ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 7 · ช่วงที่ 2 ปลูก

การเตรียมท่อนพันธุ์มันสำปะหลัง: เลือกต้น ตัดท่อน เก็บรักษา และแช่ท่อน

ท่อนพันธุ์มันสำปะหลังที่ดีต้องมาจากต้นอายุเท่าไร ตัดยาวกี่เซนติเมตร เก็บได้นานแค่ไหน และแช่ท่อนเพื่ออะไร

ทำเมื่อไหร่: ก่อนปลูก 0–15 วัน ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • ใช้ต้นแม่อายุ 8–12 เดือน ที่แข็งแรงและไม่มีอาการโรค
  • ใช้ส่วนกลางและโคนของลำต้น ตัดยาว 20–25 ซม. มีตาราว 5–7 ตาขึ้นไป ไม่ใช้ส่วนยอดที่ยังเขียว
  • เก็บต้นพันธุ์ในที่ร่มไม่เกินราว 15 วัน ตัดเป็นท่อนแล้วรีบปลูก

ท่อนพันธุ์คือต้นทุนที่คุ้มที่สุด

ท่อนพันธุ์ไม่ใช่แค่ “ต้นกล้า” แต่เป็นแหล่งอาหารของต้นใหม่ในช่วง 2–3 สัปดาห์แรก ก่อนที่ใบแรกจะสังเคราะห์แสงได้เอง ท่อนที่สมบูรณ์งอกเร็ว รากแข็งแรง และสู้วัชพืชได้ดีกว่า ส่วนท่อนที่แห้ง ช้ำ หรือติดโรค จะทำให้ต้นขาดหาย และเป็นทางหลักที่โรคใบด่าง โรคใบไหม้ และเพลี้ยแป้งเข้ามาในไร่

ใช้ส่วนไหนของลำต้น

ลำต้นมันสำปะหลังแบ่งเป็นส่วนโคน ส่วนกลาง และส่วนยอด ใช้ส่วนกลางดีที่สุด ส่วนโคนใช้ได้ ส่วนยอดสีเขียวไม่ควรใช้ ท่อนยาว 20 ถึง 25 เซนติเมตร โคน กลาง (ดีที่สุด) ยอด ใช้ได้ ใช้ ไม่ใช้ ท่อนพันธุ์ 1 ท่อน ยาว 20–25 ซม. · ตา 5–7 ตาขึ้นไป ตัดด้วยมีดคมหรือเลื่อย ให้รอยตัดเรียบ ไม่แตกช้ำ
ส่วนกลางลำต้น มีอาหารสะสมและตาที่สมบูรณ์ งอกดี · ส่วนยอด ที่ยังเขียวมีอาหารน้อย แห้งเร็ว และงอกไม่สม่ำเสมอ

เลือกต้นแม่พันธุ์

  • อายุราว 8–12 เดือน ลำต้นแก่พอ มีอาหารสะสม
  • เส้นผ่านศูนย์กลางลำต้นราว 2–3 ซม. ขึ้นไป ไม่ลีบ
  • เนื้อในเมื่อตัดดูยังสดและมียางไหล ถ้าแห้งหรือไม่มียาง แสดงว่าเก็บนานเกินไป
  • ไม่มีอาการโรคและแมลง ใบไม่ด่าง ไม่หงิก ยอดไม่เป็นพุ่ม ลำต้นไม่มีแผลเน่า ไม่มีเพลี้ยแป้งเกาะ

เก็บรักษาต้นพันธุ์

  1. ตัดต้นพันธุ์ยาวทั้งต้น มัดเป็นมัด ไม่ตัดเป็นท่อนสั้นจนกว่าจะใกล้วันปลูก
  2. ตั้งมัดในแนวตรง โคนแตะพื้นดิน ในที่ร่ม อากาศถ่ายเท ไม่โดนแดดจัดและฝนขัง
  3. ใช้ภายในราว 15 วันหลังตัดต้น ยิ่งเก็บนาน ท่อนยิ่งเสียความชื้นและงอกช้าลง
  4. ตัดเป็นท่อนแล้ว ควรปลูกภายในวันเดียวกันหรือ 1–2 วัน

แช่ท่อนพันธุ์: ทำเมื่อไหร่ ทำอย่างไร

การแช่ท่อนพันธุ์ด้วยสารกำจัดแมลงก่อนปลูก ช่วยป้องกันเพลี้ยแป้งที่ติดมากับท่อนพันธุ์ไม่ให้ระบาดตั้งแต่ต้นฤดู ควรทำเมื่อท่อนพันธุ์มาจากแหล่งที่มีเพลี้ยแป้ง หรือในพื้นที่ที่เคยระบาด

สารออกฤทธิ์ (ตามคำแนะนำกรมวิชาการเกษตร)อัตราต่อน้ำ 20 ลิตรเวลาแช่
ไทอะมีทอกแซม 25% WG4 กรัม5–10 นาที
อิมิดาคลอพริด 70% WG4 กรัม5–10 นาที
อัตรานี้ใช้กับความเข้มข้นที่ระบุเท่านั้น ถ้าความเข้มข้นต่างไป ให้ใช้อัตราตามฉลากที่ระบุการแช่ท่อนพันธุ์มันสำปะหลัง
ความปลอดภัย

สวมถุงมือยาง ผ้าปิดจมูก และเสื้อแขนยาวขณะแช่และหยิบท่อนพันธุ์ ไม่แช่ใกล้บ่อน้ำหรือลำห้วย น้ำยาที่เหลือห้ามเทลงแหล่งน้ำ ท่อนที่แช่แล้วห้ามนำไปเป็นอาหารสัตว์

การแช่ท่อนช่วยเรื่องแมลงที่ติดมากับท่อนเท่านั้น ไม่ได้ป้องกันโรคไวรัสใบด่าง ซึ่งอยู่ในท่อนพันธุ์เอง ท่อนจากต้นที่เป็นโรคต้องไม่นำมาใช้

ต้องเตรียมท่อนพันธุ์เท่าไร

จำนวนท่อนเท่ากับจำนวนต้นต่อไร่ บวกเผื่อปลูกซ่อมราว 5% เช่น ระยะ 1 × 1 เมตร ใช้ 1,600 ท่อน เตรียมราว 1,700 ท่อน คำนวณตามระยะปลูกของตัวเองได้ในบท วิธีปลูกและระยะปลูก

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการป้องกันกำจัดเพลี้ยแป้งมันสำปะหลัง (การแช่ท่อนพันธุ์ก่อนปลูก).
  2. Howeler, R.H. (ed.) (2011). The Cassava Handbook. CIAT. (บทการคัดเลือกและเตรียมท่อนพันธุ์)
  3. Leihner, D. (2002). Agronomy and cropping systems. ใน Cassava: Biology, Production and Utilization. CABI.