บทที่ 8 · ช่วงที่ 3 ดูแล
เตรียมต้นมังคุดหลังเก็บเกี่ยว: เร่งแตกใบอ่อน อายุใบยอด 9–12 สัปดาห์ และพ่นปุ๋ยทางใบ
หลังเก็บเกี่ยวต้องทำอะไรให้ต้นพร้อมออกดอก เร่งใบอ่อนด้วยยูเรียหรือไทโอยูเรียอย่างไร ทำไมอายุใบยอดต้องได้ 9–12 สัปดาห์ และต้นโทรมฟื้นอย่างไร
สรุปสั้น
- ใบอ่อนชุดหลังเก็บเกี่ยวคือยอดที่จะออกดอกปีหน้า ควรให้แตกอย่างน้อย 1 ชุดในช่วง ส.ค.–ก.ย. [1]
- ยอดที่พร้อมชักนำดอกต้องมีใบอายุ 9–15 สัปดาห์ ยอดอายุน้อยกว่า 9 สัปดาห์ไม่ตอบสนอง ยอดอายุเกิน 15 สัปดาห์มักแตกใบอ่อนแทนดอก [2]
- เร่งใบอ่อนด้วยยูเรีย 100–200 กรัม/น้ำ 20 ลิตร ถ้ายอดแตกน้อยกว่า 5% [2]
ทำไมต้องเตรียมต้น
การเตรียมต้นให้พร้อมสำหรับการออกดอกเป็นหัวใจของการเพิ่มผลผลิตมังคุด เกษตรกรบางส่วนยังพบปัญหามังคุดออกดอกปีเว้นปี [1] ปัจจัยสำคัญมี 3 ข้อ [2]
- ต้นสมบูรณ์ ใบหนาแน่นสมดุลกับโครงสร้างต้น ใบเขียวเข้มเป็นมัน ต้องรักษาใบอ่อนทุกชุดให้อยู่ในสภาพดี ร่วมกับใส่ปุ๋ยเหมาะสม [2]
- อายุตายอดเหมาะสม 9–15 สัปดาห์ จึงต้องคุมการแตกใบอ่อนด้วยการตัดแต่งกิ่งและใส่ปุ๋ยหลังเก็บเกี่ยว ให้ใบอ่อนออก ส.ค.–ก.ย. [2]
- จัดการน้ำถูกต้อง ต้นสมบูรณ์ ใบยอดอายุ 9–12 สัปดาห์ ผ่านแล้งต่อเนื่อง 21–30 วัน แล้วได้น้ำถูกวิธี จะออกดอก [2] (บท ชักนำการออกดอกและน้ำ)
งานหลังเก็บเกี่ยว
- ตัดแต่งกิ่ง ตัดปลายกิ่งที่ประสานกันออก และตัดกิ่งย่อยภายในบางส่วนให้โปร่ง ช่วยลดปัญหาแตกใบอ่อนและออกดอกช้าในปีต่อไป [1] (บท ตัดแต่งและควบคุมทรงพุ่ม)
- ใส่ปุ๋ย ตามขนาดทรงพุ่ม (บท ปุ๋ยมังคุด)
- ปกติต้นที่ตัดแต่งและใส่ปุ๋ยแล้วจะแตกใบอ่อนราวเดือน ส.ค. แต่ต้นที่ไว้ผลมากเกินไปในฤดูที่ผ่านมามักไม่ค่อยแตก หรือแตกช้า จนอายุตายอดน้อยกว่า 9 สัปดาห์เมื่อเข้าหน้าแล้ง การออกดอกจึงล่าช้าออกไป [1]
กระตุ้นการแตกใบอ่อน
| วิธี | อัตราต่อน้ำ 20 ลิตร | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| ยูเรีย (46-0-0) | 100–200 กรัม | พ่นให้ทั่วต้น ไม่ต้องผสมสารจับใบ [1] งานทดสอบใช้เมื่อยอดแตกใบอ่อนน้อยกว่า 5% ของยอดทั้งหมด [2] |
| ไทโอยูเรีย | 20–40 กรัม + น้ำตาลเด็กซ์โตรส 600 กรัม | ใบอ่อนแตกภายใน 7 วัน เร็วและสม่ำเสมอกว่ายูเรีย แต่เป็นพิษต่อพืชสูง ทำให้ใบแก่ร่วงราว 2–15% ใช้เฉพาะต้นที่ค่อนข้างสมบูรณ์แต่ไม่แตกใบอ่อนหลังใส่ปุ๋ยหรือพ่นยูเรียแล้ว ถ้าความชื้นต่ำ อุณหภูมิสูง ลดความเข้มข้นลง [1] |
บำรุงใบอ่อนด้วยปุ๋ยทางใบ
ช่วงใบอ่อนกำลังพัฒนา การพ่นปุ๋ยทางใบสูตร "ทางด่วน" ช่วยให้ใบใหญ่ สมบูรณ์ และพร้อมออกดอกเร็วขึ้น ถ้าใบอ่อนแตกค่อนข้างช้า ใช้เร่งให้ใบแก่และเขียวเข้มเป็นมันได้ พ่นช่วงใบเพสลาด สัปดาห์ละครั้ง 1–2 ครั้ง [1]
| สูตรทางด่วน (ผสมน้ำ 20 ลิตร) | ปริมาณ |
|---|---|
| น้ำตาลเด็กซ์โตรสหรือน้ำตาลกลูโคส | 600 กรัม |
| ปุ๋ยเกล็ด 15-30-15 หรือ 10-20-30 ที่มีธาตุรอง | 60 กรัม |
| กรดฮิวมิก | 20 มล. |
| สารป้องกันกำจัดเชื้อรา และสารจับใบ | ตามฉลาก |
งานทดสอบของกรมวิชาการเกษตรใช้วิธีคล้ายกันในสัปดาห์ที่ 11–12 หลังเก็บเกี่ยว ถ้าใบชุดใหม่เล็กกว่าชุดเก่าและสีไม่สด: 15-30-15 หรือ 20-20-20 ที่มีธาตุรอง 60 กรัม ร่วมกับกรดฮิวมิก 20 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตร [2]
รักษาใบอ่อน
ใบอ่อนที่แตกออกมาใหม่ถูกศัตรูพืชหลายชนิดทำลาย ทำให้ความสมบูรณ์ของต้นลดลง ที่สำคัญคือเพลี้ยไฟ หนอนชอนใบ หนอนกินใบ โรคใบจุด โรคขอบใบไหม้ และโรคจากสาหร่าย [1]
- เพลี้ยไฟ: บท เพลี้ยไฟมังคุด
- หนอนชอนใบ หนอนกินใบ: บท เพลี้ยแป้ง หนอน และไร
- โรคใบจุด ขอบใบไหม้ สาหร่าย: บท โรคมังคุด
แหล่งอ้างอิง
- ชมภู จันที (ศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรี). เทคโนโลยีเพื่อเริ่มต้นฤดูกาลผลิตใหม่ปี 2564: มังคุด. เผยแพร่โดยสำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดจันทบุรี. opsmoac.go.th ↗
- กรมวิชาการเกษตร. รายงานผลงานเรื่องเต็มการทดลองที่สิ้นสุด: ทดสอบและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตมังคุดต้นฤดูในภาคตะวันออก (แปลงเกษตรกร จันทบุรีและตราด ตุลาคม 2559–กันยายน 2562). doa.go.th ↗