บทที่ 14 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
แมลงศัตรูมะนาว: หนอนชอนใบ เพลี้ยไฟ ไร เพลี้ยไก่แจ้ส้ม หนอนแก้วส้ม
อาการที่เกิดจากหนอนชอนใบ เพลี้ยไฟ ไรแดงและไรสนิม เพลี้ยไก่แจ้ส้มซึ่งพาโรคกรีนนิ่ง เพลี้ยอ่อน และหนอนแก้วส้ม ช่วงที่ระบาด และการจัดการ
สรุปสั้น
- หนอนชอนใบ คือศัตรูอันดับหนึ่งของยอดอ่อนมะนาว และแผลที่มันทำเป็นทางเข้าของโรคแคงเกอร์
- เพลี้ยไก่แจ้ส้ม และ เพลี้ยอ่อน อันตรายเพราะพาโรคกรีนนิ่งและทริสเตซาที่รักษาไม่หาย
- แมลงเกือบทั้งหมดลงที่ยอดอ่อน การตัดแต่งให้แตกยอดพร้อมกัน ทำให้ดูแลได้เป็นรอบ ไม่ต้องพ่นตลอดปี
หนอนชอนใบส้ม
- อาการ: ทางเดินสีขาวเงินคดเคี้ยวใต้ผิวใบอ่อน ใบบิดม้วน หงิกงอ ใบเล็ก ต้นเล็กที่ถูกทำลายทุกรุ่นจะโตช้ามาก
- ช่วงระบาด: ทุกครั้งที่แตกยอดอ่อน ใบที่แก่แล้วหนอนไม่เข้า
- จัดการ: ให้ยอดแตกพร้อมกัน ตรวจยอดอ่อนเมื่อใบยาวราวปลายนิ้วถึงครึ่งใบ พ่นเมื่อเริ่มพบรอยชอน และหยุดเมื่อใบแก่ น้ำมันปิโตรเลียมสำหรับพ่นพืชใช้กันแพร่หลายในพืชตระกูลส้ม ช่วยไม่ให้ตัวเต็มวัยวางไข่บนใบอ่อน
เพลี้ยไก่แจ้ส้ม
- ลักษณะ: แมลงตัวเล็กสีน้ำตาลเทา เกาะทำมุมเฉียงกับใบ ก้นชี้ขึ้น ตัวอ่อนสีเหลืองส้มอยู่รวมกันบนยอดอ่อน มีขี้ผึ้งสีขาวเป็นเส้น
- อาการ: ยอดอ่อนหงิก แห้ง แต่ที่อันตรายกว่าคือมันพาเชื้อกรีนนิ่ง [1] (บท โรคมะนาว)
- จัดการ: ตรวจยอดอ่อนทุกรุ่น ตัดแต่งให้ยอดแตกพร้อมกัน และพ่นสารที่ขึ้นทะเบียนสำหรับแมลงนี้ในพืชตระกูลส้มเมื่อพบ ตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่
เพลี้ยไฟ
- อาการ: ใบอ่อนหงิก ขอบใบไหม้ ผลอ่อนมีรอยกร้านเป็นวงรอบขั้วหรือเป็นทางสีเทาเงิน ผลเกรดต่ำ
- ช่วงระบาด: อากาศแห้งและร้อน ช่วงยอดอ่อน ดอก และผลอ่อน
- จัดการ: เคาะยอดอ่อนหรือช่อดอกลงบนกระดาษขาวเพื่อตรวจ ให้น้ำให้ต้นไม่เครียด
ไรแดงและไรสนิม
- ไรแดง ใบเป็นจุดประสีขาวซีด ใบด้าน ระบาดในช่วงแล้ง
- ไรสนิม ผิวผลเป็นสีน้ำตาลคล้ายสนิมหรือผิวกร้าน ผลเกรดต่ำ
- จัดการ: ตรวจใต้ใบและผิวผลด้วยแว่นขยายในหน้าแล้ง น้ำมันพ่นพืชในกล่องด้านบนใช้กับไรได้ด้วย ไม่ต้องซื้อสารเพิ่ม
แมลงอื่นที่พบ
| แมลง | อาการ | จัดการ |
|---|---|---|
| เพลี้ยอ่อน | กลุ่มแมลงสีดำหรือเขียวบนยอดอ่อน ยอดหงิก มีราดำ พาโรคทริสเตซา | ตรวจยอดอ่อน คุมมดที่พาเพลี้ย |
| หนอนแก้วส้ม | หนอนตัวใหญ่สีเขียวหรือลายคล้ายมูลนก กินใบอ่อนจนเหลือแต่ก้าน | ต้นไม่มาก เก็บตัวหนอนทิ้งด้วยมือได้ |
| เพลี้ยแป้ง เพลี้ยหอย | แมลงสีขาวหรือเป็นเกล็ดตามกิ่งและขั้วผล มีราดำ | ตัดส่วนที่พบมากออก ใช้น้ำมันพ่นพืช |
ใช้สารเท่าที่จำเป็น
สวนมะนาวมีแมลงช้างปีกใส ด้วงเต่า และแตนเบียน ที่ช่วยกินเพลี้ยและหนอน การพ่นสารฆ่าแมลงแบบไม่เลือกทำให้ศัตรูธรรมชาติตาย แล้วไรและเพลี้ยระบาดหนักขึ้น เลือกสารที่ขึ้นทะเบียนกับพืชตระกูลส้มและแมลงชนิดนั้น พ่นเฉพาะช่วงยอดอ่อนที่พบแมลง และเว้นระยะก่อนเก็บตามฉลาก
แหล่งอ้างอิง
- Grafton-Cardwell, E.E., Stelinski, L.L. & Stansly, P.A. (2013). Biology and management of Asian citrus psyllid. Annual Review of Entomology 58: 413–432. doi:10.1146/annurev-ento-120811-153542
- Timmer, L.W., Garnsey, S.M. & Graham, J.H. (Eds.) (2000). Compendium of Citrus Diseases (2nd ed.). APS Press.