ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 5 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

ปลูกมันสำปะหลังข้ามแล้ง (ปลายฝน): ปฏิทินงานทั้งปี เดือนไหนทำอะไร

ปฏิทินงานไร่มันที่ปลูกข้ามแล้ง (ตุลาคม–พฤศจิกายน) เรียงเป็นรายเดือน ต้นมันผ่านหน้าแล้งตอนยังเล็ก งานไหนต้องรอฝนแรก และควรขุดเมื่อไหร่

ทำเมื่อไหร่: ปลูก ต.ค.–พ.ย. ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • ปลูกปลายฝน ราวตุลาคม–พฤศจิกายน ขณะดินยังชื้นจากฝนชุดสุดท้าย ต้นมันต้องผ่านหน้าหนาวและหน้าแล้งตอนยังเล็ก
  • หลายงานผูกกับ ฝนแรกของปีถัดไป ไม่ใช่อายุมัน เช่น ใส่ปุ๋ยรอบหลักและกำจัดวัชพืชรอบสำคัญ
  • ศัตรูที่ต้องระวังที่สุดคือเพลี้ยแป้ง ไรแดง และปลวก ในหน้าแล้งตอนต้นยังเล็ก
  • ขุดราวอายุ 12 เดือนขึ้นไป ให้ตรงต้นหน้าแล้ง (พ.ย.–ม.ค.) เลี่ยงการขุดกลางหน้าฝน

เหมาะกับใคร

ปลูกข้ามแล้งนิยมในดินร่วนปนทรายที่ยังเก็บความชื้นไว้ได้หลังหมดฝน ข้อดีคือ วัชพืชน้อยในช่วงแรก ใช้แรงงานในช่วงที่ว่างจากงานนา และกระจายช่วงขุดไม่ให้ชนกับมันต้นฝน ข้อที่ต้องรับมือคือ ต้นมันโตช้ามากในหน้าหนาวและหน้าแล้ง ถ้าปลูกตอนดินแห้งเกินไป ท่อนพันธุ์จะไม่งอก และปลูกซ่อมได้ยากเพราะดินไม่มีความชื้นแล้ว

อย่าใช้อายุมันนับงานแบบปลูกต้นฝน

มันข้ามแล้งอายุ 2–5 เดือนยังเป็นต้นเล็กที่แทบไม่โต เพราะขาดน้ำและอากาศเย็น ระยะสร้างใบจริงเริ่มเมื่อฝนมา ถ้าใส่ปุ๋ยตอนดินแห้งตามอายุ ปุ๋ยจะไม่ละลายและสูญเปล่า ให้ใช้ปฏิทินในหน้านี้แทน

ภาพรวมทั้งปี

เดือนต.ค.พ.ย.ธ.ค.ม.ค.ก.พ.มี.ค.เม.ย.พ.ค.มิ.ย.ก.ค.ส.ค.ก.ย.ต.ค.พ.ย.ธ.ค.ม.ค.
ฤดูกาล ปลายฝน หนาว แล้ง ร้อน แล้ง หน้าฝน หนาว แล้ง
ปลูก ปลูกขณะดินยังชื้น
ต้นมันทำอะไร งอก ตั้งตัว ต้นเล็ก โตช้า (ขาดน้ำ อากาศเย็น) ฝนมา ใบโตเร็ว ขยายหัว สะสมแป้ง แป้งขึ้น
กำจัดวัชพืช หญ้าน้อย ช่วงวิกฤต หลังฝนแรก
ใส่ปุ๋ยเม็ด ดินยังชื้น หลังฝนแรก
แมลงและไร เพลี้ยแป้ง ไรแดง ปลวก (ต้นยังเล็ก)
ขุดขาย ขุด ต้นหน้าแล้ง

เลื่อนตารางซ้ายขวาได้บนมือถือ · เดือนเป็นค่าโดยประมาณ ฝนแต่ละปีและแต่ละพื้นที่มาเร็วช้าต่างกัน ให้ดูฝนจริงในพื้นที่ประกอบ

เดือนไหน ทำอะไร

ส.ค.–ก.ย. ก่อนปลูก

ยังไม่ได้ปลูก

ก.ย.–ต.ค. ก่อนปลูก 2–6 สัปดาห์

ยังไม่ได้ปลูก

  • ไถดะและไถแปรช่วงปลายฝน ให้เสร็จทันปลูกขณะดินยังชื้น
  • ดินทราย ปลูกพื้นราบหรือร่องต่ำ เพื่อเก็บความชื้น ไม่ต้องยกร่องสูง (บท เตรียมดิน)

