บทที่ 15 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย
เก็บมะนาวเมื่อไหร่: ดูผลแก่ วิธีเก็บ คัดขนาด เก็บรักษา และขายช่วงราคาดี
ดูอย่างไรว่ามะนาวแก่พอเก็บ วิธีเก็บไม่ให้ผลช้ำ คัดขนาดตามตลาด เก็บรักษาให้เขียวนาน และวางแผนขายช่วงหน้าแล้ง
สรุปสั้น
- มะนาวขายผลสีเขียวที่แก่ได้ขนาด ผลที่ปล่อยจนเหลืองบนต้นขายได้ราคาต่ำกว่า
- เก็บด้วยกรรไกรเหลือขั้วสั้น ไม่ดึงผล ไม่ให้ผลตกพื้น ผลช้ำหรือขั้วฉีกจะเน่าเร็ว
- ผลไม่ได้แก่พร้อมกันทั้งต้น ทยอยเก็บเป็นรุ่น และวางแผนให้ผลส่วนใหญ่ออกช่วงที่ราคาดี
ดูอย่างไรว่าเก็บได้
- อายุผล นับจากดอกบานต่างกันตามพันธุ์และอากาศ จดวันดอกบานของแต่ละรุ่นไว้ แล้วใช้ลักษณะผลด้านล่างตัดสินใจ
- ผิว ผิวเรียบ ตึง มันขึ้น ต่อมน้ำมันที่ผิวห่างกันขึ้น สีเขียวอ่อนลงเล็กน้อยแต่ยังไม่เหลือง
- ขนาด ได้ขนาดตามที่ตลาดต้องการ ผลที่ยังเล็กปล่อยไว้เก็บรุ่นถัดไป
- บีบดู ผลแก่จะนิ่มขึ้นเล็กน้อยเมื่อบีบ ผ่าดูแล้วมีน้ำมาก
วิธีเก็บ
- ใช้กรรไกร ตัดขั้วให้สั้นชิดผล ขั้วยาวจะไปแทงผลอื่นในภาชนะเป็นแผล
- เก็บตอนเช้า หลังน้ำค้างแห้ง ไม่เก็บตอนผลเปียก
- ใส่ภาชนะที่ไม่แน่นเกินไป และวางในที่ร่มทันที ไม่กองตากแดด
- แยกผลมีตำหนิ ผลที่มีแผลแคงเกอร์ ผิวกร้านจากเพลี้ยไฟหรือไรสนิม แยกเป็นเกรดรอง (บท โรคแคงเกอร์)
คัดขนาดและขาย
มะนาวขายทั้งแบบนับผลและชั่งกิโลกรัม คัดขนาดตามที่ผู้รับซื้อหรือตลาดในพื้นที่กำหนด ผลใหญ่ผิวสวยได้ราคาสูงกว่า ถามเกณฑ์ของผู้รับซื้อก่อนเก็บทุกครั้ง ราคามะนาวแกว่งมากในรอบปี มักต่ำในหน้าฝนที่ผลออกมาก และสูงในหน้าแล้งราว มี.ค.–เม.ย. วางแผนสวนให้มีผลออกในช่วงที่ราคาดีได้บางส่วน (บท ปฏิทินมะนาวหน้าแล้ง (นอกฤดู))
เก็บรักษา
- มะนาวเหลืองและเหี่ยวเร็วในที่ร้อนแห้ง เก็บในที่ร่ม อากาศถ่ายเท
- บรรจุในถุงพลาสติกที่เจาะรูระบาย ช่วยลดการเหี่ยว และเก็บในที่เย็นได้นานขึ้น
- คัดผลช้ำและผลเน่าออกก่อนเก็บ ผลเน่าผลเดียวทำให้ผลรอบข้างเน่าตาม
GAP และสารตกค้าง
ผู้รับซื้อรายใหญ่และห้างมักต้องการสวนที่ได้รับรอง GAP ต้องมีบันทึกการใช้ปุ๋ยและสาร และเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวตามฉลากของสารทุกชนิดที่ใช้ มะนาวเก็บเป็นรุ่นต่อเนื่อง จึงต้องวางแผนพ่นสารให้ไม่ตรงกับช่วงที่จะเก็บผลรุ่นถัดไป
แหล่งอ้างอิง
- Spiegel-Roy, P. & Goldschmidt, E.E. (1996). Biology of Citrus. Cambridge University Press.