ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 6 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

ทำนาปรังรอบที่ 2: ปฏิทินงานรายเดือน และข้อควรระวังเรื่องน้ำและความร้อน

นาปรังรอบที่ 2 คืออะไร ทำได้เมื่อไหร่ ต้องเตรียมตัวอย่างไรเมื่อน้ำมีจำกัดและอากาศร้อนจัด ปฏิทินงานรายเดือนตั้งแต่เกี่ยวรอบแรกจนเกี่ยวรอบนี้

ทำเมื่อไหร่: ปลูก มี.ค.–พ.ค. ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • นาปรังรอบที่ 2 คือการปลูกข้าวไม่ไวแสงต่อทันทีหลังเกี่ยวนาปรังรอบแรก ราว มี.ค.–พ.ค. เกี่ยวราว ก.ค.–ส.ค.
  • ทำได้เฉพาะพื้นที่และปีที่น้ำพอ ช่วงเม.ย.–พ.ค. น้ำในเขื่อนต่ำที่สุดของปี
  • นาไม่ได้พัก: เพลี้ยกระโดด โรค ข้าวเรื้อ และฟางที่ยังไม่ย่อย สะสมต่อจากรอบก่อน

ควรทำนาปรังรอบที่ 2 ไหม

ในเขตชลประทานภาคกลางบางพื้นที่ เกษตรกรใช้ข้าวอายุสั้นทำนาได้ 3 รอบต่อปี (นาปรัง 2 รอบ และนาปี 1 รอบ) รายได้ต่อปีสูงขึ้น แต่ความเสี่ยงก็สูงขึ้นมาก ก่อนตัดสินใจ ให้ตอบ 4 ข้อนี้ให้ได้

  1. น้ำพอไหม โครงการชลประทานส่งน้ำให้รอบนี้หรือเปล่า มีบ่อหรือแหล่งน้ำสำรองไหม ข้าวที่ขาดน้ำช่วงตั้งท้องเสียหายหนักที่สุด
  2. เกี่ยวทันก่อนน้ำหลากไหม นาลุ่มริมแม่น้ำที่น้ำท่วมทุกปีต้องเกี่ยวให้เสร็จก่อนน้ำมา
  3. รอบก่อนมีเพลี้ยกระโดดหรือโรคไหม ถ้ารอบแรกระบาด การปลูกต่อทันทีคือการเลี้ยงศัตรูต่อ
  4. มีเวลาจัดการฟางไหม ฟางสดที่ไถกลบแล้วปลูกทันทีทำให้รากข้าวเสีย ต้นเหลือง ชะงัก
ปีน้ำน้อย

หลายปีที่ผ่านมา หน่วยงานรัฐขอความร่วมมืองดทำนาปรังรอบที่ 2 เพราะต้องสำรองน้ำไว้สำหรับอุปโภคบริโภคและต้นฤดูฝน ถ้าปลูกโดยไม่มีน้ำสนับสนุน ความเสียหายไม่ได้รับการชดเชย

ภาพรวมทั้งปี

เดือนมี.ค.เม.ย.พ.ค.มิ.ย.ก.ค.ส.ค.
ฤดูกาล ร้อน แล้ง ฝนเริ่ม – หน้าฝน
น้ำ น้ำต้นทุนต่ำสุดของปี
เตรียมดิน จัดการฟาง ทำเทือก
ปลูก หว่าน / ปักดำ
ข้าวทำอะไร ต้นอ่อน แตกกอ สร้างรวง ออกดอก สุก
ศัตรูพืช เพลี้ยกระโดด โรค สะสมจากรอบก่อน
ใส่ปุ๋ยเม็ด ครั้ง 1 ครั้ง 2
เกี่ยว เกี่ยวก่อนน้ำหลาก

เลื่อนตารางซ้ายขวาได้บนมือถือ · เดือนเป็นค่าโดยประมาณ ฝนแต่ละปีและแต่ละพื้นที่มาเร็วช้าต่างกัน ให้ดูฝนจริงในพื้นที่ประกอบ

