บทที่ 3 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
เลือกพันธุ์มันสำปะหลังอย่างไร: หลักเลือกพันธุ์ให้เหมาะกับไร่
พันธุ์มันสำปะหลังที่ปลูกในไทย หลักเลือกพันธุ์ให้ตรงกับดิน อายุเก็บเกี่ยว และแหล่งท่อนพันธุ์ที่ปลอดโรค
สรุปสั้น
- ไม่มีพันธุ์ที่ดีที่สุดสำหรับทุกไร่ เลือกตามดิน อายุที่จะขุด และตลาดที่จะขาย
- แหล่งท่อนพันธุ์สำคัญกว่าชื่อพันธุ์ ท่อนจากแปลงที่มีโรคใบด่างจะพาโรคเข้าไร่ทันที
- ไร่ใหญ่ควรปลูก 2–3 พันธุ์ เพื่อกระจายความเสี่ยงจากโรค แมลง และสภาพอากาศ
หลักเลือกพันธุ์ 5 ข้อ
- ท่อนพันธุ์สะอาด ปลอดโรค ขอดูแปลงต้นพันธุ์ก่อนซื้อ ต้นต้องไม่มีใบด่าง ใบหงิก หรือยอดเป็นพุ่ม ถ้าไม่แน่ใจ ซื้อจากแปลงที่หน่วยงานรัฐตรวจรับรอง (บท โรคมันสำปะหลัง)
- เหมาะกับดิน บางพันธุ์ให้ผลผลิตสูงเมื่อดินดี แต่ตกมากในดินทรายจัด ถามผลผลิตจริงจากเพื่อนบ้านที่ดินคล้ายกัน
- อายุเก็บเกี่ยวที่ตั้งใจ ถ้าต้องขุดเร็วราว 8 เดือน ควรใช้พันธุ์ที่ลงหัวเร็ว ถ้าขุด 10–12 เดือน เลือกพันธุ์ผลผลิตและแป้งสูง
- เปอร์เซ็นต์แป้ง ถ้าขายโรงแป้ง ราคาขึ้นกับแป้ง ถ้าทำมันเส้น น้ำหนักแห้งสำคัญ
- ทรงต้น ต้นตรง แตกกิ่งสูงหรือไม่แตกกิ่ง ดูแลง่าย ใช้เครื่องจักรสะดวก และได้ลำต้นสำหรับทำพันธุ์ต่อมากกว่า
พันธุ์ที่ปลูกกันมากในประเทศไทย
ตารางนี้ใช้เป็นจุดเริ่มต้นเท่านั้น ลักษณะพันธุ์จริงขึ้นกับพื้นที่และการดูแล ข้อมูลล่าสุดและพันธุ์ใหม่ (รวมถึงพันธุ์ที่ทนทานโรคใบด่าง) สอบถามได้ที่ศูนย์วิจัยพืชไร่ระยอง กรมวิชาการเกษตร หรือสำนักงานเกษตรอำเภอ
| พันธุ์ | หน่วยงานที่พัฒนา | จุดเด่นที่รู้จักกันทั่วไป |
|---|---|---|
| เกษตรศาสตร์ 50 | มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ร่วมกับ CIAT | ปลูกแพร่หลายที่สุดในไทย ปรับตัวได้กว้าง ผลผลิตและแป้งดี |
| ระยอง 72 | กรมวิชาการเกษตร | ผลผลิตหัวสดสูง ปรับตัวได้ดีในหลายพื้นที่ |
| ระยอง 9 | กรมวิชาการเกษตร | เปอร์เซ็นต์แป้งสูง |
| ห้วยบง 80 | มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ร่วมกับมูลนิธิสถาบันพัฒนามันสำปะหลังแห่งประเทศไทย | ผลผลิตและเปอร์เซ็นต์แป้งสูง |
| ระยอง 60 | กรมวิชาการเกษตร | ลงหัวเร็ว เหมาะกับการเก็บเกี่ยวอายุสั้น |
พันธุ์ส่งเสริมเดิมส่วนใหญ่ยังไม่ต้านทานโรคใบด่างมันสำปะหลังได้สมบูรณ์ ในพื้นที่ที่โรคระบาด วิธีป้องกันที่ได้ผลที่สุดคือใช้ท่อนพันธุ์สะอาดจากแหล่งที่ตรวจแล้ว และใช้พันธุ์ที่หน่วยงานรัฐแนะนำสำหรับพื้นที่นั้น ห้ามนำท่อนพันธุ์จากแปลงที่เป็นโรคไปปลูกต่อ
ซื้อท่อนพันธุ์: ดูอะไรบ้าง
- ต้นแม่อายุราว 8–12 เดือน ลำต้นสมบูรณ์ เนื้อในสีขาวครีมสด ไม่แห้ง ไม่ช้ำ
- ไม่มีเพลี้ยแป้งเกาะ ไม่มีรอยหนอนเจาะ และไม่มีตาแห้ง
- ต้นพันธุ์ตัดมาไม่นาน (ดูรอยตัดที่ยังสด) เก็บในที่ร่ม
- ขอชื่อพันธุ์และแปลงที่มาให้ชัดเจน จดไว้ เพื่อเทียบผลผลิตในปีต่อไป
รายละเอียดการเลือกต้น ตัด และเก็บรักษาท่อนพันธุ์อยู่ในบท ท่อนพันธุ์
ทำแปลงพันธุ์ของตัวเอง
ไร่ที่ปลูกทุกปีควรแบ่งพื้นที่ส่วนหนึ่งเป็นแปลงขยายพันธุ์ คัดต้นที่แข็งแรงและไม่มีอาการโรคไว้ทำพันธุ์ต่อ เดินตรวจแปลงพันธุ์บ่อยกว่าแปลงปกติ และถอนต้นที่มีอาการใบด่างทิ้งทันที วิธีนี้ช่วยลดต้นทุนซื้อท่อนพันธุ์ และควบคุมคุณภาพได้เอง
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. ข้อมูลพันธุ์มันสำปะหลังรับรองและพันธุ์แนะนำ (ศูนย์วิจัยพืชไร่ระยอง).
- มูลนิธิสถาบันพัฒนามันสำปะหลังแห่งประเทศไทย. ข้อมูลพันธุ์มันสำปะหลังและคำแนะนำการปลูก.
- Howeler, R.H. (ed.) (2011). The Cassava Handbook. CIAT. (บทพันธุ์และการผลิตท่อนพันธุ์)
- Legg, J.P. et al. (2015). Cassava virus diseases: biology, epidemiology, and management. Advances in Virus Research 91: 85–142.