ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 9 · ช่วงที่ 2 ปลูก

วิธีปลูกข้าว: หว่านน้ำตม หว่านแห้ง ปักดำ โยนกล้า ดำเครื่อง และอัตราเมล็ดพันธุ์

เปรียบเทียบวิธีปลูกข้าวแต่ละแบบ ใช้เมล็ดพันธุ์กี่กิโลต่อไร่ ปักดำระยะเท่าไร และทำไมหว่านหนาเกินไปไม่ได้ผลผลิตเพิ่ม

ทำเมื่อไหร่: วันปลูก ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • เลือกวิธีปลูกตามน้ำ แรงงาน และวัชพืชในนา ไม่มีวิธีที่ดีที่สุดสำหรับทุกนา
  • หว่านหนาเกินไปไม่ได้ผลผลิตเพิ่ม แต่ได้ต้นอ่อนแอ ล้มง่าย โรคและเพลี้ยมากขึ้น
  • ปักดำระยะ 20 × 20 ซม. ได้ 40,000 กอต่อไร่ · 25 × 25 ซม. ได้ 25,600 กอต่อไร่

วิธีปลูกข้าวในไทย

วิธีเหมาะกับข้อดีข้อควรระวัง
หว่านน้ำตมนาชลประทาน ภาคกลาง นาปรังเร็ว ใช้แรงงานน้อยใช้เมล็ดมาก วัชพืชและข้าววัชพืชขึ้นพร้อมข้าว พื้นนาต้องเรียบ
หว่านแห้ง / หยอดนาน้ำฝน อีสาน นาปีใช้ฝนต้นฤดูได้ ไม่ต้องรอน้ำขังฝนทิ้งช่วงหลังหว่าน ต้นอ่อนตาย วัชพืชมาก
ปักดำ (มือ)นาที่มีแรงงาน นาที่วัชพืชมาก นาลุ่มใช้เมล็ดน้อย ข้าวได้เปรียบวัชพืช คุมระยะได้ใช้แรงงานมาก ต้นทุนค่าจ้างสูง
ดำนาด้วยเครื่องนาที่พื้นเรียบ มีบริการรถดำนาได้ข้อดีของนาดำ ใช้แรงงานน้อยต้องเพาะกล้าในถาดให้ทันวัน และพื้นนาต้องเรียบ
โยนกล้านาขนาดเล็กถึงกลางเร็วกว่าปักดำ ใช้เมล็ดน้อยระยะกอไม่สม่ำเสมอ ต้องคุมน้ำช่วงกล้าตั้งตัว

ใช้เมล็ดพันธุ์เท่าไร

วิธีเมล็ดพันธุ์โดยประมาณ (กก./ไร่)
หว่านน้ำตม / หว่านแห้ง15–20
หยอดเป็นแถวน้อยกว่าหว่าน ตามคำแนะนำของเครื่อง
ปักดำ (เมล็ดสำหรับแปลงกล้า)ราว 5–7
อัตรานี้ใช้กับเมล็ดพันธุ์ที่งอก 80% ขึ้นไป ถ้าความงอกต่ำกว่านี้ต้องปรับเพิ่ม (บท เมล็ดพันธุ์ แช่ หุ้ม ตกกล้า)
หว่านหนา ไม่ได้ผลผลิตเพิ่ม

นาหว่านจำนวนมากใช้เมล็ด 25–40 กก./ไร่ หรือมากกว่า เพราะกลัวข้าวขึ้นไม่พอ แต่ข้าวที่ขึ้นหนาจะแย่งกันเอง ต้นผอม แตกกอน้อย ล้มง่าย ในกอแน่นมีความชื้นสูง เหมาะกับโรคและเพลี้ยกระโดด ต้นทุนค่าเมล็ดก็เพิ่มขึ้นโดยไม่ได้ผลผลิตเพิ่ม

ระยะปักดำ

1 ไร่ = 1,600 ตารางเมตร จำนวนกอต่อไร่ = 1,600 ÷ (ระยะระหว่างแถว × ระยะระหว่างกอ เป็นเมตร) ใช้ต้นกล้าราว 3–5 ต้นต่อกอ ปักลึกราว 3–5 ซม. ไม่ลึกเกินไป ข้าวที่ปักลึกแตกกอช้า

ปักดำระยะ 20 คูณ 20 เซนติเมตร ได้ 40,000 กอต่อไร่ 20 ซม. 20 × 20 ซม. = 40,000 กอ/ไร่
ระยะชิด เหมาะกับข้าวไม่ไวแสงอายุสั้น ดินไม่อุดม หรือปักดำช้า
ปักดำระยะ 25 คูณ 25 เซนติเมตร ได้ 25,600 กอต่อไร่ 25 ซม. 25 × 25 ซม. = 25,600 กอ/ไร่
ระยะห่างขึ้น เหมาะกับข้าวแตกกอดี ดินอุดม ปลูกตรงเวลา อากาศถ่ายเท ลดโรคและเพลี้ย

หลังปลูก 2 สัปดาห์แรก

  • นาหว่านน้ำตม ไม่ปล่อยน้ำขังทับเมล็ดช่วง 5–7 วันแรก เมื่อต้นอ่อนตั้งตัวแล้ว ค่อย ๆ เพิ่มระดับน้ำตามความสูงของต้น (บท การจัดการน้ำในนา)
  • นาดำ รักษาน้ำตื้นราว 3–5 ซม. ให้กล้าตั้งตัว
  • ตรวจหอยเชอรี่ทุกวันในช่วงนี้ หอยกัดกินต้นอ่อนได้ทั้งแปลงในไม่กี่วัน (บท แมลงศัตรูข้าว)
  • ซ่อมจุดที่ข้าวขึ้นบางด้วยการถอนแยกจากจุดที่หนา หรือปักดำซ่อมภายในราว 2 สัปดาห์

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมการข้าว. คลังความรู้เรื่องข้าว: วิธีปลูกข้าว นาหว่าน นาดำ นาหยอด อัตราเมล็ดพันธุ์ และระยะปักดำ.
  2. IRRI. Rice Knowledge Bank: Planting methods and seeding rate.
  3. Yoshida, S. (1981). Fundamentals of Rice Crop Science. IRRI. (ความหนาแน่นของต้นกับผลผลิต)