล้วไถแปรหรือคราดทำลาย วิธีนี้ลดข้าววัชพืชได้มาก (บท วัชพืชในนาข้าว)
  4. ไถแปร คราด และทำเทือก ย่ำดินในน้ำให้เป็นโคลนละเอียด ลดการรั่วซึมของน้ำ และทำให้ต้นอ่อนตั้งตัวง่าย
  5. ปรับพื้นให้เรียบ ลูบเทือกให้ระดับเท่ากันทั้งแปลง นาที่ใหญ่หรือไม่เรียบมาก การปรับระดับด้วยเลเซอร์ช่วยได้มากและอยู่ได้หลายฤดู
  6. นาหว่านน้ำตม ระบายน้ำออกให้เหลือดินเปียก ทำร่องระบายน้ำเล็ก ๆ ในแปลงทุกราว 3–4 เมตร เพื่อไม่ให้น้ำขังทับเมล็ดที่หว่าน

ทำไมพื้นนาต้องเรียบ

พื้นนาไม่เรียบ ส่วนที่สูงน้ำไม่ถึงทำให้วัชพืชขึ้น ส่วนที่ต่ำน้ำลึกทำให้ข้าวงอกไม่ได้ ที่สูง: น้ำไม่ถึง หญ้าขึ้นแทนข้าว ที่ต่ำ: น้ำลึก ข้าวจมน้ำ งอกไม่ได้ พื้นนาไม่เรียบ
ไม่เรียบ ระดับน้ำเท่ากันทั้งแปลงไม่ได้ ส่วนสูงวัชพืชขึ้น ส่วนต่ำข้าวไม่ขึ้น ปุ๋ยและยาไหลไปรวมที่ต่ำ
พื้นนาเรียบ น้ำลึกเท่ากันทั้งแปลง ข้าวขึ้นสม่ำเสมอ น้ำลึกเท่ากันทั้งแปลง พื้นนาเรียบ ข้าวขึ้นสม่ำเสมอ
เรียบ ใช้น้ำคุมวัชพืชได้ทั้งแปลง ข้าวสุกพร้อมกัน ใช้น้ำน้อยลง

เตรียมดินนาหว่านแห้งและนาหยอด (นาน้ำฝน)

  • ไถดะเมื่อฝนแรกทำให้ดินไถได้ ตากดินไว้ระยะหนึ่ง ให้วัชพืชรุ่นแรกงอกแล้วไถแปรทำลาย
  • หว่านเมล็ดแห้งแล้วคราดกลบ (หว่านคราดกลบ) หรือใช้เครื่องหยอดเป็นแถว เมื่อดินชื้นและฝนเริ่มสม่ำเสมอ
  • ปรับพื้นนาให้เรียบตั้งแต่ตอนนี้ เพราะเมื่อน้ำเข้านาภายหลัง ส่วนที่ต่ำจะขังน้ำก่อน

จัดการฟางข้าวแทนการเผา

ฟางข้าวมีธาตุอาหารอยู่มาก โดยเฉพาะโพแทสเซียมและซิลิกอน (Dobermann & Fairhurst 2000) การเผาทำให้ไนโตรเจนและกำมะถันหายไปกับควันเกือบหมด หน้าดินแข็ง และเป็นต้นเหตุฝุ่นละออง

  • ไถกลบแล้วขังน้ำให้ย่อย อย่างน้อยราว 2 สัปดาห์ก่อนปลูก ฟางที่ย่อยไม่ทันในน้ำขังจะปล่อยสารที่ทำให้รากข้าวดำ ต้นเหลือง ชะงักการเจริญเติบโต
  • ใช้จุลินทรีย์ย่อยสลาย ช่วยให้ฟางย่อยเร็วขึ้น สอบถามสถานีพัฒนาที่ดินในพื้นที่
  • อัดฟางขาย หรือใช้เลี้ยงสัตว์ เพาะเห็ด คลุมแปลงผัก เป็นรายได้เสริม แต่ธาตุอาหารในฟางจะออกจากนาไปด้วย ควรชดเชยด้วยปุ๋ยอินทรีย์หรือโพแทสเซียม

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมการข้าว. คลังความรู้เรื่องข้าว: การเตรียมดินนาดำ นาหว่าน และการปรับระดับพื้นนา.
  2. Dobermann, A. & Fairhurst, T. (2000). Rice: Nutrient Disorders & Nutrient Management. IRRI / PPI.
  3. กรมพัฒนาที่ดิน. การไถกลบตอซังฟางข้าวและการใช้จุลินทรีย์ย่อยสลาย.