บทที่ 3 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
เลือกพันธุ์มะนาว: แป้น แป้นรำไพ ตาฮิติ พิจิตร 1 มะนาวไข่ และกิ่งพันธุ์ที่ปลอดโรค
มะนาวแต่ละพันธุ์ต่างกันอย่างไร พันธุ์ไหนน้ำมาก พันธุ์ไหนทนโรคแคงเกอร์ ทำไมต้องใช้กิ่งพันธุ์ปลอดโรคกรีนนิ่ง และวิธีเลือกกิ่งตอน
สรุปสั้น
- มะนาวแป้นเป็นที่ต้องการของตลาดในประเทศมากที่สุด เพราะเปลือกบาง น้ำมาก กลิ่นหอม แต่อ่อนแอต่อโรคแคงเกอร์
- พิจิตร 1 ของกรมวิชาการเกษตรทนทานโรคแคงเกอร์ [1] เหมาะกับพื้นที่ที่โรคระบาดหนัก และมีพันธุ์ใหม่ กวก. พิจิตร 2 ที่เมล็ดน้อยกว่า [1]
- ซื้อกิ่งพันธุ์จากแหล่งที่เชื่อถือได้เท่านั้น โรคกรีนนิ่งและแคงเกอร์ติดมากับกิ่งพันธุ์ได้ และรักษาไม่หาย
พันธุ์ที่ปลูกมากในไทย
| พันธุ์ | ลักษณะที่รู้จักกันทั่วไป |
|---|---|
| แป้น (รวมแป้นรำไพ แป้นดกพิเศษ และสายพันธุ์อื่นในกลุ่มแป้น) | ผลกลมแป้น เปลือกบาง น้ำมาก กลิ่นหอม เป็นที่ต้องการของตลาดมากที่สุด ออกดอกง่าย แต่อ่อนแอต่อแคงเกอร์ |
| พิจิตร 1 | พันธุ์ของศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรพิจิตร กรมวิชาการเกษตร ทนทานโรคแคงเกอร์ ข้อด้อยคือเมล็ดมาก ราว 25–29 เมล็ดต่อผล [1] |
| กวก. พิจิตร 2 | พัฒนาจากพิจิตร 1 ด้วยการฉายรังสี รับรองพันธุ์ ส.ค. 2566 เมล็ดเฉลี่ยราว 2 เมล็ดต่อผล เปลือกบางกว่า ยังคงทนทานแคงเกอร์ เริ่มให้ผลเมื่ออายุ 8–12 เดือน และให้ผลเฉลี่ย 1,050 กก./ไร่ เมื่อต้นอายุ 3 ปีขึ้นไป [1] |
| ตาฮิติ (มะนาวไร้เมล็ด) | ผลใหญ่ เมล็ดน้อยหรือไม่มี แต่กลิ่นและรสต่างจากมะนาวไทย ตลาดในประเทศรับน้อยกว่า |
| มะนาวไข่ | ผลรี เปลือกหนากว่าแป้น เก็บได้นานกว่า |
เลือกพันธุ์อย่างไร
- ขายตลาดสดในประเทศ มะนาวแป้นขายง่ายที่สุด แต่ต้องพร้อมดูแลแคงเกอร์ทุกครั้งที่แตกยอด (บท โรคแคงเกอร์)
- พื้นที่ฝนชุก ลมแรง หรือเคยมีแคงเกอร์หนัก พิจิตร 1 หรือ กวก. พิจิตร 2 ที่ทนทานแคงเกอร์ลดความเสี่ยงได้ [1] กิ่งพันธุ์ติดต่อได้ที่ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรพิจิตร
- ทำมะนาวหน้าแล้ง เลือกพันธุ์ที่ออกดอกง่ายและตอบสนองต่อการงดน้ำดี กลุ่มแป้นนิยมใช้กันมาก (บท บังคับมะนาวนอกฤดู)
กิ่งพันธุ์
- กิ่งตอน เป็นแบบที่ใช้กันมากที่สุด ให้ผลเร็ว ต้นไม่สูงมาก แต่ไม่มีรากแก้ว รากตื้นกว่า จึงต้องระวังลมโยกและแล้งจัด
- กิ่งเสียบยอดหรือติดตาบนต้นตอ มีระบบรากที่ลึกและแข็งแรงกว่า ต้นตอบางชนิดช่วยทนโรครากเน่า แต่หาซื้อยากกว่าและราคาสูงกว่า
- ต้นจากเมล็ด ให้ผลช้าและอาจไม่ตรงพันธุ์ ไม่ควรใช้ทำสวนการค้า
กิ่งพันธุ์ต้องปลอดโรค
โรคกรีนนิ่งและโรคทริสเตซาติดไปกับกิ่งพันธุ์ได้ ต้นที่ติดเชื้อรักษาไม่หาย และจะเป็นแหล่งโรคให้ทั้งสวน ซื้อจากแปลงที่ดูแลแม่พันธุ์ดี ใบเขียวสม่ำเสมอ ไม่มีใบด่างเหลืองไม่สมมาตร ไม่มีแผลแคงเกอร์บนใบและกิ่ง และไม่มีหนอนชอนใบหรือเพลี้ยติดมา (บท โรคมะนาว)
แหล่งอ้างอิง
- ไทยรัฐ (15 กุมภาพันธ์ 2567). เกิดมะนาวพันธุ์ดี “กวก. พิจิตร 2” เมล็ดน้อย เปลือกบาง โตไว (ข้อมูลจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรพิจิตร กรมวิชาการเกษตร). thairath.co.th ↗
- Timmer, L.W., Garnsey, S.M. & Graham, J.H. (Eds.) (2000). Compendium of Citrus Diseases (2nd ed.). APS Press.