ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 9 · ช่วงที่ 3 ดูแล

ชักนำการออกดอกมังคุด: งดน้ำกี่วัน สังเกตอาการใบ ให้น้ำครั้งแรกกี่ลิตร และน้ำช่วงติดผล

ชักนำดอกมังคุดด้วยการจัดการน้ำอย่างไร งดน้ำกี่วัน ดูอาการใบตกตรงไหน ให้น้ำครั้งแรกและครั้งที่สองกี่ลิตรต่อต้น และทำไมดอกควรออก 35–50% ของยอด

ทำเมื่อไหร่: ปลายฝนถึงหน้าแล้ง ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • มังคุดรากลึกราว 90–120 ซม. จึงต้องผ่านแล้งค่อนข้างนานก่อนออกดอก ปกติออกดอกหลังกระทบแล้งราว 21–30 วัน [1]
  • งดน้ำจนปล้องสุดท้ายของยอดเหี่ยว ใบคู่สุดท้ายเริ่มตก แล้วให้น้ำครั้งแรก 35–40 มม. (980–1,120 ลิตร/ต้น) อีก 7–10 วันให้ครั้งที่สองครึ่งหนึ่ง [1]
  • ควรคุมให้ออกดอกราว 35–50% ของยอดทั้งหมด เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพ [2]

ต้นพร้อมเมื่อไหร่

  • ต้นสมบูรณ์ ใบเขียวเข้มเป็นมัน [1] (บท เตรียมต้นและใบอ่อน)
  • ใบยอดอายุ 9–12 สัปดาห์ [1][2] ยอดอายุเกิน 15 สัปดาห์มักแตกใบอ่อนแทนดอก โดยเฉพาะถ้าช่วงชักนำมีฝนตกมากกว่า 20 มม. [1]
  • ใส่ปุ๋ยเตรียมออกดอกแล้ว (8-24-24 สัปดาห์ที่ 14–16 หลังเก็บเกี่ยว) [1] (บท ปุ๋ยมังคุด)

งดน้ำ ให้ต้นผ่านแล้ง

งานทดสอบมังคุดต้นฤดูในภาคตะวันออกเริ่มชักนำดอกในสัปดาห์ที่ 20–22 หลังเก็บเกี่ยว เมื่อตายอดอายุมากกว่า 9 สัปดาห์และต้นสมบูรณ์ โดยให้ต้นกระทบแล้งต่อเนื่อง 30 วัน [1] สังเกตอาการเหล่านี้ก่อนให้น้ำ

  • ปล้องสุดท้ายของยอดแสดงอาการเหี่ยว [1]
  • ใบคู่สุดท้ายเริ่มมีอาการใบตก [1]
  • ใบตก ปลายใบบิด ก้านใบและกิ่งที่ปลายยอดเริ่มเป็นร่อง [3]

ระยะเวลางดน้ำที่เอกสารแต่ละฉบับระบุต่างกันเล็กน้อย: 20–25 วัน [3] 18–30 วัน [2] หรือแล้งติดต่อกัน 10–14 วัน [2] ให้ใช้อาการของใบเป็นหลัก ไม่ใช่นับวันอย่างเดียว

ให้น้ำชักนำดอก

ครั้งปริมาณน้ำเมื่อไหร่
ครั้งแรก35–40 มม. หรือ 980–1,120 ลิตร/ต้น [1]เมื่อยอดและใบแสดงอาการตามข้างบน
ครั้งที่สองครึ่งหนึ่งของครั้งแรก 17.5–20 มม. หรือ 490–560 ลิตร/ต้น [1]7–10 วันหลังครั้งแรก
งานทดสอบมังคุดต้นฤดูภาคตะวันออก กรมวิชาการเกษตร [1]

คู่มือภาคใต้ตอนบนให้ปริมาณครั้งแรกมากถึง 1,100–1,600 ลิตร/ต้น หยุดดูอาการ 7–10 วัน เมื่อก้านใบและกิ่งที่ปลายยอดเริ่มเต่งขึ้นให้ครั้งที่สองครึ่งหนึ่งของครั้งแรก หลังจากนั้น 10–14 วันจะเห็นตาดอก [3] ปฏิทินในคู่มือเดียวกันให้น้ำต่อทุก 7–10 วัน ครั้งละ 17.5–20 มม. จนออกดอกไม่น้อยกว่า 15% ของยอดทั้งหมด [3]

