บทที่ 4 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
ปลูกมันสำปะหลังต้นฝน: ปฏิทินงานทั้งปี เดือนไหนทำอะไร
ปฏิทินงานไร่มันที่ปลูกต้นฝน (เมษายน–พฤษภาคม) เรียงเป็นรายเดือน ตั้งแต่เตรียมดิน ปลูก ใส่ปุ๋ย กำจัดวัชพืช จนขุดขายในหน้าแล้งถัดไป
สรุปสั้น
- ปลูกเมื่อฝนต้นฤดูตกจนดินชื้น ราวเมษายน–พฤษภาคม เป็นฤดูที่ปลูกกันมากที่สุด
- งานหนักอยู่ช่วงมิถุนายน–สิงหาคม: กำจัดวัชพืชและใส่ปุ๋ยให้ทันขณะฝนดี
- ขุดได้ในหน้าแล้งถัดไป ราวกุมภาพันธ์–เมษายน ช่วงที่แป้งสูง ก่อนฝนแรกของปีใหม่
เหมาะกับใคร
ปลูกต้นฝนเหมาะกับพื้นที่ส่วนใหญ่ ต้นมันได้ฝนต่อเนื่องหลายเดือนตั้งแต่ยังเล็ก จึงตั้งตัวและสร้างใบได้เร็ว และอายุ 10–12 เดือนตรงกับหน้าแล้งพอดี ทำให้ขุดได้แป้งดี ข้อที่ต้องรับมือคือ วัชพืชขึ้นเร็วมาก ตั้งแต่เดือนแรก และในดินระบายน้ำเลว ฝนหนักช่วงแรกอาจทำให้ท่อนพันธุ์เน่า จึงควรยกร่อง (บท เตรียมดิน)
ภาพรวมทั้งปี
เลื่อนตารางซ้ายขวาได้บนมือถือ · เดือนเป็นค่าโดยประมาณ ฝนแต่ละปีและแต่ละพื้นที่มาเร็วช้าต่างกัน ให้ดูฝนจริงในพื้นที่ประกอบ
เดือนไหน ทำอะไร
ก.พ.–มี.ค. ก่อนปลูก
ยังไม่ได้ปลูก
- เก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ (บท ดินและพื้นที่)
- หาแหล่งท่อนพันธุ์ที่สะอาด ปลอดโรค จองไว้ล่วงหน้า (บท เลือกพันธุ์)
- ถ้ามีชั้นดินดาน ไถระเบิดดินดานตอนดินยังแห้ง
มี.ค.–เม.ย. ก่อนปลูก 2–8 สัปดาห์
ยังไม่ได้ปลูก
- เมื่อฝนแรกทำให้ดินไถได้ ไถดะ ตากดิน 7–15 วัน แล้วไถแปร
- ดินระบายน้ำช้า ยกร่อง (บท เตรียมดิน)
- ถ้าหว่านพืชปุ๋ยสด ต้องเริ่มเร็วกว่านี้ราว 2 เดือน
เม.ย.–พ.ค. วันปลูก
ท่อนพันธุ์แตกรากและแตกตา ภายในราว 2 สัปดาห์
- ตัดท่อนพันธุ์ ปลูกภายใน 1–2 วันหลังตัด (บท ท่อนพันธุ์)
- ปลูกเมื่อดินชื้นจริง ปักตรง ตาชี้ขึ้น ลึกราว 2 ใน 3 ของท่อน (บท วิธีปลูกและระยะปลูก)
- ถ้าใช้สารคุมวัชพืชก่อนงอก พ่นหลังปลูกทันทีขณะดินชื้น
พ.ค.–มิ.ย. อายุ 0–1 เดือน
ใบชุดแรกเริ่มสังเคราะห์แสง ต้นยังเล็ก
- ตรวจการงอกหลังปลูก 2–3 สัปดาห์ ปลูกซ่อมให้เสร็จภายใน 1 เดือน
- วัชพืชเริ่มขึ้นเร็ว กำจัดครั้งที่ 1 เมื่อราว 1 เดือน (บท กำจัดวัชพืช)
มิ.ย.–ก.ค. อายุ 1–3 เดือน
เริ่มสร้างหัว จำนวนหัวต่อต้นถูกกำหนดในช่วงนี้
- ใส่ปุ๋ยเม็ด ขณะดินชื้น ฝังข้างต้นแล้วกลบ ดินทรายแบ่งใส่ 2 ครั้ง (บท ปุ๋ยและธาตุอาหาร)
- กำจัดวัชพืชครั้งที่ 2
- เดินตรวจโรคใบด่างทุก 2 สัปดาห์ พบแล้วถอนทำลายทันที (บท โรคมันสำปะหลัง)
ส.ค.–ต.ค. อายุ 3–6 เดือน
ใบและลำต้นโตเร็วที่สุด ทรงพุ่มชิดกัน
- กำจัดวัชพืชครั้งสุดท้ายถ้าทรงพุ่มยังไม่ชิด หลังจากนั้นถอนเฉพาะต้นที่สูงพ้นทรงพุ่ม
- ฝนชุก: ดูทางระบายน้ำ ระวังหัวเน่าและโรคใบไหม้ ไม่เดินในแปลงตอนใบเปียก
- ไม่ใส่ปุ๋ยไนโตรเจนเพิ่มในช่วงนี้
พ.ย.–ม.ค. อายุ 6–9 เดือน
หมดฝน หัวขยายและสะสมแป้งเร็ว
- เข้าหน้าแล้ง: เดินตรวจยอดและใต้ใบ หาเพลี้ยแป้งและไรแดง (บท แมลงศัตรูมันสำปะหลัง)
- พบเป็นจุด ตัดยอดที่มีเพลี้ยไปทำลาย ไม่พ่นสารทั้งแปลงโดยไม่จำเป็น
ก.พ.–เม.ย. อายุ 9–12 เดือน
ทิ้งใบ พักตัว แป้งในหัวสูง
- ขุดขาย อายุ 10–12 เดือน ให้เสร็จก่อนฝนแรกของปีใหม่ ซึ่งทำให้แป้งตก (บท เก็บเกี่ยวและขาย)
- ขุดแล้วส่งโรงงานภายใน 1–2 วัน
- คัดลำต้นที่สมบูรณ์ ไม่มีโรค ไว้ทำพันธุ์รอบใหม่
อย่ารีบปลูกในดินแห้งเพื่อให้ตรงปฏิทิน รอให้ฝนตกจนดินชื้นลึกพอ งานทุกอย่างหลังจากนั้นเลื่อนตามวันปลูกจริง ถ้าเลื่อนไปมาก ใช้ตัวคำนวณท้ายหน้านี้
ปลูกช่วงอื่น? ดู ปฏิทินปลูกข้ามแล้ง ซึ่งลำดับงานต่างจากหน้านี้
ปลูกไม่ตรงเดือนในตาราง? คำนวณวันที่จากวันปลูกของคุณ
ใส่วันที่ปลูกจริง ระบบจะเลื่อนวันของแต่ละงานให้ตรงกับไร่ของคุณ ข้อมูลไม่ถูกส่งออกจากเครื่อง
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการปลูกมันสำปะหลัง ฤดูปลูกและการดูแลรักษา.
- Alves, A.A.C. (2002). Cassava botany and physiology. ใน Cassava: Biology, Production and Utilization. CABI.
- Sriroth, K. et al. (1999). Cassava starch granule structure–function properties: influence of time and conditions at harvest on four cultivars of cassava starch. Carbohydrate Polymers 38: 161–170.