บทที่ 7 · ช่วงที่ 3 ดูแล
ปุ๋ยมังคุด: คำนวณปุ๋ยจากเส้นผ่าศูนย์กลางทรงพุ่ม ปุ๋ยหลังเก็บเกี่ยว ก่อนออกดอก และช่วงผลโต
ใส่ปุ๋ยมังคุดสูตรอะไร ต้นละกี่กิโลกรัม คิดจากเส้นผ่าศูนย์กลางทรงพุ่มอย่างไร ใส่หลังเก็บเกี่ยว ก่อนออกดอก และหลังติดผลเมื่อไหร่
สรุปสั้น
- ปุ๋ยมังคุดคิดจากเส้นผ่าศูนย์กลางทรงพุ่ม: ปุ๋ยเคมี (กก./ต้น) = 1/3 ของเส้นผ่าศูนย์กลาง (เมตร) ปุ๋ยคอกราว 4 เท่า เช่น ทรงพุ่ม 10 เมตร ใส่ปุ๋ยเคมี 3 กก. ปุ๋ยคอกราว 40 กก. [1][2]
- ปีละ 3 ช่วงหลัก: หลังเก็บเกี่ยวสูตรเสมอ ก่อนออกดอกสูตรฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมสูง และหลังติดผลสูตรโพแทสเซียมสูง [1][3]
- ถ้าวิเคราะห์ดินและใบได้ ให้ใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ [2]
คิดปริมาณปุ๋ยจากทรงพุ่ม
วัดความกว้างของทรงพุ่มผ่านลำต้น (เส้นผ่าศูนย์กลาง) เป็นเมตร แล้วคิดดังนี้ [1][2]
| ทรงพุ่มกว้าง (เมตร) | ปุ๋ยเคมีต่อรอบ (กก./ต้น) = กว้าง ÷ 3 | ปุ๋ยคอก (กก./ต้น) ≈ กว้าง × 4 |
|---|---|---|
| 3 | 1 | 12 |
| 6 | 2 | 24 |
| 9 | 3 | 36 |
| 10 | 3.3 | 40 |
| 12 | 4 | 48 |
หว่านให้ทั่วใต้ทรงพุ่ม งานทดสอบของกรมวิชาการเกษตรแบ่งปริมาณปุ๋ยเคมีแต่ละรอบเป็น 2 ครั้ง [1]
ส่งตัวอย่างดินเข้าตรวจวิเคราะห์ได้ที่ iLab (ilab.work) ดูวิธีเก็บตัวอย่างให้ถูกต้องได้ที่ วิธีเก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ หรือสอบถามสถานีพัฒนาที่ดินในจังหวัดของกรมพัฒนาที่ดิน เมื่อได้ผลแล้วนำค่า pH อินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม มาใช้เลือกสูตรและอัตราปุ๋ยในคู่มือเล่มนี้
ปุ๋ยตลอดรอบปีของต้นที่ให้ผล
| ช่วง | ปุ๋ย | ปริมาณ |
|---|---|---|
| หลังเก็บเกี่ยว | ปุ๋ยคอก ร่วมกับ 15-15-15 หรือ 16-16-16 | ปุ๋ยคอก 4 เท่าของเส้นผ่าศูนย์กลางทรงพุ่ม ปุ๋ยเคมี 1/3 ของเส้นผ่าศูนย์กลาง แบ่ง 2 ครั้ง [1] ข้อมูลจังหวัดพังงาใช้ปุ๋ยอินทรีย์ 20–50 กก./ต้น [4] |
| ใบชุดใหม่ สัปดาห์ที่ 11–12 หลังเก็บเกี่ยว | ปุ๋ยทางใบ 15-30-15 หรือ 20-20-20 ที่มีธาตุรอง + กรดฮิวมิก (เฉพาะใบเล็กหรือสีไม่สด) | ปุ๋ย 60 กรัม + กรดฮิวมิก 20 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตร [1] |
| เตรียมออกดอก สัปดาห์ที่ 14–16 หลังเก็บเกี่ยว | 8-24-24 (หรือ 9-24-24 หรือ 13-13-21) | 1/3 ของเส้นผ่าศูนย์กลางทรงพุ่ม แบ่ง 2 ครั้ง [1] ภาคตะวันออกใช้ 2–3 กก./ต้น [2] |