มม. แปลงเป็นลิตรอย่างไร

น้ำ 1 มม. บนพื้นที่ 1 ตารางเมตร เท่ากับ 1 ลิตร งานทดสอบคิด 35–40 มม. ได้ 980–1,120 ลิตร/ต้น [1] ซึ่งเท่ากับพื้นที่ใต้ทรงพุ่มราว 28 ตารางเมตร ทรงพุ่มเล็กหรือใหญ่กว่านี้ ปรับปริมาณน้ำตามพื้นที่ใต้ทรงพุ่ม

คุมปริมาณดอก

ควรจัดการน้ำเพื่อควบคุมให้มีปริมาณดอกเพียงร้อยละ 35–50 ของยอดทั้งหมด เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพ [3] งานวิจัยการจัดการทรงพุ่มของศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรีก็ใช้การให้น้ำช่วงชักนำดอกอย่างระมัดระวัง เพื่อคุมจำนวนผลต่อต้นให้พอดีกับความสมบูรณ์ของต้น [4] ถ้าติดผลมากเกินไปแล้ว ดูวิธีคุมจำนวนผลในบท ปุ๋ยมังคุด

น้ำช่วงดอกและผล

ระยะการให้น้ำ
เริ่มออกดอกติดผล220–240 ลิตร/ต้น ทุกวัน [2]
ระหว่างติดผล80–110 ลิตร/ต้น ทุก 3–4 วัน [2]
หลังเก็บเกี่ยว80–110 ลิตร/ต้น ทุก 3–4 วัน [2]
ตารางการให้น้ำตามระยะการเจริญเติบโต ข้อมูลรายสินค้ามังคุด จังหวัดพังงา [2]
  • ผลอายุ 8–12 สัปดาห์หลังดอกบานเป็นช่วงวิกฤต ถ้าขาดน้ำผลจะพัฒนาไม่สมบูรณ์ รูปทรงบิดเบี้ยว และมีขนาดเล็ก ให้น้ำภายหลังก็ไม่ช่วย [2]
  • น้ำไม่สม่ำเสมอ หรือขาดน้ำนานแล้วได้ฝนชุกช่วงผลใกล้แก่ ทำให้เกิดเนื้อแก้วยางไหล [3] (บท เนื้อแก้ว ยางไหล และยางตกใน)

มังคุดต้นฤดู

มังคุดต้นฤดูออกสู่ตลาด มี.ค.–ต้น พ.ค. ราว 15% ของผลผลิตทั้งหมด แต่ราคาสูงกว่ากลางฤดู 3–6 เท่า ปัจจัยสำคัญคือความสมบูรณ์ของต้น ความพร้อมของตายอด และการกระตุ้นน้ำที่เหมาะสม [1] ในงานทดสอบปี 2559–2562 ที่จันทบุรีและตราด มังคุดส่วนใหญ่ยังให้ผลในฤดูปกติ แต่วิธีแนะนำให้ผลผลิตมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทั้งปริมาณและคุณภาพ [1] การชักนำให้ออกดอกเร็วกว่าฤดูยังช่วยให้เก็บเกี่ยวได้ก่อนฝนตกชุก ซึ่งช่วยลดเนื้อแก้ว [2]

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมวิชาการเกษตร. รายงานผลงานเรื่องเต็มการทดลองที่สิ้นสุด: ทดสอบและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตมังคุดต้นฤดูในภาคตะวันออก (แปลงเกษตรกร จันทบุรีและตราด ตุลาคม 2559–กันยายน 2562). doa.go.th ↗
  2. สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดพังงา (2568). ข้อมูลเพื่อการวางแผนพัฒนาการเกษตรรายสินค้า (มังคุด) ประจำปีงบประมาณ 2568 เอกสารเลขที่ 5/2568. opsmoac.go.th ↗
  3. สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 7 กรมวิชาการเกษตร (2567). คู่มือการผลิตพืชรายได้สุทธิสูงในพื้นที่ภาคใต้ตอนบน บทที่ 4 มังคุด หน้า 22–29. doa.go.th ↗
  4. ชมภู จันที และคณะ (ศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรี). รายงานผลงานเรื่องเต็ม: การจัดการทรงพุ่มมังคุดต้นใหญ่เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุนการผลิต (2559–2562). กรมวิชาการเกษตร. doa.go.th ↗