บทที่ 2 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
พื้นที่ปลูกมังคุด: อุณหภูมิ ฝน ความลาดเอียง ดิน pH และแหล่งน้ำที่ต้องมี
มังคุดต้องการอากาศร้อนชื้นแบบไหน ฝนปีละเท่าไร ดินแบบไหน pH เท่าไร ต้องเตรียมน้ำไว้กี่ลูกบาศก์เมตรต่อไร่ และพื้นที่แบบไหนเสี่ยงเนื้อแก้ว
สรุปสั้น
- อากาศร้อนชื้น 25–35 °C ฝนมากกว่า 2,000 มม./ปี กระจายดี แล้งต่อเนื่องไม่เกิน 3 เดือน [1]
- ดินร่วนหรือร่วนปนทราย ระบายน้ำดี หน้าดินลึกกว่า 50 ซม. pH 5.5–6.5 [1][2]
- ต้องมีแหล่งน้ำ: เตรียมน้ำไว้ราว 700–900 ลูกบาศก์เมตรต่อไร่สำหรับหน้าแล้ง [2]
ภูมิอากาศ
| ปัจจัย | ค่าที่เหมาะสม | ข้อจำกัด |
|---|---|---|
| อุณหภูมิ | 25–35 °C [1][2] | ต่ำกว่า 20 °C โตช้า ต่ำกว่า 5 °C ต้นตาย สูงกว่า 35 °C ใบไหม้ ต้นโตทนร้อนได้ดีกว่าต้นเล็ก [2] |
| ฝน | มากกว่า 2,000 มม./ปี กระจายดี แล้งต่อเนื่องน้อยกว่า 3 เดือน [1] | ชอบน้ำมาก ต้องให้น้ำเสริมช่วงหน้าแล้ง [2] |
| ความชื้นสัมพัทธ์ | มากกว่า 70–80% [1] | อากาศแห้งทำให้ใบไหม้ โตช้า [2] |
| แสง | ราว 50% ของแสงแดดปกติ [2] | ต้นเล็กอ่อนแอต่อแดดจัด ต้องพรางแสง [2] |
พื้นที่
- ความสูง 0–650 เมตรจากระดับน้ำทะเล [1]
- ความลาดเอียง 1–3% ดีที่สุด ไม่ควรเกิน 15% [1] ที่ลาดเล็กน้อยระบายน้ำเร็ว ช่วยลดเนื้อแก้วยางไหลของผลที่เก็บช่วงฝน ส่วนที่ลาดชันมากดินพังทลายและทำงานยาก [2]
- น้ำ ใกล้แหล่งน้ำ ไม่มีน้ำท่วมขัง [1] มังคุดทนน้ำขังได้ดีกว่าไม้ผลอื่น แต่ควรเลี่ยง เพราะต้นชะงักและเกิดเนื้อแก้วยางไหลมากกว่าที่อื่น [2]
- ขนส่ง คมนาคมสะดวก ส่งผลผลิตออกจากสวนได้เร็ว [1]
ที่ลุ่มที่น้ำขังยังปลูกได้ถ้ายกโคกหรือยกร่อง (บท ต้นกล้า ผังปลูก และวิธีปลูก)
ดิน
| ปัจจัย | ค่าที่เหมาะสม |
|---|---|
| เนื้อดิน | ดินร่วนหรือร่วนปนทราย ระบายน้ำดี อุ้มน้ำได้ดี อุดมสมบูรณ์ [1][2] |
| หน้าดิน | ลึกกว่า 50 ซม. [1][2] |
| ระดับน้ำใต้ดิน | ลึกกว่า 1 เมตร [1] ข้อมูลจังหวัดพังงาระบุลึกกว่า 1.5 เมตร [2] |
| pH | 5.5–6.5 [1][2] |
| อินทรียวัตถุ | 2–3% เขตร้อนชื้นสูญเสียอินทรียวัตถุเร็ว ควรใส่ปุ๋ยอินทรีย์สม่ำเสมอ [2] |
ดินสวนมังคุดเสียธาตุอาหารไปกับผลผลิตทุกปี และเปลี่ยนไปตามการจัดการของแต่ละสวน จึงควรวิเคราะห์ดินเพื่อใช้เป็นแนวทางใส่ปุ๋ย [2]
ส่งดินตรวจได้ที่ไหน
ส่งตัวอย่างดินเข้าตรวจวิเคราะห์ได้ที่ iLab (ilab.work) ดูวิธีเก็บตัวอย่างให้ถูกต้องได้ที่ วิธีเก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ หรือสอบถามสถานีพัฒนาที่ดินในจังหวัดของกรมพัฒนาที่ดิน เมื่อได้ผลแล้วนำค่า pH อินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม มาใช้เลือกสูตรและอัตราปุ๋ยในคู่มือเล่มนี้
| ธาตุ | ค่าในดินที่เหมาะกับไม้ผลทั่วไป (มก./กก.) |
|---|---|
| ฟอสฟอรัส | 35–60 |
| โพแทสเซียม | 100–120 |
| แคลเซียม | 800–1,500 |
| แมกนีเซียม | 250–450 |
| เหล็ก | 60–70 |
| แมงกานีส | 20–60 |
| สังกะสี | 3–15 |
| ทองแดง | 3–5 |
| โบรอน | 4–6 |
แหล่งน้ำ
- คุณภาพน้ำ ไม่ปนเปื้อนจุลินทรีย์ สารเคมี และโลหะหนัก pH 6.0–7.5 [1][2] ความเค็มไม่เกิน 2 เดซิซีเมนส์ต่อเมตร [2]
- ปริมาณ มังคุดใช้น้ำราว 900–950 ลิตรต่อพื้นที่ใต้ทรงพุ่ม 1 ตารางเมตรต่อปี หรือราว 1,500 ลูกบาศก์เมตรต่อไร่ ส่วนหนึ่งได้จากฝน จึงควรเตรียมแหล่งน้ำไว้ราว 700–900 ลูกบาศก์เมตรต่อไร่สำหรับหน้าแล้งซึ่งเป็นช่วงติดผล [2]
- ช่วงห้ามขาดน้ำ ผลอายุ 8–12 สัปดาห์หลังดอกบาน ถ้าขาดน้ำผลเล็กและบิดเบี้ยว ให้น้ำทีหลังก็แก้ไม่ได้ [2] (บท ชักนำการออกดอกและน้ำ)
แหล่งอ้างอิง
- สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 7 กรมวิชาการเกษตร (2567). คู่มือการผลิตพืชรายได้สุทธิสูงในพื้นที่ภาคใต้ตอนบน บทที่ 4 มังคุด หน้า 22–29. doa.go.th ↗
- สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดพังงา (2568). ข้อมูลเพื่อการวางแผนพัฒนาการเกษตรรายสินค้า (มังคุด) ประจำปีงบประมาณ 2568 เอกสารเลขที่ 5/2568. opsmoac.go.th ↗