บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
รู้จักมะนาว: ออกดอกเมื่อไหร่ ทำไมราคาหน้าแล้งสูง และผลผลิตมาจากไหน
มะนาวโตและออกดอกอย่างไร ทำไมผลออกมากในหน้าฝนแต่ขาดตลาดในหน้าแล้ง ผลผลิตต่อไร่มาจากอะไร และปัญหาหลักของสวนมะนาวในไทย
สรุปสั้น
- มะนาวเป็นไม้ผลขนาดเล็ก ให้ผลเร็วกว่าไม้ผลใหญ่ พันธุ์ใหม่อย่าง กวก. พิจิตร 2 เริ่มให้ผลเมื่ออายุ 8–12 เดือน [1]
- ถ้าปล่อยตามธรรมชาติ มะนาวออกดอกต้นปีและเก็บผลในหน้าฝน ตรงกับช่วงที่มะนาวล้นตลาด ส่วนหน้าแล้ง มี.ค.–เม.ย. มะนาวขาดตลาดและราคามักสูงที่สุด
- ศัตรูที่ทำให้สวนมะนาวเสียหายมากที่สุดคือ โรคแคงเกอร์ หนอนชอนใบ รากเน่าจากน้ำขัง และโรคกรีนนิ่งที่ติดมากับกิ่งพันธุ์
มะนาวออกดอกอย่างไร
มะนาว (Citrus aurantifolia) อยู่ในวงศ์ส้ม (Rutaceae) เป็นไม้พุ่มถึงไม้ต้นขนาดเล็ก รากส่วนใหญ่อยู่ตื้น แตกยอดอ่อนได้หลายครั้งต่อปี ดอกออกพร้อมกับยอดอ่อนชุดใหม่ ที่แตกหลังจากต้นได้ผ่านช่วงแล้งหรือหยุดการเจริญเติบโตมาระยะหนึ่ง
- แล้งแล้วได้น้ำ = ออกดอก ตามธรรมชาติต้นผ่านหน้าหนาวแล้ง แล้วออกดอกเมื่ออากาศเริ่มร้อนและได้น้ำราว ก.พ.–มี.ค. ชาวสวนใช้หลักเดียวกันนี้บังคับให้ออกดอกช่วงอื่น (บท บังคับมะนาวนอกฤดู)
- ยอดอ่อนคือจุดอ่อน ยอดอ่อนทุกชุดเป็นเป้าของหนอนชอนใบ เพลี้ยไฟ และเชื้อแคงเกอร์ การดูแลยอดอ่อนจึงเป็นงานหลักของสวนมะนาว (บท โรคแคงเกอร์)
- ราคาแกว่งตามฤดู มะนาวที่ขายได้ราคาคือมะนาวที่ออกในช่วงคนอื่นไม่มี
ผลออกตามธรรมชาติเมื่อไหร่ และราคาสูงเมื่อไหร่
ผลผลิตต่อไร่มาจากไหน
| ตัวคูณ | กำหนดตอนไหน | สิ่งที่ทำได้ |
|---|---|---|
| ต้นต่อไร่ | ตอนปลูก | ระยะปลูก ต้นไม่ตายจากรากเน่า (บท เตรียมพื้นที่และปลูก) |
| ผลต่อต้น | ช่วงดอกและติดผล | ต้นสมบูรณ์ ใบไม่ถูกหนอนชอนใบกิน ดอกออกพร้อมกัน |
| ขนาดผล | ช่วงผลขยาย | น้ำสม่ำเสมอ ปุ๋ยพอ |
| ราคา | ช่วงที่เก็บ | เก็บหน้าแล้ง ผิวไม่มีแผลแคงเกอร์ ผลไม่เหลือง (บท เก็บเกี่ยว คัดขนาด และขาย) |
ในมะนาว ช่วงเวลาที่ขาย มักมีผลต่อรายได้มากกว่าปริมาณ ผลผลิตเท่ากันแต่ขายต่างช่วงอาจได้เงินต่างกันหลายเท่า แต่การบังคับนอกฤดูก็มีต้นทุนและความเสี่ยงเพิ่ม (บท ต้นทุนและกำไร)
วิธีใช้คู่มือเล่มนี้
- ก่อนปลูก อ่าน พื้นที่และดิน และ พันธุ์และกิ่งพันธุ์ แล้วเลือกว่าจะปลูกลงดินหรือ ปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์
- ตอนปลูก อ่าน เตรียมพื้นที่และปลูก และ ตัดแต่งกิ่งและไว้ทรง
- ต้นที่ให้ผลแล้ว เลือกปฏิทิน ปฏิทินมะนาวเก็บหน้าฝน หรือ ปฏิทินมะนาวหน้าแล้ง (นอกฤดู) คู่กับ บังคับมะนาวนอกฤดู ปุ๋ยมะนาวตามระยะ และ การจัดการน้ำ
- เมื่อเห็นอาการผิดปกติ เทียบกับ โรคแคงเกอร์ โรคมะนาว และ แมลงศัตรูมะนาว
- ก่อนเก็บ อ่าน เก็บเกี่ยว คัดขนาด และขาย แล้วสรุปตัวเลขใน ต้นทุนและกำไร
แหล่งอ้างอิง
- ไทยรัฐ (15 กุมภาพันธ์ 2567). เกิดมะนาวพันธุ์ดี “กวก. พิจิตร 2” เมล็ดน้อย เปลือกบาง โตไว (ข้อมูลจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรพิจิตร กรมวิชาการเกษตร). thairath.co.th ↗
- Spiegel-Roy, P. & Goldschmidt, E.E. (1996). Biology of Citrus. Cambridge University Press.