| หลังติดผล (สัปดาห์ที่ 8 หลังออกดอก หรือ 4 สัปดาห์หลังดอกบาน) | 13-13-21 หรือ 12-12-17+2 | 1/3 ของเส้นผ่าศูนย์กลางทรงพุ่ม [1] ข้อมูลจังหวัดพังงาใช้ 2–3 กก./ต้น 3–4 สัปดาห์หลังติดผล [4] |
คู่มือภาคใต้ตอนบนสรุปไว้ว่า ควรให้ปุ๋ยอินทรีย์อย่างน้อยปีละครั้งหลังเก็บเกี่ยว และปุ๋ยเคมีปีละ 2 ครั้ง: หลังเก็บเกี่ยวสูตรเสมอ เช่น 15-15-15 และหลังออกดอกสูตรโพแทสเซียมสูง เช่น 12-12-17 หรือ 13-13-21 [3]
ต้นแตกใบอ่อนราว 1 เดือนหลังใส่ปุ๋ย จึงชะลอการใส่ปุ๋ยทางดินได้ถึงเดือน ก.ค. เพื่อคุมให้ใบอ่อนออกในเดือน ส.ค.–ก.ย. [2] (บท เตรียมต้นและใบอ่อน)
คุมจำนวนผลต่อต้น
ต้นที่ไว้ผลมากเกินไปในฤดูที่ผ่านมาจะไม่ค่อยสมบูรณ์ แตกใบอ่อนช้าหรือไม่แตก [2] งานทดสอบของกรมวิชาการเกษตรให้คุมปริมาณผลในสัปดาห์ที่ 6 หลังออกดอก: ถ้ามีผลมากกว่า 50% ของยอดทั้งหมด ใส่ปุ๋ยยูเรีย 3–5 กก./ต้น เพื่อให้ผลร่วงบางส่วน [1] อีกทางคือคุมจำนวนดอกตั้งแต่ตอนชักนำดอกด้วยการจัดการน้ำ (บท ชักนำการออกดอกและน้ำ)
ต้นโทรมหลังให้ผลมาก
ต้นที่ใบซีด ใบกร้าน ไม่สดใส เพราะติดผลมากเกินไปหรือขาดการดูแล ศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรีแนะนำ [2]
- คลุกปุ๋ยเม็ดด้วยกรดฮิวมิก 30 มล. ต่อปุ๋ย 1 กก. ก่อนหว่าน หรือใช้ฮิวมิกชนิดเม็ด 200–500 กรัม/ต้น หว่านพร้อมปุ๋ย [2]
- กระตุ้นรากด้วยการคลุมเศษซากพืชใต้ทรงพุ่ม หรือละลาย 15-30-15 ที่มีธาตุรอง 60 กรัม กับกรดฮิวมิก 100 มล. ในน้ำ 20 ลิตร ราดใต้ทรงพุ่มให้ทั่ว สัปดาห์ละครั้ง 2–3 ครั้ง [2]
- ถ้ายังไม่ฟื้น พ่นปุ๋ยทางใบสูตร "ทางด่วน" 1–2 ครั้ง (บท เตรียมต้นและใบอ่อน)
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. รายงานผลงานเรื่องเต็มการทดลองที่สิ้นสุด: ทดสอบและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตมังคุดต้นฤดูในภาคตะวันออก (แปลงเกษตรกร จันทบุรีและตราด ตุลาคม 2559–กันยายน 2562). doa.go.th ↗
- ชมภู จันที (ศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรี). เทคโนโลยีเพื่อเริ่มต้นฤดูกาลผลิตใหม่ปี 2564: มังคุด. เผยแพร่โดยสำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดจันทบุรี. opsmoac.go.th ↗
- สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 7 กรมวิชาการเกษตร (2567). คู่มือการผลิตพืชรายได้สุทธิสูงในพื้นที่ภาคใต้ตอนบน บทที่ 4 มังคุด หน้า 22–29. doa.go.th ↗
- สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดพังงา (2568). ข้อมูลเพื่อการวางแผนพัฒนาการเกษตรรายสินค้า (มังคุด) ประจำปีงบประมาณ 2568 เอกสารเลขที่ 5/2568. opsmoac.go.th ↗