ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 13 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง

โรคแคงเกอร์มะนาว: อาการ สาเหตุ ทำไมระบาดหน้าฝน และการป้องกันที่ได้ผล

อาการโรคแคงเกอร์บนใบ กิ่ง และผลมะนาว เชื้อแบคทีเรียแพร่อย่างไร หนอนชอนใบเกี่ยวข้องอย่างไร และการป้องกันด้วยพันธุ์ การตัดแต่ง และสารประกอบทองแดง

ทำเมื่อไหร่: ทุกครั้งที่แตกยอดอ่อน ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • แคงเกอร์เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ทำให้เกิดแผลนูนสีน้ำตาลมีวงเหลืองล้อมบนใบ กิ่ง และผล ผลที่เป็นขายไม่ได้ราคา
  • เชื้อแพร่ไปกับละอองฝนและลม เข้าทางปากใบของยอดอ่อนและทางแผล โดยเฉพาะแผลที่หนอนชอนใบทำไว้
  • ป้องกันด้วยหลายวิธีรวมกัน: พันธุ์ที่ทนโรค ไม้บังลม ตัดกิ่งที่เป็นโรค คุมหนอนชอนใบ และพ่นสารประกอบทองแดงช่วงยอดอ่อนและผลอ่อน

อาการ

  • ใบ จุดเล็กฉ่ำน้ำ แล้วกลายเป็นแผลนูนแข็ง สีน้ำตาลอ่อน ผิวแผลขรุขระคล้ายฟองน้ำ มีวงสีเหลืองล้อมรอบ เห็นได้ทั้งด้านบนและใต้ใบ
  • กิ่ง แผลนูนแตกเป็นสะเก็ด ไม่มีวงเหลือง กิ่งที่มีแผลเป็นแหล่งเชื้อได้นานหลายเดือน
  • ผล แผลนูนสีน้ำตาลแตกเป็นสะเก็ดบนผิว ผลที่เป็นมากอาจร่วง ผลที่รอดผิวไม่สวย ขายเกรดต่ำ
  • ตามรอยหนอนชอนใบ แผลแคงเกอร์ขึ้นเป็นแนวตามทางที่หนอนชอนไว้ เป็นสัญญาณว่าต้องคุมหนอนชอนใบด้วย

ทำไมระบาดหนักในหน้าฝน

เชื้อแคงเกอร์ Xanthomonas citri subsp. citri [1] [2] ออกมาจากแผลเมื่อเปียกน้ำ แล้วกระเด็นไปกับละอองฝน ฝนที่มากับลมแรงดันเชื้อเข้าปากใบได้ดีขึ้นอีก เนื้อเยื่อที่ติดเชื้อง่ายที่สุดคือ ใบอ่อนและผลอ่อน ที่ยังโตไม่เต็มที่ ช่วงที่ยอดอ่อนแตกพร้อมกับฝนชุก จึงเป็นช่วงเสี่ยงที่สุดของปี เชื้อยังติดไปกับกิ่งพันธุ์ เครื่องมือตัดแต่ง และมือคนงานได้

ป้องกันอย่างไร

  1. เลือกพันธุ์ พื้นที่ที่โรคระบาดหนัก ใช้พันธุ์ที่ทนทาน เช่น พิจิตร 1 หรือ กวก. พิจิตร 2 [3] (บท พันธุ์และกิ่งพันธุ์)
  2. กิ่งพันธุ์สะอาด ไม่ซื้อกิ่งพันธุ์ที่มีแผลบนใบหรือกิ่ง
  3. ไม้บังลม ลดแรงลมที่พาเชื้อเข้าและทำให้เกิดแผลจากหนาม (บท พื้นที่และดิน)
  4. ตัดกิ่งที่เป็นโรค ในหน้าแล้งก่อนฝนมา และหลังเก็บเกี่ยว นำออกจากสวน และฆ่าเชื้อเครื่องมือ (บท ตัดแต่งกิ่งและไว้ทรง)
  5. คุมหนอนชอนใบ บนยอดอ่อนทุกชุด แผลจากหนอนคือทางเข้าหลักของเชื้อ (บท แมลงศัตรูมะนาว)
  6. พ่นสารประกอบทองแดง เช่น คอปเปอร์ไฮดรอกไซด์ หรือคอปเปอร์ออกซีคลอไรด์ ที่ขึ้นทะเบียนกับพืชตระกูลส้ม ตามฉลาก เมื่อยอดอ่อนเริ่มแตกและผลอ่อนในช่วงฝน เพื่อเคลือบผิวไว้ก่อนเชื้อเข้า สารทองแดงป้องกันได้ แต่ไม่ได้รักษาแผลที่เป็นแล้ว
  7. ให้น้ำใต้ทรงพุ่ม ไม่ฉีดน้ำโดนใบ
อย่าพ่นทองแดงเกิน

พ่นถี่หรือเข้มข้นเกินฉลาก ทองแดงจะสะสมในดิน และทำให้ผิวผลเป็นรอยไหม้ได้ในอากาศร้อน พ่นในช่วงที่จำเป็น คือยอดอ่อนและผลอ่อนในหน้าฝน และอย่าคาดหวังว่าสารอย่างเดียวจะคุมโรคได้ ถ้าไม่ตัดกิ่งที่เป็นโรคและไม่คุมหนอนชอนใบ

แหล่งอ้างอิง

  1. Gottwald, T.R., Graham, J.H. & Schubert, T.S. (2002). Citrus canker: The pathogen and its impact. Plant Health Progress. doi:10.1094/PHP-2002-0812-01-RV
  2. Graham, J.H. et al. (2004). Xanthomonas axonopodis pv. citri: factors affecting successful eradication of citrus canker. Molecular Plant Pathology 5(1): 1–15. doi:10.1046/j.1364-3703.2004.00197.x
  3. ไทยรัฐ (15 กุมภาพันธ์ 2567). เกิดมะนาวพันธุ์ดี “กวก. พิจิตร 2” เมล็ดน้อย เปลือกบาง โตไว (ข้อมูลจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรพิจิตร กรมวิชาการเกษตร). thairath.co.th ↗