ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 3 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

เลือกพันธุ์ข้าว: ข้าวไวต่อช่วงแสง ข้าวไม่ไวต่อช่วงแสง และเมล็ดพันธุ์ดี

ข้าวไวแสงกับไม่ไวแสงต่างกันอย่างไร ใช้ฤดูไหน พันธุ์ที่ปลูกกันมากในไทย และวิธีหาเมล็ดพันธุ์ดีที่ไม่มีข้าวปน

ทำเมื่อไหร่: ก่อนปลูก 1–2 เดือน ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • ข้าวไวต่อช่วงแสงออกรวงเมื่อกลางวันสั้นลงช่วงปลายฝน ปลูกได้เฉพาะนาปี
  • ข้าวไม่ไวต่อช่วงแสงออกรวงตามอายุ ปลูกได้ทุกฤดู เป็นพันธุ์หลักของนาปรัง
  • เมล็ดพันธุ์ดีต้องตรงพันธุ์ งอกดี และไม่มีข้าววัชพืชปน ซึ่งสำคัญพอ ๆ กับการเลือกพันธุ์

ไวแสง กับ ไม่ไวแสง: เรื่องแรกที่ต้องรู้

ข้าวไวต่อช่วงแสงข้าวไม่ไวต่อช่วงแสง
ออกรวงเมื่อไหร่เมื่อกลางวันสั้นลงถึงจุดหนึ่ง ช่วงปลาย ต.ค.–พ.ย. แทบไม่ขึ้นกับวันปลูกตามอายุ นับจากวันปลูก
ปลูกฤดูไหนได้นาปีเท่านั้นทุกฤดู ทั้งนาปีและนาปรัง
อายุเก็บเกี่ยวขึ้นกับวันปลูก ปลูกเร็วอายุยาว ปลูกช้าอายุสั้นค่อนข้างคงที่ ส่วนใหญ่ราว 100–120 วัน
ตัวอย่างพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105, กข15, กข6, เหนียวสันป่าตองปทุมธานี 1, ชัยนาท 1, สุพรรณบุรี 1, กข41, กข47, กข61, กข79, กข85
ปลูกข้าวไวแสงช้าเกินไป

ข้าวไวแสงจะออกรวงตามช่วงแสงเสมอ ถ้าปลูกช้ามาก เช่น ปักดำปลายสิงหาคมถึงกันยายน ต้นจะมีเวลาแตกกอสั้น กอน้อย รวงน้อย ผลผลิตต่ำ ส่วนข้าวไม่ไวแสงที่ปลูกช้าในนาปี อาจออกดอกตอนอากาศเริ่มเย็น หรือสุกตอนน้ำหลาก ควรวางแผนวันปลูกให้ข้าวออกดอกพ้นช่วงเสี่ยง

หลักเลือกพันธุ์

  1. ฤดูและน้ำ นาปรังใช้ข้าวไม่ไวแสงเท่านั้น นาน้ำฝนที่ฝนหมดเร็วควรใช้พันธุ์ที่สุกก่อนน้ำหมด
  2. สภาพนา นาลุ่มน้ำลึกใช้พันธุ์ต้นสูงหรือทนน้ำท่วม นาดินเค็มใช้พันธุ์ทนเค็มที่หน่วยงานแนะนำ
  3. ตลาด ข้าวหอมมะลิไทยตามมาตรฐานต้องเป็นพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 หรือ กข15 ข้าวเหนียว ข้าวเจ้าพื้นแข็ง ข้าวพื้นนุ่ม ขายคนละตลาด ถามโรงสีหรือสหกรณ์ก่อนปลูก
  4. ความต้านทานโรคและแมลง ในพื้นที่ที่เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลหรือโรคไหม้ระบาดบ่อย เลือกพันธุ์ที่หน่วยงานแนะนำว่าต้านทานในพื้นที่นั้น
  5. ไม่ปลูกพันธุ์เดียวทั้งพื้นที่ต่อเนื่องหลายปี แมลงและเชื้อโรคปรับตัวทำลายพันธุ์นั้นได้ในเวลาไม่นาน

รายละเอียดพันธุ์รับรองและพันธุ์แนะนำของแต่ละพื้นที่ สอบถามได้ที่ศูนย์วิจัยข้าว ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าว หรือดูที่คลังความรู้เรื่องข้าวของกรมการข้าว

เมล็ดพันธุ์ดี: ดูอะไรบ้าง

  • ตรงพันธุ์ ไม่มีพันธุ์อื่นปน ข้าวปนทำให้สุกไม่พร้อมกันและถูกตัดราคา
  • ไม่มีข้าววัชพืช (ข้าวดีด ข้าวเด้ง) และเมล็ดวัชพืช ซึ่งเมื่อติดเข้านาแล้วกำจัดยากมากหลายฤดู (บท วัชพืชในนาข้าว)
  • ความงอกสูง ทดสอบเองได้ (บท เมล็ดพันธุ์ แช่ หุ้ม ตกกล้า) เมล็ดที่งอกต่ำต้องใช้มากขึ้นและข้าวขึ้นไม่สม่ำเสมอ
  • แหล่งที่เชื่อถือได้ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวของกรมการข้าว ศูนย์ข้าวชุมชน หรือสหกรณ์ที่ผลิตเมล็ดพันธุ์
  • เก็บพันธุ์ไว้เอง ทำได้ ถ้าคัดจากแปลงที่ข้าวสม่ำเสมอ ถอนข้าวปนก่อนเกี่ยว และเมื่อเริ่มเห็นข้าวปนมาก ให้เปลี่ยนเมล็ดพันธุ์ใหม่จากแหล่งที่เชื่อถือได้ (บท เก็บเกี่ยวและขาย)

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมการข้าว. พันธุ์ข้าวรับรองและพันธุ์แนะนำ (คลังความรู้เรื่องข้าว).
  2. Yoshida, S. (1981). Fundamentals of Rice Crop Science. IRRI. (การตอบสนองต่อช่วงแสง)
  3. กระทรวงพาณิชย์. มาตรฐานข้าวหอมมะลิไทย.