บทที่ 6 · ช่วงที่ 2 ปลูก
การเตรียมดินปลูกมันสำปะหลัง: ไถดะ ไถแปร ยกร่อง และเพิ่มอินทรียวัตถุ
ขั้นตอนเตรียมดินปลูกมันสำปะหลัง ไถกี่ครั้ง ลึกเท่าไร เมื่อไหร่ต้องยกร่อง เมื่อไหร่ต้องระเบิดดินดาน และการเพิ่มอินทรียวัตถุ
สรุปสั้น
- ไถดะ ตากดิน 7–15 วัน แล้วไถแปร ให้ดินร่วนลึกพอที่หัวจะขยายได้
- ดินระบายน้ำช้า หรือปลูกต้นฝน ควรยกร่อง · ดินทรายที่ปลูกปลายฝน ปลูกพื้นราบได้
- ทุก 3–4 ปี ถ้ามีชั้นดินดาน ให้ไถระเบิดดินดาน · ทุกปีเพิ่มอินทรียวัตถุกลับลงดิน
ทำไมต้องเตรียมดินดี
หัวมันขยายอยู่ในชั้นดินราว 30 ซม. แรก ดินที่แน่นทำให้หัวสั้น บิด และขุดยาก ส่วนดินที่ร่วนลึกช่วยให้รากลงลึก หาน้ำได้ในหน้าแล้ง การเตรียมดินยังเป็นโอกาสกำจัดวัชพืชรุ่นแรกก่อนปลูก ซึ่งช่วยลดงานกำจัดวัชพืชในช่วงวิกฤต 4 เดือนแรก
ขั้นตอนเตรียมดิน
- เก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ ก่อนไถ 1–2 เดือน (บท ดินและพื้นที่)
- ไถดะ ด้วยผาน 3 ลึกราว 20–30 ซม. พลิกดินและกลบวัชพืช แล้วตากดินทิ้งไว้ราว 7–15 วัน ให้วัชพืชและเศษรากแห้งตาย
- ไถแปร ด้วยผาน 7 ย่อยก้อนดินให้เล็กลง ถ้ามีวัชพืชงอกขึ้นมาใหม่หลังไถดะ การไถแปรจะกำจัดรุ่นนี้ไปด้วย
- ยกร่องหรือปรับพื้นราบ ตามสภาพดินและฤดูปลูก (ดูหัวข้อถัดไป)
- ปลูกเมื่อดินมีความชื้นพอ ไม่ควรเตรียมดินทิ้งไว้นานจนดินแห้งหรือวัชพืชขึ้นใหม่
การเผาทำให้อินทรียวัตถุและไนโตรเจนหายไปกับควัน ดินผิวหน้าแข็ง และจุลินทรีย์ดินลดลง ไถกลบหรือปล่อยคลุมดินดีกว่า
ยกร่อง หรือ ปลูกพื้นราบ
| สภาพ | แนะนำ | เหตุผล |
|---|---|---|
| ดินเหนียว ดินร่วนเหนียว ระบายน้ำช้า | ยกร่อง | ลดน้ำขังโคนต้น ลดหัวเน่า |
| ปลูกต้นฝน ฝนชุก | ยกร่อง | ฝนหนักช่วงแรกทำให้ท่อนพันธุ์เน่าได้ |
| ดินทราย ปลูกปลายฝน หรือหน้าแล้ง | พื้นราบ หรือร่องต่ำ | รักษาความชื้นในดินให้ท่อนพันธุ์งอก |
| พื้นที่ลาดชัน | ร่องขวางความลาดชัน | ลดการไหลบ่าของน้ำและดิน |
ชั้นดินดาน: รู้ได้อย่างไร แก้อย่างไร
ไร่ที่ไถด้วยรถหนักซ้ำความลึกเดิมทุกปี มักเกิดชั้นดินแน่นใต้รอยไถ รากและน้ำผ่านลงไปได้ยาก ลองใช้เหล็กแหลมหรือเสียมแทงดินตอนดินชื้น ถ้าแทงลงได้ง่ายแล้วติดแข็งที่ความลึกราว 20–30 ซม. ทั่วทั้งแปลง แสดงว่ามีชั้นดินดาน
- ใช้ไถระเบิดดินดาน (ไถสิ่ว / subsoiler) ลึกราว 40–60 ซม. ตอนดินค่อนข้างแห้ง ร่องห่างกันราว 1–1.5 เมตร
- ไม่ต้องทำทุกปี ทำทุก 3–4 ปี หรือเมื่อตรวจพบ
- ลดการวิ่งรถหนักในแปลงตอนดินเปียก ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเกิดดินดาน
เพิ่มอินทรียวัตถุ: ลงทุนครั้งเดียว ได้หลายปี
ดินไร่มันส่วนใหญ่ในไทยเป็นดินทรายที่อินทรียวัตถุต่ำ ดินแบบนี้เก็บน้ำและปุ๋ยได้น้อย การเพิ่มอินทรียวัตถุทำให้ปุ๋ยเคมีที่ใส่ถูกเก็บไว้ใกล้รากได้นานขึ้น
- พืชปุ๋ยสด เช่น ปอเทือง หรือพืชตระกูลถั่ว หว่านต้นฤดูฝน ไถกลบเมื่อเริ่มออกดอก (ปอเทืองราว 45–50 วัน) แล้วรอให้ย่อยสลายราว 1–2 สัปดาห์ก่อนปลูก
- ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก ใส่ก่อนไถแปรให้คลุกเคล้ากับดิน ปุ๋ยคอกควรผ่านการหมักแล้ว เพื่อลดเมล็ดวัชพืชและโรค
- ไถกลบเศษต้นและใบมัน หลังขุด แทนการเผา
แหล่งอ้างอิง
- Howeler, R.H. (ed.) (2011). The Cassava Handbook. CIAT. (บทการเตรียมดินและการอนุรักษ์ดิน)
- กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการเตรียมดินและการปลูกมันสำปะหลัง.
- กรมพัฒนาที่ดิน. การใช้พืชปุ๋ยสดปรับปรุงบำรุงดิน (ปอเทือง ถั่วพร้า ถั่วพุ่ม).