เดือนไหน ทำอะไร

มี.ค.–เม.ย. หลังเกี่ยวรอบแรก

ยังไม่ได้ปลูก

  • ยืนยันการส่งน้ำกับโครงการชลประทานก่อน
  • ไถกลบตอซังและฟาง ขังน้ำให้ย่อยอย่างน้อยราว 2 สัปดาห์ ก่อนทำเทือก (บท เตรียมดินและทำเทือก)
  • ปล่อยให้ข้าวที่ร่วงจากรอบก่อนงอกขึ้นมาแล้วไถทำลาย ลดข้าวเรื้อและข้าววัชพืช (บท วัชพืชในนาข้าว)

เม.ย.–พ.ค. วันปลูก

ต้นอ่อนตั้งตัวในอากาศร้อน น้ำระเหยเร็ว

  • ใช้ข้าวไม่ไวแสงอายุสั้น และเมล็ดพันธุ์ดีที่ไม่ใช่เมล็ดจากรอบก่อนที่มีข้าวปน (บท พันธุ์ข้าว)
  • หว่านหรือปักดำเมื่อพื้นนาเรียบและมีน้ำพอ (บท วิธีปลูกข้าว)
  • รักษาน้ำในนาไม่ให้แห้งช่วงต้นอ่อน เพราะแดดร้อนจัด

พ.ค.–มิ.ย. อายุราว 15–45 วัน

แตกกอ

  • ใส่ปุ๋ยครั้งที่ 1 ราว 15–25 วันหลังหว่าน (บท ปุ๋ยนาข้าว)
  • กำจัดวัชพืชให้ทันใน 45 วันแรก
  • ตรวจเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลทุกสัปดาห์ รอบนี้เสี่ยงที่สุดเพราะนาไม่ได้พัก ไม่ใส่ไนโตรเจนเกิน และไม่พ่นสารที่ทำให้เพลี้ยระบาด (บท แมลงศัตรูข้าว)

มิ.ย.–ก.ค. อายุเก็บเกี่ยว ลบ 60 วัน

สร้างรวงอ่อน ตั้งท้อง ออกดอก

  • ใส่ปุ๋ยครั้งที่ 2 ช่วงเริ่มสร้างรวงอ่อน
  • ห้ามขาดน้ำ ตั้งแต่สร้างรวงจนดอกบาน ฝนต้นฤดูช่วยได้ แต่ฝนมักทิ้งช่วงในเดือนมิถุนายน–กรกฎาคม

ก.ค.–ส.ค. ราว 30 วันหลังออกรวง

เมล็ดสุก

  • ระบายน้ำก่อนเกี่ยว ถ้าฝนชุก ให้ทำทางระบายน้ำไว้ล่วงหน้า
  • เกี่ยว ให้ทันก่อนน้ำหลากในนาลุ่ม ข้าวที่เกี่ยวช่วงฝนชื้นมาก ต้องลดความชื้นเร็ว (บท เก็บเกี่ยวและขาย)
  • หลังเกี่ยว พิจารณาพักนาหรือปลูกพืชตระกูลถั่ว ตัดวงจรเพลี้ยและโรค

ปลูกช่วงอื่น? ดู ปฏิทินนาปี หรือ ปฏิทินนาปรัง ซึ่งลำดับงานต่างจากหน้านี้

ปลูกไม่ตรงเดือนในตาราง? คำนวณวันที่จากวันปลูกของคุณ

ใส่วันปลูกจริง ระบบจะเลื่อนวันของแต่ละงานให้ตรงกับไร่ของคุณ ข้อมูลไม่ถูกส่งออกจากเครื่อง

ตัวคำนวณใช้ข้าวอายุ 110 วันเป็นตัวอย่าง ถ้าพันธุ์ของคุณอายุต่างจากนี้ ให้เลื่อนวันของงานตั้งแต่สร้างรวงอ่อนเป็นต้นไปตามส่วนต่าง

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมการข้าว. คลังความรู้เรื่องข้าว: การปลูกข้าวนาปรังและการจัดการตอซังฟางข้าว.
  2. กรมชลประทาน. แผนการจัดสรรน้ำฤดูแล้งและการขอความร่วมมืองดทำนาปรังรอบที่ 2.
  3. Heong, K.L. & Hardy, B. (eds.) (2009). Planthoppers: New Threats to the Sustainability of Intensive Rice Production Systems in Asia. IRRI.