ต.ค.–พ.ย. วันปลูก

แตกรากและตาโดยใช้ความชื้นที่เหลือในดิน

  • ปลูกตามหลังฝนชุดสุดท้าย ขณะดินชื้นลึก ปลูกช้าจนดินแห้งแล้ว ท่อนจะไม่งอก
  • ใช้ท่อนสดที่เพิ่งตัด ปักตรงและลึกราว 2 ใน 3 ของท่อน เพื่อให้ถึงดินชื้น (บท วิธีปลูกและระยะปลูก)
  • ดินที่เคยมีปลวกหรือเพลี้ยแป้ง แช่ท่อนพันธุ์ก่อนปลูก (บท ท่อนพันธุ์)

พ.ย.–ธ.ค. อายุ 0–1 เดือน

ใบชุดแรกออก ต้นยังเล็กมาก

  • ตรวจการงอกและปลูกซ่อมให้เร็วที่สุด ขณะดินยังมีความชื้น
  • ใส่ปุ๋ยครั้งแรก ถ้าดินยังชื้น ฝังข้างต้นแล้วกลบ ถ้าดินแห้งแล้ว ให้เก็บปุ๋ยไว้ใส่หลังฝนแรก (บท ปุ๋ยและธาตุอาหาร)
  • วัชพืชขึ้นน้อย กำจัดตามที่ขึ้น

ธ.ค.–เม.ย. อายุ 1–6 เดือน

หนาวแล้วร้อนแล้ง ต้นโตช้ามาก อาจทิ้งใบล่าง เป็นเรื่องปกติ

  • ช่วงเสี่ยงศัตรูพืช เดินตรวจยอดและใต้ใบทุก 2 สัปดาห์ หาเพลี้ยแป้งและไรแดง ต้นเล็กเสียหายง่ายกว่าต้นใหญ่ (บท แมลงศัตรูมันสำปะหลัง)
  • ปลวกกัดโคนและท่อนในดินแห้ง หลุมที่ตาย จดไว้ ปลูกซ่อมได้เมื่อฝนมา
  • ไม่ใส่ปุ๋ยในดินแห้ง

พ.ค.–มิ.ย. อายุ 6–8 เดือน

ฝนแรกมา ต้นแตกใบชุดใหม่และโตเร็ว เทียบได้กับมันต้นฝนอายุ 1–3 เดือน

  • กำจัดวัชพืชทันที หญ้าจะขึ้นพร้อมกันทั้งแปลงหลังฝนแรก นี่คือช่วงวิกฤตจริงของมันข้ามแล้ง (บท กำจัดวัชพืช)
  • ใส่ปุ๋ยรอบหลัก (หรือรอบที่ 2) เมื่อดินชื้น ภายในราว 1 เดือนหลังฝนแรก
  • เดินตรวจโรคใบด่าง ใบที่แตกใหม่จะเห็นอาการชัด (บท โรคมันสำปะหลัง)

ก.ค.–ก.ย. อายุ 8–11 เดือน

ทรงพุ่มเต็ม หัวขยาย

  • ฝนชุก: ดูทางระบายน้ำ ระวังหัวเน่าและโรคใบไหม้
  • ไม่ควรขุดช่วงนี้ ถ้าไม่จำเป็น ต้นกำลังใช้แป้งสร้างใบ แป้งในหัวยังไม่เต็ม

ต.ค.–ม.ค. อายุ 11–15 เดือน

หมดฝน ต้นชะลอการโต แป้งในหัวเพิ่มขึ้น

  • ขุดขาย ตั้งแต่หมดฝนเป็นต้นไป ส่วนใหญ่ราวอายุ 12 เดือนขึ้นไป (บท เก็บเกี่ยวและขาย)
  • คัดลำต้นที่สมบูรณ์ไว้ทำพันธุ์ สำหรับปลูกรอบถัดไป
ปลูกหน้าแล้งโดยมีน้ำ (ธ.ค.–ก.พ.)

ถ้ามีระบบน้ำหยด ปลูกในหน้าแล้งได้ ให้น้ำสม่ำเสมอจนต้นตั้งตัว ใส่ปุ๋ยตามอายุเหมือนมันต้นฝนได้ เพราะดินไม่ขาดน้ำ (บท การจัดการน้ำ)

ปลูกช่วงอื่น? ดู ปฏิทินปลูกต้นฝน ซึ่งลำดับงานต่างจากหน้านี้

ปลูกไม่ตรงเดือนในตาราง? คำนวณวันที่จากวันปลูกของคุณ

ใส่วันที่ปลูกจริง ระบบจะเลื่อนวันของแต่ละงานให้ตรงกับไร่ของคุณ ข้อมูลไม่ถูกส่งออกจากเครื่อง

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการปลูกมันสำปะหลังปลายฤดูฝน (ข้ามแล้ง).
  2. El-Sharkawy, M.A. (2004). Cassava biology and physiology. Plant Molecular Biology 56: 481–501. (การตอบสนองต่อความแล้งและอุณหภูมิต่ำ)
  3. Sriroth, K. et al. (1999). Cassava starch granule structure–function properties: influence of time and conditions at harvest on four cultivars of cassava starch. Carbohydrate Polymers 38: 161–170.