บทที่ 2 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
พื้นที่แบบไหนปลูกมะนาวได้ดี: ดิน การระบายน้ำ แหล่งน้ำ และลม
มะนาวต้องการดินแบบไหน ทำไมน้ำขังทำให้รากเน่า ต้องมีน้ำแค่ไหนถ้าจะทำหน้าแล้ง และค่าดินที่ควรตรวจก่อนปลูก
สรุปสั้น
- มะนาวต้องการดินร่วนที่ระบายน้ำดีที่สุด น้ำขังเพียงไม่กี่วันในหน้าฝนก็ทำให้รากเน่าได้
- ต้องมีแหล่งน้ำตลอดปี โดยเฉพาะสวนที่จะทำมะนาวหน้าแล้ง
- พื้นที่ลมแรงทำให้ใบและผลเป็นแผล ซึ่งเป็นทางเข้าของเชื้อแคงเกอร์ ควรมีแนวไม้บังลม
ดินแบบไหนดี
| เรื่อง | ที่เหมาะ | ถ้าไม่ได้ตามนี้ |
|---|---|---|
| การระบายน้ำ | น้ำไม่ขังหลังฝนตก | ยกโคกหรือยกร่องก่อนปลูก หรือปลูกในวงบ่อ (บท ปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์) |
| เนื้อดิน | ดินร่วน ดินร่วนปนทราย | ดินเหนียวจัดเติมอินทรียวัตถุและยกโคกสูง ดินทรายจัดต้องให้น้ำและปุ๋ยถี่ขึ้น |
| ความเป็นกรดด่าง (pH) | กรดเล็กน้อย | ดินเปรี้ยวจัดปรับด้วยปูนตามผลวิเคราะห์ดิน ดินด่างมักทำให้ใบเหลืองจากขาดเหล็กและสังกะสี |
| อินทรียวัตถุ | ยิ่งมากยิ่งดี | เติมปุ๋ยอินทรีย์และคลุมโคนทุกปี (บท ปุ๋ยมะนาวตามระยะ) |
ส่งตัวอย่างดินเข้าตรวจวิเคราะห์ได้ที่ iLab (ilab.work) ดูวิธีเก็บตัวอย่างให้ถูกต้องได้ที่ วิธีเก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ หรือสอบถามสถานีพัฒนาที่ดินในจังหวัดของกรมพัฒนาที่ดิน เมื่อได้ผลแล้วนำค่า pH อินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม มาใช้เลือกสูตรและอัตราปุ๋ยในคู่มือเล่มนี้
แหล่งน้ำ
มะนาวรากตื้น ขาดน้ำนานไม่ได้ แต่ก็ไม่ชอบน้ำแฉะ สวนที่ดีต้องมีทั้งน้ำให้ในหน้าแล้ง และทางระบายน้ำในหน้าฝน สวนที่จะทำมะนาวหน้าแล้งต้องให้น้ำช่วงผลขยายราว ต.ค.–มี.ค. ซึ่งเป็นช่วงฝนน้อย จึงต้องมีบ่อ สระ หรือบ่อบาดาลพอสำหรับทั้งสวน (บท การจัดการน้ำ) น้ำที่ใช้ไม่ควรเค็มหรือกร่อย มะนาวไม่ทนเกลือ
แดดและลม
- มะนาวต้องการแดดเต็มวัน ต้นที่อยู่ในร่มออกดอกน้อย
- ลมแรงทำให้ใบและผลเสียดสีกับหนามเป็นแผล เชื้อแคงเกอร์เข้าทางแผลได้ง่าย ปลูกไม้บังลมรอบสวน เช่น ไผ่หรือไม้ยืนต้นที่ไม่ใช่พืชตระกูลส้ม (บท โรคแคงเกอร์)
- ไม่ควรปลูกใกล้สวนส้มหรือมะนาวเก่าที่เป็นโรคกรีนนิ่งหรือแคงเกอร์หนัก เพราะแมลงและลมพาเชื้อมาได้ (บท โรคมะนาว)
ตรวจดินก่อนปลูก
เก็บตัวอย่างดินหลายจุดในแปลงส่งตรวจที่สถานีพัฒนาที่ดินหรือห้องปฏิบัติการ อย่างน้อยควรรู้ค่า pH อินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม เพื่อกำหนดปริมาณปูนและปุ๋ยรองก้นหลุม และใช้เทียบกับการตรวจครั้งต่อไป
แหล่งอ้างอิง
- Spiegel-Roy, P. & Goldschmidt, E.E. (1996). Biology of Citrus. Cambridge University Press.
- Timmer, L.W., Garnsey, S.M. & Graham, J.H. (Eds.) (2000). Compendium of Citrus Diseases (2nd ed.). APS Press.