ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 2 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

ดินแบบไหนปลูกมันสำปะหลังได้ดี: สภาพพื้นที่ ดิน ฝน และการตรวจดิน

มันสำปะหลังชอบดินแบบไหน ทนแล้งแค่ไหน พื้นที่แบบไหนควรเลี่ยง และวิธีอ่านค่าดินก่อนปลูก

ทำเมื่อไหร่: ก่อนปลูก 1–2 เดือน ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • ดินที่ดีที่สุดคือดินร่วนปนทรายถึงดินร่วน ระบายน้ำดี หน้าดินลึก
  • มันทนดินเปรี้ยวได้ดี ช่วง pH ที่เหมาะราว 5.5–6.5 แต่ไม่ชอบดินด่างจัด ดินเค็ม และน้ำขัง
  • ตรวจดินก่อนปลูกอย่างน้อยทุก 2–3 ปี เพื่อใส่ปุ๋ยให้ตรงกับที่ดินขาด

ภูมิอากาศที่มันสำปะหลังชอบ

  • อุณหภูมิ เติบโตดีในอากาศร้อน ราว 25–29 °C ถ้าอากาศเย็นจัดต่ำกว่าราว 15 °C ต้นจะโตช้าลงชัดเจน
  • ฝน เหมาะกับพื้นที่ที่มีฝนราว 1,000–1,500 มม. ต่อปี ทนแล้งได้หลายเดือนเมื่อต้นตั้งตัวแล้ว แต่ช่วง 1–3 เดือนแรกต้องมีความชื้นในดินพอ (ดูบท การจัดการน้ำ)
  • แสง ต้องการแดดจัด ไม่ควรปลูกใต้ร่มไม้หรือแซมในสวนที่ร่มทึบ

ดินแบบไหนเหมาะ แบบไหนควรเลี่ยง

ลักษณะดินผลต่อมันสำปะหลังทำอย่างไร
ร่วนปนทราย–ร่วน ระบายน้ำดีเหมาะที่สุด หัวขยายง่าย ขุดง่าย หัวสะอาดรักษาอินทรียวัตถุ ป้องกันการชะล้าง
ทรายจัด อินทรียวัตถุต่ำปลูกได้ แต่ปุ๋ยถูกชะง่าย ดินแห้งเร็วเพิ่มอินทรียวัตถุ แบ่งใส่ปุ๋ย ใช้พืชปุ๋ยสด
เหนียวจัด ระบายน้ำเลวหัวเน่าง่าย ขุดยาก หัวติดดินมากยกร่องสูง หรือเลือกพื้นที่อื่น
ที่ลุ่ม น้ำท่วมขังรากขาดอากาศ หัวเน่า ต้นตายไม่แนะนำให้ปลูก
ดินเค็ม หรือด่างจัด (pH สูงกว่า 8)ใบเหลือง ขาดสังกะสีและเหล็กง่าย ผลผลิตต่ำตรวจดิน ปรับปรุงก่อน หรือเลี่ยงพื้นที่
มีชั้นดินดานตื้นรากลงไม่ได้ หัวสั้น ทนแล้งได้น้อยไถระเบิดดินดาน (บท เตรียมดิน)

พื้นที่ลาดชัน: ป้องกันดินหาย

ไร่มันบนเนินมักเสียหน้าดินจากน้ำฝนมาก โดยเฉพาะ 2–3 เดือนแรกที่ทรงพุ่มยังไม่คลุมดิน หน้าดินที่หายไปคือธาตุอาหารและอินทรียวัตถุที่หายไปด้วย

  • ไถและปลูกขวางความลาดชัน (ตามแนวระดับ) ไม่ไถขึ้นลงตามเนิน
  • ปลูกแถบหญ้าแฝกขวางความลาดเป็นช่วง ๆ เพื่อดักตะกอนดิน
  • ไม่เผาเศษซากพืช ปล่อยคลุมดินไว้

ตรวจดินก่อนปลูก: ค่าไหนควรดู

การตรวจดินช่วยให้รู้ว่าดินขาดธาตุอะไร จะได้ไม่ใส่ปุ๋ยเกินหรือขาด ควรเก็บตัวอย่างดินก่อนเตรียมดิน 1–2 เดือน ดูวิธีเก็บตัวอย่างให้ถูกต้องได้ที่ วิธีเก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ (iLab) หรือสอบถามสถานีพัฒนาที่ดินในจังหวัด

ค่าที่ตรวจบอกอะไรถ้าค่าออกมาแบบนี้
pH (ความเป็นกรด-ด่าง)ธาตุอาหารละลายให้รากใช้ได้ดีแค่ไหนต่ำกว่า 5.0 ควรพิจารณาใส่ปูนหรือโดโลไมต์ตามค่าวิเคราะห์ · สูงกว่า 7.5 ระวังขาดสังกะสี
อินทรียวัตถุ (OM)ความสามารถในการเก็บน้ำและปุ๋ยต่ำกว่า 1% (พบบ่อยในดินทราย) ควรเพิ่มอินทรียวัตถุ
ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ (P)ปริมาณฟอสฟอรัสที่รากใช้ได้ใช้กำหนดสัดส่วนตัวกลางของสูตรปุ๋ย
โพแทสเซียมที่แลกเปลี่ยนได้ (K)ธาตุที่มันใช้มากและนำออกไปกับหัวมากต่ำ ควรใช้สูตรโพแทสเซียมสูง
ไม่ได้ตรวจดินจะทำอย่างไร

ใช้คำแนะนำทั่วไปในบท ปุ๋ยและธาตุอาหาร ไปก่อน แล้วสังเกตอาการใบและผลผลิต เมื่อมีโอกาสค่อยตรวจดิน คำแนะนำทั่วไปเหมาะกับดินส่วนใหญ่ แต่ไม่ประหยัดที่สุดสำหรับทุกไร่

ปลูกมันซ้ำที่เดิมทุกปีได้ไหม

ทำได้ แต่ดินจะเสื่อมเร็ว เพราะมันสำปะหลังนำโพแทสเซียมและธาตุอื่นออกไปกับหัวทุกปี และหน้าดินเปิดโล่งนานในช่วงต้นฤดู ถ้าพื้นที่พอ การปลูกพืชตระกูลถั่วหรือพืชปุ๋ยสดสลับก่อนปลูกมันช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุและไนโตรเจนให้ดิน และช่วยตัดวงจรโรคที่ติดอยู่ในดินและเศษซากพืช

แหล่งอ้างอิง

  1. Howeler, R.H. (ed.) (2011). The Cassava Handbook. CIAT. (บทดิน ธาตุอาหาร และการอนุรักษ์ดิน)
  2. Howeler, R.H. (2002). Cassava mineral nutrition and fertilization. ใน Cassava: Biology, Production and Utilization. CABI.
  3. El-Sharkawy, M.A. (2004). Cassava biology and physiology. Plant Molecular Biology 56: 481–501.
  4. กรมพัฒนาที่ดิน. คำแนะนำการจัดการดินและการใช้หญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำ.