บทที่ 8 · ช่วงที่ 2 ปลูก
ระยะปลูกมันสำปะหลัง ฤดูปลูก และวิธีปักท่อนที่ถูกต้อง
ปลูกมันสำปะหลังช่วงไหนดี ระยะปลูกเท่าไรได้กี่ต้นต่อไร่ ปักท่อนแบบไหน ลึกเท่าไร และการปลูกซ่อม
สรุปสั้น
- ปลูกเมื่อดินชื้น ต้นฝน (เม.ย.–พ.ค.) หรือปลายฝน (ต.ค.–พ.ย.) ในดินทราย
- ระยะทั่วไป 1 × 1 เมตร (1,600 ต้น/ไร่) ถึง 1 × 0.8 เมตร (2,000 ต้น/ไร่)
- ปักท่อนตรง ตาชี้ขึ้น ลึกราว 2 ใน 3 ของท่อน แล้วปลูกซ่อมภายใน 1 เดือน
ปลูกช่วงไหนดี
| ฤดูปลูก | ช่วงเดือน | ข้อดี | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| ต้นฝน | เม.ย.–พ.ค. | มีฝนต่อเนื่องให้ต้นตั้งตัว ปลูกกันมากที่สุด ขุดได้ในหน้าแล้งถัดไป | วัชพืชขึ้นเร็วมาก ฝนหนักอาจทำให้ท่อนเน่าในดินระบายน้ำเลว |
| ปลายฝน (ข้ามแล้ง) | ต.ค.–พ.ย. | วัชพืชน้อยกว่า ใช้ความชื้นที่เหลือในดินทราย | ต้นต้องผ่านหน้าแล้งตอนยังเล็ก ดินต้องชื้นจริงตอนปลูก |
| หน้าแล้ง (มีน้ำ) | ธ.ค.–ก.พ. | ใช้ได้เมื่อมีระบบน้ำ เช่น น้ำหยด กระจายช่วงขุดและแรงงาน | ต้นทุนระบบน้ำ ต้องให้น้ำสม่ำเสมอช่วงแรก |
ปลูกต้นฝนกับปลูกข้ามแล้งมีลำดับงานต่างกันมาก อ่านปฏิทินรายเดือนแยกกันใน ปฏิทินปลูกต้นฝน และ ปฏิทินปลูกข้ามแล้ง
ไม่ว่าฤดูไหน หลักเดียวกันคือ ปลูกตอนดินมีความชื้น ท่อนพันธุ์ที่ปักลงดินแห้งจะเสียน้ำ ตาแห้ง และงอกไม่สม่ำเสมอ
ระยะปลูก และจำนวนต้นต่อไร่
1 ไร่ = 1,600 ตารางเมตร จำนวนต้นต่อไร่ = 1,600 ÷ (ระยะระหว่างแถว × ระยะระหว่างต้น เป็นเมตร)
| ระยะระหว่างแถว × ระหว่างต้น | ต้น/ไร่ | ใช้เมื่อ |
|---|---|---|
| 1.2 × 1.0 เมตร | 1,333 | พันธุ์ทรงพุ่มกว้าง ดินดี หรือต้องการทางให้เครื่องจักร |
| 1.0 × 1.0 เมตร | 1,600 | ระยะทั่วไป |
| 1.2 × 0.8 เมตร | 1,667 | แถวกว้างสำหรับรถ ต้นในแถวถี่ขึ้น |
| 1.0 × 0.8 เมตร | 2,000 | พันธุ์ทรงต้นตรง ไม่แตกกิ่ง |
ปลูกถี่เกินไป ต้นจะแย่งแสงกัน ลำต้นเล็ก หัวเล็ก ปลูกห่างเกินไป ทรงพุ่มคลุมดินช้า วัชพืชขึ้นมาก และจำนวนหัวต่อไร่ลดลง
ปักท่อนพันธุ์อย่างไร
- ปักตรง เป็นวิธีที่แนะนำทั่วไปในไทย รากกระจายรอบโคน หัวเกาะกลุ่ม ขุดง่าย
- ปักเอียง ใช้ได้ ปักง่ายกว่าเมื่อดินแน่น แต่หัวมักเอียงไปด้านเดียว
- วางนอน ใช้ในระบบเครื่องปลูกบางแบบ ต้นงอกได้หลายยอด แต่ต้นตื้นและแห้งง่ายกว่าเมื่อฝนทิ้งช่วง
ตรวจการงอก และปลูกซ่อม
- หลังปลูก 2–3 สัปดาห์ เดินนับหลุมที่ไม่งอก หรือยอดเหี่ยว
- ปลูกซ่อมให้เสร็จภายในราว 1 เดือนหลังปลูก ใช้ท่อนจากชุดเดียวกันที่เก็บไว้ในที่ร่ม
- ถ้าไม่งอกเกินราว 1 ใน 4 ของแปลง ให้หาสาเหตุก่อน เช่น ท่อนเก่า ดินแห้ง ปักกลับหัว ปลวกกิน หรือท่อนเน่าจากน้ำขัง
ต้นที่ปลูกซ่อมช้ากว่าราว 1 เดือน จะถูกต้นข้างเคียงบังแสงและให้หัวเล็ก ปลูกซ่อมเร็วจึงคุ้มกว่าปลูกซ่อมช้า
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการปลูกมันสำปะหลัง ฤดูปลูก ระยะปลูก และวิธีปลูก.
- Leihner, D. (2002). Agronomy and cropping systems. ใน Cassava: Biology, Production and Utilization. CABI.
- Howeler, R.H. (ed.) (2011). The Cassava Handbook. CIAT. (บทวิธีปลูกและระยะปลูก)