ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 6 · ช่วงที่ 2 ปลูก

การเตรียมดินปลูกมันสำปะหลัง: ไถดะ ไถแปร ยกร่อง และเพิ่มอินทรียวัตถุ

ขั้นตอนเตรียมดินปลูกมันสำปะหลัง ไถกี่ครั้ง ลึกเท่าไร เมื่อไหร่ต้องยกร่อง เมื่อไหร่ต้องระเบิดดินดาน และการเพิ่มอินทรียวัตถุ

ทำเมื่อไหร่: ก่อนปลูก 2–8 สัปดาห์ ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • ไถดะ ตากดิน 7–15 วัน แล้วไถแปร ให้ดินร่วนลึกพอที่หัวจะขยายได้
  • ดินระบายน้ำช้า หรือปลูกต้นฝน ควรยกร่อง · ดินทรายที่ปลูกปลายฝน ปลูกพื้นราบได้
  • ทุก 3–4 ปี ถ้ามีชั้นดินดาน ให้ไถระเบิดดินดาน · ทุกปีเพิ่มอินทรียวัตถุกลับลงดิน

ทำไมต้องเตรียมดินดี

หัวมันขยายอยู่ในชั้นดินราว 30 ซม. แรก ดินที่แน่นทำให้หัวสั้น บิด และขุดยาก ส่วนดินที่ร่วนลึกช่วยให้รากลงลึก หาน้ำได้ในหน้าแล้ง การเตรียมดินยังเป็นโอกาสกำจัดวัชพืชรุ่นแรกก่อนปลูก ซึ่งช่วยลดงานกำจัดวัชพืชในช่วงวิกฤต 4 เดือนแรก

ขั้นตอนเตรียมดิน

  1. เก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ ก่อนไถ 1–2 เดือน (บท ดินและพื้นที่)
  2. ไถดะ ด้วยผาน 3 ลึกราว 20–30 ซม. พลิกดินและกลบวัชพืช แล้วตากดินทิ้งไว้ราว 7–15 วัน ให้วัชพืชและเศษรากแห้งตาย
  3. ไถแปร ด้วยผาน 7 ย่อยก้อนดินให้เล็กลง ถ้ามีวัชพืชงอกขึ้นมาใหม่หลังไถดะ การไถแปรจะกำจัดรุ่นนี้ไปด้วย
  4. ยกร่องหรือปรับพื้นราบ ตามสภาพดินและฤดูปลูก (ดูหัวข้อถัดไป)
  5. ปลูกเมื่อดินมีความชื้นพอ ไม่ควรเตรียมดินทิ้งไว้นานจนดินแห้งหรือวัชพืชขึ้นใหม่
ไม่เผาเศษซากพืช

การเผาทำให้อินทรียวัตถุและไนโตรเจนหายไปกับควัน ดินผิวหน้าแข็ง และจุลินทรีย์ดินลดลง ไถกลบหรือปล่อยคลุมดินดีกว่า

ยกร่อง หรือ ปลูกพื้นราบ

ปลูกพื้นราบ ท่อนพันธุ์ปักลงดินโดยตรง ระยะระหว่างแถวประมาณ 100 เซนติเมตร ราว 100 ซม. ปลูกพื้นราบ ดินทราย ระบายน้ำดี · ปลายฝน ดินร่วนลึก 20–30 ซม.
พื้นราบ เก็บความชื้นในดินได้ดีกว่า เหมาะกับดินทรายและการปลูกปลายฝนที่ต้องอาศัยความชื้นที่เหลือในดิน
ปลูกบนสันร่อง สันร่องสูงประมาณ 20 ถึง 30 เซนติเมตร ห่างกัน 100 ถึง 120 เซนติเมตร น้ำไหลออกทางร่อง 100–120 ซม. สูง 20–30 ซม. ปลูกบนสันร่อง ดินระบายน้ำช้า · ต้นฝน น้ำไหลออกทางร่อง
สันร่อง ช่วยระบายน้ำ ลดหัวเน่าในดินเหนียวหรือช่วงฝนชุก และทำให้ขุดง่ายขึ้น
สภาพแนะนำเหตุผล
ดินเหนียว ดินร่วนเหนียว ระบายน้ำช้ายกร่องลดน้ำขังโคนต้น ลดหัวเน่า
ปลูกต้นฝน ฝนชุกยกร่องฝนหนักช่วงแรกทำให้ท่อนพันธุ์เน่าได้
ดินทราย ปลูกปลายฝน หรือหน้าแล้งพื้นราบ หรือร่องต่ำรักษาความชื้นในดินให้ท่อนพันธุ์งอก
พื้นที่ลาดชันร่องขวางความลาดชันลดการไหลบ่าของน้ำและดิน

ชั้นดินดาน: รู้ได้อย่างไร แก้อย่างไร

ไร่ที่ไถด้วยรถหนักซ้ำความลึกเดิมทุกปี มักเกิดชั้นดินแน่นใต้รอยไถ รากและน้ำผ่านลงไปได้ยาก ลองใช้เหล็กแหลมหรือเสียมแทงดินตอนดินชื้น ถ้าแทงลงได้ง่ายแล้วติดแข็งที่ความลึกราว 20–30 ซม. ทั่วทั้งแปลง แสดงว่ามีชั้นดินดาน

  • ใช้ไถระเบิดดินดาน (ไถสิ่ว / subsoiler) ลึกราว 40–60 ซม. ตอนดินค่อนข้างแห้ง ร่องห่างกันราว 1–1.5 เมตร
  • ไม่ต้องทำทุกปี ทำทุก 3–4 ปี หรือเมื่อตรวจพบ
  • ลดการวิ่งรถหนักในแปลงตอนดินเปียก ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเกิดดินดาน

เพิ่มอินทรียวัตถุ: ลงทุนครั้งเดียว ได้หลายปี

ดินไร่มันส่วนใหญ่ในไทยเป็นดินทรายที่อินทรียวัตถุต่ำ ดินแบบนี้เก็บน้ำและปุ๋ยได้น้อย การเพิ่มอินทรียวัตถุทำให้ปุ๋ยเคมีที่ใส่ถูกเก็บไว้ใกล้รากได้นานขึ้น

  • พืชปุ๋ยสด เช่น ปอเทือง หรือพืชตระกูลถั่ว หว่านต้นฤดูฝน ไถกลบเมื่อเริ่มออกดอก (ปอเทืองราว 45–50 วัน) แล้วรอให้ย่อยสลายราว 1–2 สัปดาห์ก่อนปลูก
  • ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก ใส่ก่อนไถแปรให้คลุกเคล้ากับดิน ปุ๋ยคอกควรผ่านการหมักแล้ว เพื่อลดเมล็ดวัชพืชและโรค
  • ไถกลบเศษต้นและใบมัน หลังขุด แทนการเผา

แหล่งอ้างอิง

  1. Howeler, R.H. (ed.) (2011). The Cassava Handbook. CIAT. (บทการเตรียมดินและการอนุรักษ์ดิน)
  2. กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการเตรียมดินและการปลูกมันสำปะหลัง.
  3. กรมพัฒนาที่ดิน. การใช้พืชปุ๋ยสดปรับปรุงบำรุงดิน (ปอเทือง ถั่วพร้า ถั่วพุ่ม).