ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 11 · ช่วงที่ 3 ดูแล

กำจัดวัชพืชในนาข้าว: ช่วงวิกฤต ข้าววัชพืช และการใช้น้ำคุมหญ้า

วัชพืชช่วงไหนทำให้ข้าวเสียหายมากที่สุด ข้าววัชพืช (ข้าวดีด ข้าวเด้ง) ป้องกันอย่างไร การใช้น้ำคุมหญ้า และการใช้สารกำจัดวัชพืชอย่างปลอดภัย

ทำเมื่อไหร่: ปลูก – 45 วัน ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • วัชพืชที่แข่งกับข้าวในราว 30–45 วันแรก ทำให้ผลผลิตเสียมากที่สุด นาหว่านเสี่ยงกว่านาดำ
  • เครื่องมือที่ดีที่สุดคือพื้นนาเรียบและน้ำ: น้ำขังสม่ำเสมอช่วยคุมหญ้าได้ทั้งแปลง
  • ข้าววัชพืช (ข้าวดีด ข้าวเด้ง) มากับเมล็ดพันธุ์และเครื่องจักร ป้องกันง่ายกว่ากำจัดมาก

ช่วงวิกฤต

ข้าวที่เพิ่งงอกหรือเพิ่งปักดำยังเล็ก วัชพืชที่งอกพร้อมกันหรือก่อนจะแย่งแสงและปุ๋ยไป ช่วงที่ต้องไม่มีวัชพืชแข่งคือราว 30–45 วันแรก หลังจากทรงพุ่มข้าวปิดผิวน้ำแล้ว วัชพืชที่งอกใหม่ทำความเสียหายได้น้อยกว่ามาก นาดำได้เปรียบเพราะกล้าโตกว่าวัชพืชตั้งแต่วันแรกและมีน้ำคุมไว้ นาหว่านน้ำตมและนาหว่านแห้งข้าวกับวัชพืชงอกพร้อมกัน จึงต้องคุมเข้มกว่า

วัชพืชที่พบบ่อยในนา

กลุ่มตัวอย่างข้อสังเกต
หญ้าหญ้าข้าวนก หญ้าดอกขาวต้นอ่อนคล้ายข้าว แยกยาก ขึ้นมากเมื่อนาแห้งหรือน้ำไม่ทั่ว
กกกกขนากลำต้นเป็นสามเหลี่ยม ออกดอกและเมล็ดเร็วมาก
ใบกว้างขาเขียด ผักปอดนาขึ้นดีในน้ำขัง
ข้าววัชพืชข้าวดีด ข้าวเด้ง ข้าวหางเป็นข้าวด้วยกัน กำจัดด้วยสารไม่ได้ เมล็ดร่วงก่อนเกี่ยวแล้วสะสมในดิน

ใช้น้ำคุมวัชพืช

  • เมล็ดหญ้าส่วนใหญ่งอกได้ไม่ดีในน้ำขัง เมื่อต้นข้าวตั้งตัวแล้ว รักษาน้ำขังราว 5–10 ซม. สม่ำเสมอทั้งแปลง ช่วยคุมหญ้าได้มาก
  • นาที่พื้นไม่เรียบ ส่วนที่โผล่พ้นน้ำจะเป็นแหล่งหญ้า (บท เตรียมดินและทำเทือก)
  • ถ้าทำนาเปียกสลับแห้ง ให้เริ่มหลังข้าวตั้งตัวและคุมวัชพืชได้แล้ว (บท การจัดการน้ำในนา)

ข้าววัชพืช: ป้องกันก่อนติดนา

ข้าววัชพืชเป็นข้าวที่ต้นคล้ายข้าวปลูก แต่มักสูงกว่า แตกกอมาก เมล็ดร่วงง่ายก่อนเกี่ยว และหลายชนิดเปลือกหรือเนื้อมีสีแดง เมื่อปนมากับข้าวที่ขาย โรงสีจะตัดราคา และเมล็ดที่ร่วงอยู่ในดินงอกขึ้นได้อีกหลายฤดู

  1. ใช้เมล็ดพันธุ์สะอาด ไม่มีข้าววัชพืชปน (บท พันธุ์ข้าว)
  2. ล่อให้งอกแล้วทำลาย ขังน้ำให้เมล็ดในดินงอกก่อน แล้วไถหรือคราดทำลาย 1–2 รอบก่อนปลูก
  3. ทำความสะอาดรถเกี่ยวและรถไถ ก่อนเข้านา เครื่องจักรพาเมล็ดข้าววัชพืชจากนาอื่นมาได้มาก
  4. ถอนทิ้งก่อนออกรวงหรือก่อนเมล็ดร่วง ข้าววัชพืชมักสูงพ้นข้าวปลูก สังเกตได้ช่วงออกรวง
  5. นาที่มีข้าววัชพืชมาก เปลี่ยนจากนาหว่านเป็นนาดำหรือดำนาด้วยเครื่องสักระยะ ข้าวปลูกจะได้เปรียบ และแยกต้นข้าววัชพืชที่ขึ้นระหว่างแถวได้ง่าย

วิธีกำจัดวัชพืช

  • แรงคน ถอนหรือใช้อุปกรณ์ระหว่างแถวในนาดำ ได้ผลดีในนาเล็ก ถอนก่อนวัชพืชออกเมล็ด
  • สารกำจัดวัชพืช ใช้เฉพาะสารที่ฉลากระบุว่าใช้ในนาข้าว และระบุวิธีปลูกที่ตรงกับนาของคุณ (นาหว่านน้ำตม นาดำ หรือนาหว่านแห้ง) ทำตามฉลากเรื่องจังหวะการพ่นนับจากวันปลูก และระดับน้ำก่อนและหลังพ่นอย่างเคร่งครัด สารคุมก่อนงอกที่พ่นผิดจังหวะทำให้ข้าวเสียหายได้
  • เลือกสารให้ตรงกลุ่มวัชพืชที่มีในนา หญ้า กก และใบกว้างใช้สารต่างกัน ถ้าไม่แน่ใจให้ถ่ายภาพไปถามเจ้าหน้าที่เกษตร
  • สลับกลุ่มสาร ไม่ใช้สารตัวเดียวซ้ำทุกฤดู เพราะวัชพืชดื้อยาได้ โดยเฉพาะหญ้าข้าวนก
ความปลอดภัย

สวมหน้ากาก ถุงมือ เสื้อแขนยาว และรองเท้าบูท อ่านฉลากก่อนผสมทุกครั้ง ไม่ปล่อยน้ำที่มีสารจากนาลงลำห้วยทันทีหลังพ่น ล้างถังพ่นให้สะอาดก่อนใช้กับปุ๋ยหรือยาตัวอื่น

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมการข้าว. คลังความรู้เรื่องข้าว: วัชพืชในนาข้าวและการป้องกันกำจัด ข้าววัชพืช.
  2. Chauhan, B.S. (2013). Strategies to manage weedy rice in Asia. Crop Protection 48: 51–56.
  3. IRRI. Rice Knowledge Bank: Weed management.