บทที่ 16 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย
ต้นทุนทำนาต่อไร่ และวิธีคำนวณกำไร จุดคุ้มทุน
รายการต้นทุนทำนาต่อไร่ วิธีคิดกำไร ผลผลิตคุ้มทุน และเครื่องคำนวณที่ใส่ตัวเลขของนาตัวเองได้
สรุปสั้น
- จดต้นทุนทุกรายการต่อไร่ รวมค่าแรงตัวเองและค่าที่ดิน จึงจะรู้กำไรจริง
- ต้นทุนส่วนใหญ่จ่ายเท่าเดิมไม่ว่าจะได้ข้าวเท่าไร ผลผลิตต่อไร่จึงเป็นตัวที่ทำให้กำไรเปลี่ยนมากที่สุด
- ลดต้นทุนที่ไม่เพิ่มผลผลิตก่อน เช่น เมล็ดพันธุ์ที่หว่านหนาเกิน ปุ๋ยและยาที่ใส่เผื่อ
ต้นทุนทำนามีอะไรบ้าง
ต้นทุนส่วนใหญ่ เช่น เตรียมดิน เมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย ยา และค่าที่ดิน จ่ายก่อนรู้ผลผลิต ส่วนค่ารถเกี่ยวและขนส่งเพิ่มตามพื้นที่หรือปริมาณข้าว นาปรังมักมีต้นทุนต่อไร่สูงกว่านาปี (ค่าน้ำ ปุ๋ย ยา) แต่ผลผลิตต่อไร่ก็สูงกว่า ให้คิดแยกฤดู
ผลผลิตคุ้มทุน
ผลผลิตคุ้มทุน (ตัน/ไร่) = ต้นทุนรวมต่อไร่ ÷ ราคาขาย (บาท/กก.) ÷ 1,000
ตัวอย่าง: ต้นทุน 4,600 บาท/ไร่ ราคาข้าวเปลือก 9 บาท/กก. → ต้องได้อย่างน้อย 4,600 ÷ 9 ÷ 1,000 ≈ 0.51 ตัน (ราว 510 กก.)/ไร่ จึงจะไม่ขาดทุน ใช้ราคาที่ได้จริงหลังหักความชื้นและสิ่งเจือปน ไม่ใช่ราคาประกาศ
ก่อนจ่ายเพิ่มกับปุ๋ย ยา หรือน้ำ ให้ถามว่า “ต้องได้ข้าวเพิ่มกี่กิโลกรัมจึงคุ้ม” เช่น จ่ายเพิ่ม 270 บาท/ไร่ ที่ราคา 9 บาท/กก. ต้องได้ข้าวเพิ่มอย่างน้อย 30 กก./ไร่
ลดต้นทุน เพิ่มกำไร ได้จากตรงไหน
| จุดที่ทำได้ | ผลต่อกำไร | บทที่เกี่ยวข้อง |
|---|---|---|
| ลดอัตราเมล็ดพันธุ์ให้พอดี ใช้เมล็ดพันธุ์ดี | ลดค่าเมล็ด ลดโรคและเพลี้ย | วิธีปลูกข้าว · เมล็ดพันธุ์ แช่ หุ้ม ตกกล้า |
| ใส่ปุ๋ยตามค่าดินและตรงระยะ | ได้ผลผลิตมากขึ้นต่อเงินค่าปุ๋ยเท่าเดิม | ปุ๋ยนาข้าว |
| พื้นนาเรียบ คุมวัชพืชด้วยน้ำ | ลดค่าสารกำจัดวัชพืช ข้าวขึ้นสม่ำเสมอ | เตรียมดินและทำเทือก · วัชพืชในนาข้าว |
| ทำนาเปียกสลับแห้ง | ลดค่าสูบน้ำในนาปรัง | การจัดการน้ำในนา |
| ไม่พ่นยาเมื่อไม่จำเป็น | ลดค่ายา และลดการระบาดของเพลี้ยภายหลัง | แมลงศัตรูข้าว |
| เกี่ยวตรงระยะ ลดความชื้นดี ไม่มีข้าวปน | ได้ราคาเต็ม ไม่ถูกหัก | เก็บเกี่ยวและขาย |
จดบันทึกทุกฤดู
ควรจดอย่างน้อย: ฤดู พันธุ์ แหล่งเมล็ดพันธุ์ วิธีปลูกและอัตราเมล็ด วันปลูก วันออกรวง ปุ๋ยสูตรและอัตรา ยาที่ใช้ ปัญหาโรคแมลง วันเกี่ยว ผลผลิต ความชื้น ราคาที่ได้ และต้นทุนทุกรายการ ข้อมูลต้นทุนการผลิตข้าวเฉลี่ยของประเทศ ดูได้จากสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ใช้เทียบกับตัวเลขของนาตัวเองได้
แหล่งอ้างอิง
- สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.). ต้นทุนการผลิตข้าวนาปีและข้าวนาปรัง (สถิติรายปี).
- กรมการข้าว. การลดต้นทุนการผลิตข้าว.