ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 16 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย

ต้นทุนทำนาต่อไร่ และวิธีคำนวณกำไร จุดคุ้มทุน

รายการต้นทุนทำนาต่อไร่ วิธีคิดกำไร ผลผลิตคุ้มทุน และเครื่องคำนวณที่ใส่ตัวเลขของนาตัวเองได้

ทำเมื่อไหร่: ก่อนปลูกและหลังขาย ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • จดต้นทุนทุกรายการต่อไร่ รวมค่าแรงตัวเองและค่าที่ดิน จึงจะรู้กำไรจริง
  • ต้นทุนส่วนใหญ่จ่ายเท่าเดิมไม่ว่าจะได้ข้าวเท่าไร ผลผลิตต่อไร่จึงเป็นตัวที่ทำให้กำไรเปลี่ยนมากที่สุด
  • ลดต้นทุนที่ไม่เพิ่มผลผลิตก่อน เช่น เมล็ดพันธุ์ที่หว่านหนาเกิน ปุ๋ยและยาที่ใส่เผื่อ

ต้นทุนทำนามีอะไรบ้าง

ต้นทุนส่วนใหญ่ เช่น เตรียมดิน เมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย ยา และค่าที่ดิน จ่ายก่อนรู้ผลผลิต ส่วนค่ารถเกี่ยวและขนส่งเพิ่มตามพื้นที่หรือปริมาณข้าว นาปรังมักมีต้นทุนต่อไร่สูงกว่านาปี (ค่าน้ำ ปุ๋ย ยา) แต่ผลผลิตต่อไร่ก็สูงกว่า ให้คิดแยกฤดู

เครื่องคำนวณต้นทุนและกำไรต่อไร่

ตัวเลขที่ใส่ไว้เป็น ตัวอย่างสมมติ เพื่อให้เห็นวิธีคิดเท่านั้น ให้แก้เป็นตัวเลขจริงของนาคุณ ไม่มีการเก็บข้อมูล

ผลผลิตคุ้มทุน

ผลผลิตคุ้มทุน (ตัน/ไร่) = ต้นทุนรวมต่อไร่ ÷ ราคาขาย (บาท/กก.) ÷ 1,000

ตัวอย่าง: ต้นทุน 4,600 บาท/ไร่ ราคาข้าวเปลือก 9 บาท/กก. → ต้องได้อย่างน้อย 4,600 ÷ 9 ÷ 1,000 ≈ 0.51 ตัน (ราว 510 กก.)/ไร่ จึงจะไม่ขาดทุน ใช้ราคาที่ได้จริงหลังหักความชื้นและสิ่งเจือปน ไม่ใช่ราคาประกาศ

ใช้ตัวเลขนี้ตัดสินใจ

ก่อนจ่ายเพิ่มกับปุ๋ย ยา หรือน้ำ ให้ถามว่า “ต้องได้ข้าวเพิ่มกี่กิโลกรัมจึงคุ้ม” เช่น จ่ายเพิ่ม 270 บาท/ไร่ ที่ราคา 9 บาท/กก. ต้องได้ข้าวเพิ่มอย่างน้อย 30 กก./ไร่

ลดต้นทุน เพิ่มกำไร ได้จากตรงไหน

จุดที่ทำได้ผลต่อกำไรบทที่เกี่ยวข้อง
ลดอัตราเมล็ดพันธุ์ให้พอดี ใช้เมล็ดพันธุ์ดีลดค่าเมล็ด ลดโรคและเพลี้ยวิธีปลูกข้าว · เมล็ดพันธุ์ แช่ หุ้ม ตกกล้า
ใส่ปุ๋ยตามค่าดินและตรงระยะได้ผลผลิตมากขึ้นต่อเงินค่าปุ๋ยเท่าเดิมปุ๋ยนาข้าว
พื้นนาเรียบ คุมวัชพืชด้วยน้ำลดค่าสารกำจัดวัชพืช ข้าวขึ้นสม่ำเสมอเตรียมดินและทำเทือก · วัชพืชในนาข้าว
ทำนาเปียกสลับแห้งลดค่าสูบน้ำในนาปรังการจัดการน้ำในนา
ไม่พ่นยาเมื่อไม่จำเป็นลดค่ายา และลดการระบาดของเพลี้ยภายหลังแมลงศัตรูข้าว
เกี่ยวตรงระยะ ลดความชื้นดี ไม่มีข้าวปนได้ราคาเต็ม ไม่ถูกหักเก็บเกี่ยวและขาย

จดบันทึกทุกฤดู

ควรจดอย่างน้อย: ฤดู พันธุ์ แหล่งเมล็ดพันธุ์ วิธีปลูกและอัตราเมล็ด วันปลูก วันออกรวง ปุ๋ยสูตรและอัตรา ยาที่ใช้ ปัญหาโรคแมลง วันเกี่ยว ผลผลิต ความชื้น ราคาที่ได้ และต้นทุนทุกรายการ ข้อมูลต้นทุนการผลิตข้าวเฉลี่ยของประเทศ ดูได้จากสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ใช้เทียบกับตัวเลขของนาตัวเองได้

แหล่งอ้างอิง

  1. สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.). ต้นทุนการผลิตข้าวนาปีและข้าวนาปรัง (สถิติรายปี).
  2. กรมการข้าว. การลดต้นทุนการผลิตข้าว.