บทที่ 12 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
โรคมะนาวที่พบบ่อย: รากเน่าโคนเน่า กรีนนิ่ง ทริสเตซา สแคป ราดำ อาการและการจัดการ
อาการของโรครากเน่าโคนเน่า โรคกรีนนิ่ง โรคทริสเตซา โรคสแคป และราดำในมะนาว แมลงที่พาโรค การป้องกัน และเมื่อไหร่ต้องโค่นต้นทิ้ง
สรุปสั้น
- รากเน่าโคนเน่า จากเชื้อไฟทอปธอราทำให้ต้นตาย ป้องกันด้วยการระบายน้ำและไม่ให้โคนต้นเป็นแผล
- กรีนนิ่ง และ ทริสเตซา เป็นโรคที่รักษาไม่หาย ติดมากับกิ่งพันธุ์และแมลงพาหะ ต้นที่เป็นต้องโค่นทิ้ง
- โรคแคงเกอร์ซึ่งพบมากที่สุดในมะนาว แยกอธิบายในบท โรคแคงเกอร์
โรครากเน่าโคนเน่า
สาเหตุ: เชื้อ Phytophthora spp. [1] อยู่ในดิน ระบาดเมื่อดินแฉะหรือน้ำขัง และเข้าทางแผลที่โคนต้น
- อาการที่โคน เปลือกโคนต้นช้ำ สีเข้ม มียางไหล เปลือกแตกและล่อน เนื้อไม้ใต้เปลือกเป็นสีน้ำตาล
- อาการที่ราก รากฝอยเน่า เปื่อย ลอกเปลือกรากหลุดง่าย
- อาการที่ทรงพุ่ม ใบเหลืองซีดทั้งต้น ใบร่วง กิ่งแห้งจากปลาย ต้นโทรมลงเรื่อย ๆ
จัดการ: ระบายน้ำไม่ให้ขัง ปลูกบนโคก ไม่ปลูกลึก ไม่กองปุ๋ยหรือวัสดุคลุมชิดโคน ระวังเครื่องตัดหญ้ากระแทกโคน ต้นที่เริ่มเป็น ขูดเปลือกส่วนที่เน่าออก แล้วทาหรือราดสารที่ขึ้นทะเบียนสำหรับโรคนี้ตามฉลาก
โรคกรีนนิ่ง
สาเหตุ: เชื้อแบคทีเรียที่อยู่ในท่ออาหารของต้น มี เพลี้ยไก่แจ้ส้ม เป็นพาหะ [1] [2] และติดไปกับกิ่งพันธุ์ (บท แมลงศัตรูมะนาว)
- ใบด่างเหลืองไม่สมมาตร สองข้างของเส้นกลางใบไม่เหมือนกัน ต่างจากการขาดธาตุที่มักด่างเหมือนกันสองข้าง
- ใบเล็ก ชี้ตั้ง กิ่งแห้ง ผลเล็ก บิดเบี้ยว ต้นโทรมลงภายในไม่กี่ปี
จัดการ: ไม่มีสารรักษาให้หาย ใช้กิ่งพันธุ์ปลอดโรค คุมเพลี้ยไก่แจ้ส้มบนยอดอ่อน และ โค่นต้นที่เป็นโรคชัดเจนออก เพื่อไม่ให้เป็นแหล่งเชื้อของทั้งสวน ถ้าไม่แน่ใจ ส่งตัวอย่างใบตรวจที่หน่วยงานของกรมวิชาการเกษตร
โรคทริสเตซา
สาเหตุ: เชื้อไวรัส มี เพลี้ยอ่อน เป็นพาหะ และติดไปกับกิ่งพันธุ์ อาการคือต้นแคระ ใบเล็กซีด เนื้อไม้ใต้เปลือกเป็นร่องหรือหลุม ผลเล็ก จัดการเหมือนกรีนนิ่ง: ใช้กิ่งพันธุ์ปลอดโรค คุมเพลี้ยอ่อนบนยอดอ่อน และโค่นต้นที่เป็นหนัก
โรคสแคป
สาเหตุ: เชื้อรา ระบาดเมื่อยอดอ่อนเปียกนานในหน้าฝน อาการเป็นตุ่มนูนสะเก็ดสีน้ำตาลอมเทาบนใบอ่อนและผลอ่อน ใบบิดเบี้ยว ผลผิวขรุขระขายไม่ได้ราคา ตัดแต่งให้โปร่ง ให้น้ำใต้ทรงพุ่มไม่ให้โดนใบ และพ่นป้องกันช่วงยอดอ่อนในหน้าฝน การพ่นสารประกอบทองแดงเพื่อป้องกันแคงเกอร์ช่วยป้องกันโรคนี้ไปด้วย (บท โรคแคงเกอร์)
ราดำ
ผงหรือแผ่นสีดำบนใบและผล เชื้อราขึ้นบนน้ำหวานที่เพลี้ยอ่อน เพลี้ยแป้ง และเพลี้ยหอยขับถ่ายไว้ ไม่ได้เข้าทำลายเนื้อเยื่อ แต่ใบสังเคราะห์แสงได้น้อยและผลสกปรก จัดการที่แมลงต้นเหตุ (บท แมลงศัตรูมะนาว)
ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นโรคอะไร เก็บใบ กิ่ง หรือผลที่มีอาการส่งที่สำนักงานเกษตรอำเภอหรือศูนย์วิจัยพืชสวนใกล้บ้าน ก่อนซื้อสาร ใช้สารที่ขึ้นทะเบียนกับพืชตระกูลส้ม ตามฉลาก และจดบันทึกทุกครั้ง
แหล่งอ้างอิง
- Timmer, L.W., Garnsey, S.M. & Graham, J.H. (Eds.) (2000). Compendium of Citrus Diseases (2nd ed.). APS Press.
- Grafton-Cardwell, E.E., Stelinski, L.L. & Stansly, P.A. (2013). Biology and management of Asian citrus psyllid. Annual Review of Entomology 58: 413–432. doi:10.1146/annurev-ento-120811-153542