ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

รู้จักมะนาว: ออกดอกเมื่อไหร่ ทำไมราคาหน้าแล้งสูง และผลผลิตมาจากไหน

มะนาวโตและออกดอกอย่างไร ทำไมผลออกมากในหน้าฝนแต่ขาดตลาดในหน้าแล้ง ผลผลิตต่อไร่มาจากอะไร และปัญหาหลักของสวนมะนาวในไทย

ทำเมื่อไหร่: อ่านก่อนเริ่มปลูก ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • มะนาวเป็นไม้ผลขนาดเล็ก ให้ผลเร็วกว่าไม้ผลใหญ่ พันธุ์ใหม่อย่าง กวก. พิจิตร 2 เริ่มให้ผลเมื่ออายุ 8–12 เดือน [1]
  • ถ้าปล่อยตามธรรมชาติ มะนาวออกดอกต้นปีและเก็บผลในหน้าฝน ตรงกับช่วงที่มะนาวล้นตลาด ส่วนหน้าแล้ง มี.ค.–เม.ย. มะนาวขาดตลาดและราคามักสูงที่สุด
  • ศัตรูที่ทำให้สวนมะนาวเสียหายมากที่สุดคือ โรคแคงเกอร์ หนอนชอนใบ รากเน่าจากน้ำขัง และโรคกรีนนิ่งที่ติดมากับกิ่งพันธุ์

มะนาวออกดอกอย่างไร

มะนาว (Citrus aurantifolia) อยู่ในวงศ์ส้ม (Rutaceae) เป็นไม้พุ่มถึงไม้ต้นขนาดเล็ก รากส่วนใหญ่อยู่ตื้น แตกยอดอ่อนได้หลายครั้งต่อปี ดอกออกพร้อมกับยอดอ่อนชุดใหม่ ที่แตกหลังจากต้นได้ผ่านช่วงแล้งหรือหยุดการเจริญเติบโตมาระยะหนึ่ง

  • แล้งแล้วได้น้ำ = ออกดอก ตามธรรมชาติต้นผ่านหน้าหนาวแล้ง แล้วออกดอกเมื่ออากาศเริ่มร้อนและได้น้ำราว ก.พ.–มี.ค. ชาวสวนใช้หลักเดียวกันนี้บังคับให้ออกดอกช่วงอื่น (บท บังคับมะนาวนอกฤดู)
  • ยอดอ่อนคือจุดอ่อน ยอดอ่อนทุกชุดเป็นเป้าของหนอนชอนใบ เพลี้ยไฟ และเชื้อแคงเกอร์ การดูแลยอดอ่อนจึงเป็นงานหลักของสวนมะนาว (บท โรคแคงเกอร์)
  • ราคาแกว่งตามฤดู มะนาวที่ขายได้ราคาคือมะนาวที่ออกในช่วงคนอื่นไม่มี

ผลออกตามธรรมชาติเมื่อไหร่ และราคาสูงเมื่อไหร่

มะนาวที่ออกดอกตามธรรมชาติราวกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม จะเก็บผลได้ราวกรกฎาคมถึงกันยายน ซึ่งราคามักต่ำ ส่วนช่วงมีนาคมถึงเมษายนมะนาวขาดตลาดและราคามักสูงที่สุด รอบปีโดยประมาณของสวนที่ปล่อยตามธรรมชาติ ดอก ผลโต เก็บผล แตกใบ พักตัว ม.ค. มี.ค. พ.ค. ก.ค. ก.ย. พ.ย. ราคา สูง ต่ำ มะนาวหน้าแล้งต้องบังคับให้ออกดอกช้าลง ราว ส.ค.–ต.ค. เพื่อเก็บผลราว ก.พ.–เม.ย.
เดือนเป็นค่าโดยประมาณ ต่างกันตามพันธุ์ พื้นที่ และฝนของแต่ละปี ราคาแสดงแนวโน้มทั่วไปของตลาดในประเทศ ไม่ใช่ราคาจริงของปีใดปีหนึ่ง

ผลผลิตต่อไร่มาจากไหน

ตัวคูณกำหนดตอนไหนสิ่งที่ทำได้
ต้นต่อไร่ตอนปลูกระยะปลูก ต้นไม่ตายจากรากเน่า (บท เตรียมพื้นที่และปลูก)
ผลต่อต้นช่วงดอกและติดผลต้นสมบูรณ์ ใบไม่ถูกหนอนชอนใบกิน ดอกออกพร้อมกัน
ขนาดผลช่วงผลขยายน้ำสม่ำเสมอ ปุ๋ยพอ
ราคาช่วงที่เก็บเก็บหน้าแล้ง ผิวไม่มีแผลแคงเกอร์ ผลไม่เหลือง (บท เก็บเกี่ยว คัดขนาด และขาย)

ในมะนาว ช่วงเวลาที่ขาย มักมีผลต่อรายได้มากกว่าปริมาณ ผลผลิตเท่ากันแต่ขายต่างช่วงอาจได้เงินต่างกันหลายเท่า แต่การบังคับนอกฤดูก็มีต้นทุนและความเสี่ยงเพิ่ม (บท ต้นทุนและกำไร)

วิธีใช้คู่มือเล่มนี้

  1. ก่อนปลูก อ่าน พื้นที่และดิน และ พันธุ์และกิ่งพันธุ์ แล้วเลือกว่าจะปลูกลงดินหรือ ปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์
  2. ตอนปลูก อ่าน เตรียมพื้นที่และปลูก และ ตัดแต่งกิ่งและไว้ทรง
  3. ต้นที่ให้ผลแล้ว เลือกปฏิทิน ปฏิทินมะนาวเก็บหน้าฝน หรือ ปฏิทินมะนาวหน้าแล้ง (นอกฤดู) คู่กับ บังคับมะนาวนอกฤดู ปุ๋ยมะนาวตามระยะ และ การจัดการน้ำ
  4. เมื่อเห็นอาการผิดปกติ เทียบกับ โรคแคงเกอร์ โรคมะนาว และ แมลงศัตรูมะนาว
  5. ก่อนเก็บ อ่าน เก็บเกี่ยว คัดขนาด และขาย แล้วสรุปตัวเลขใน ต้นทุนและกำไร

แหล่งอ้างอิง

  1. ไทยรัฐ (15 กุมภาพันธ์ 2567). เกิดมะนาวพันธุ์ดี “กวก. พิจิตร 2” เมล็ดน้อย เปลือกบาง โตไว (ข้อมูลจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรพิจิตร กรมวิชาการเกษตร). thairath.co.th ↗
  2. Spiegel-Roy, P. & Goldschmidt, E.E. (1996). Biology of Citrus. Cambridge University Press.