ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 8 · ช่วงที่ 2 ปลูก

ระยะปลูกมันสำปะหลัง ฤดูปลูก และวิธีปักท่อนที่ถูกต้อง

ปลูกมันสำปะหลังช่วงไหนดี ระยะปลูกเท่าไรได้กี่ต้นต่อไร่ ปักท่อนแบบไหน ลึกเท่าไร และการปลูกซ่อม

ทำเมื่อไหร่: วันปลูก – 1 เดือน ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • ปลูกเมื่อดินชื้น ต้นฝน (เม.ย.–พ.ค.) หรือปลายฝน (ต.ค.–พ.ย.) ในดินทราย
  • ระยะทั่วไป 1 × 1 เมตร (1,600 ต้น/ไร่) ถึง 1 × 0.8 เมตร (2,000 ต้น/ไร่)
  • ปักท่อนตรง ตาชี้ขึ้น ลึกราว 2 ใน 3 ของท่อน แล้วปลูกซ่อมภายใน 1 เดือน

ปลูกช่วงไหนดี

ฤดูปลูกช่วงเดือนข้อดีข้อควรระวัง
ต้นฝนเม.ย.–พ.ค.มีฝนต่อเนื่องให้ต้นตั้งตัว ปลูกกันมากที่สุด ขุดได้ในหน้าแล้งถัดไปวัชพืชขึ้นเร็วมาก ฝนหนักอาจทำให้ท่อนเน่าในดินระบายน้ำเลว
ปลายฝน (ข้ามแล้ง)ต.ค.–พ.ย.วัชพืชน้อยกว่า ใช้ความชื้นที่เหลือในดินทรายต้นต้องผ่านหน้าแล้งตอนยังเล็ก ดินต้องชื้นจริงตอนปลูก
หน้าแล้ง (มีน้ำ)ธ.ค.–ก.พ.ใช้ได้เมื่อมีระบบน้ำ เช่น น้ำหยด กระจายช่วงขุดและแรงงานต้นทุนระบบน้ำ ต้องให้น้ำสม่ำเสมอช่วงแรก

ปลูกต้นฝนกับปลูกข้ามแล้งมีลำดับงานต่างกันมาก อ่านปฏิทินรายเดือนแยกกันใน ปฏิทินปลูกต้นฝน และ ปฏิทินปลูกข้ามแล้ง

ไม่ว่าฤดูไหน หลักเดียวกันคือ ปลูกตอนดินมีความชื้น ท่อนพันธุ์ที่ปักลงดินแห้งจะเสียน้ำ ตาแห้ง และงอกไม่สม่ำเสมอ

ระยะปลูก และจำนวนต้นต่อไร่

1 ไร่ = 1,600 ตารางเมตร จำนวนต้นต่อไร่ = 1,600 ÷ (ระยะระหว่างแถว × ระยะระหว่างต้น เป็นเมตร)

ระยะปลูก 1 คูณ 1 เมตร ได้ 1,600 ต้นต่อไร่ 100 ซม. 100 ซม. 1 × 1 เมตร = 1,600 ต้น/ไร่
ระยะมาตรฐาน ใช้ได้กับพันธุ์ส่วนใหญ่ ดูแลและใช้เครื่องจักรสะดวก
ระยะปลูก 1 คูณ 0.8 เมตร ได้ 2,000 ต้นต่อไร่ 80 ซม. 100 ซม. 1 × 0.8 เมตร = 2,000 ต้น/ไร่
ถี่ขึ้นในแถว ทรงพุ่มชิดเร็ว ช่วยคลุมวัชพืช เหมาะกับพันธุ์ไม่แตกกิ่งหรือต้นไม่ใหญ่
ระยะระหว่างแถว × ระหว่างต้นต้น/ไร่ใช้เมื่อ
1.2 × 1.0 เมตร1,333พันธุ์ทรงพุ่มกว้าง ดินดี หรือต้องการทางให้เครื่องจักร
1.0 × 1.0 เมตร1,600ระยะทั่วไป
1.2 × 0.8 เมตร1,667แถวกว้างสำหรับรถ ต้นในแถวถี่ขึ้น
1.0 × 0.8 เมตร2,000พันธุ์ทรงต้นตรง ไม่แตกกิ่ง

ปลูกถี่เกินไป ต้นจะแย่งแสงกัน ลำต้นเล็ก หัวเล็ก ปลูกห่างเกินไป ทรงพุ่มคลุมดินช้า วัชพืชขึ้นมาก และจำนวนหัวต่อไร่ลดลง

คำนวณจำนวนต้นและท่อนพันธุ์

ปักท่อนพันธุ์อย่างไร

ปักท่อนตรง ตาชี้ขึ้น ลึกประมาณสองในสามของท่อน ส่วนที่โผล่พ้นดินประมาณหนึ่งในสาม ห้ามปักกลับหัว 1/3 อยู่บนดิน 2/3 ในดิน ลึกราว 13–17 ซม. ปักตรง ตาชี้ขึ้น กลับหัว งอกช้า ต้นอ่อนแอ
ดูทิศของตา ตาบนลำต้นจะชี้ขึ้นไปทางยอดเสมอ ให้ปลายด้านยอดอยู่ด้านบน การปักลึกพอช่วยให้รากลงลึก ต้นไม่ล้ม และทนแล้งได้ดีกว่า
  • ปักตรง เป็นวิธีที่แนะนำทั่วไปในไทย รากกระจายรอบโคน หัวเกาะกลุ่ม ขุดง่าย
  • ปักเอียง ใช้ได้ ปักง่ายกว่าเมื่อดินแน่น แต่หัวมักเอียงไปด้านเดียว
  • วางนอน ใช้ในระบบเครื่องปลูกบางแบบ ต้นงอกได้หลายยอด แต่ต้นตื้นและแห้งง่ายกว่าเมื่อฝนทิ้งช่วง

ตรวจการงอก และปลูกซ่อม

  1. หลังปลูก 2–3 สัปดาห์ เดินนับหลุมที่ไม่งอก หรือยอดเหี่ยว
  2. ปลูกซ่อมให้เสร็จภายในราว 1 เดือนหลังปลูก ใช้ท่อนจากชุดเดียวกันที่เก็บไว้ในที่ร่ม
  3. ถ้าไม่งอกเกินราว 1 ใน 4 ของแปลง ให้หาสาเหตุก่อน เช่น ท่อนเก่า ดินแห้ง ปักกลับหัว ปลวกกิน หรือท่อนเน่าจากน้ำขัง

ต้นที่ปลูกซ่อมช้ากว่าราว 1 เดือน จะถูกต้นข้างเคียงบังแสงและให้หัวเล็ก ปลูกซ่อมเร็วจึงคุ้มกว่าปลูกซ่อมช้า

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการปลูกมันสำปะหลัง ฤดูปลูก ระยะปลูก และวิธีปลูก.
  2. Leihner, D. (2002). Agronomy and cropping systems. ใน Cassava: Biology, Production and Utilization. CABI.
  3. Howeler, R.H. (ed.) (2011). The Cassava Handbook. CIAT. (บทวิธีปลูกและระยะปลูก)