ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

รู้จักข้าวโพดเลี้ยงสัตว์: ระยะการเจริญเติบโต ผลผลิตมาจากไหน และปลูกช่วงไหนได้บ้าง

ข้าวโพดโตผ่านระยะอะไรบ้าง ระยะไหนกำหนดขนาดฝักและจำนวนเมล็ด ผลผลิตต่อไร่มาจากตัวเลขอะไร และไทยปลูกข้าวโพดได้กี่ช่วง

ทำเมื่อไหร่: อ่านก่อนเริ่มฤดู ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • ข้าวโพดโตผ่าน 3 ช่วง: สร้างต้นและใบ · ออกดอก ผสมเกสร (ออกไหม) · เติมเมล็ดจนสุกแก่
  • ขนาดฝักและจำนวนแถวเมล็ดถูกกำหนดตั้งแต่ข้าวโพดมีราว 6–10 ใบ ปุ๋ยและวัชพืชช่วงแรกจึงสำคัญมาก
  • ช่วงออกไหมเป็นช่วงที่ขาดน้ำแล้วเสียผลผลิตมากที่สุด เพราะเกสรผสมไม่ติด ฝักไม่เต็ม

ข้าวโพดโตอย่างไร

นักวิชาการแบ่งการเจริญเติบโตของข้าวโพดตามจำนวนใบในระยะสร้างต้น (V) และตามการพัฒนาของเมล็ดหลังออกไหม (R) (Ritchie et al. 1993) อายุเป็นวันขึ้นกับพันธุ์และอุณหภูมิ พันธุ์ลูกผสมที่ปลูกในไทยส่วนใหญ่เก็บเกี่ยวได้ราว 110–120 วัน

ข้าวโพดอายุ 120 วัน แบ่งเป็นระยะสร้างต้นและใบ 0 ถึง 55 วัน ออกดอกผสมเกสร 55 ถึง 65 วัน และเติมเมล็ดจนสุกแก่ 65 ถึง 110 วัน แล้วปล่อยให้แห้งในแปลงจนเก็บเกี่ยว ตัวอย่าง: พันธุ์ลูกผสม อายุราว 120 วัน สร้างต้นและใบ เติมเมล็ด 0 ~55 ~65 ~110 120 วัน ออกไหม ผสมเกสร สุกแก่ กำหนด ขนาดฝัก แถวเมล็ด กำหนด น้ำหนักเมล็ด ช่วงออกไหม กำหนดว่าเมล็ดติดเต็มฝักหรือไม่
สุกแก่ทางสรีรวิทยา เมื่อเมล็ดมีจุดสีดำที่โคนเมล็ด (black layer) น้ำหนักเมล็ดไม่เพิ่มอีกแล้ว หลังจากนั้นเป็นช่วงให้เมล็ดแห้งลงในแปลงก่อนเก็บเกี่ยว
ช่วงเกิดอะไรขึ้นสิ่งที่ห้ามพลาด
งอก ถึงราว 5 ใบตั้งตัว สร้างรากระยะปลูกสม่ำเสมอ ต้นงอกพร้อมกัน วัชพืชไม่แข่ง ระวังหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด
ราว 6–10 ใบสร้างฝักอ่อนในต้น จำนวนแถวเมล็ดต่อฝักถูกกำหนดปุ๋ยครั้งที่ 2 ต้องลงก่อนช่วงนี้ ดินต้องชื้น
10 ใบ ถึงออกดอกตัวผู้ต้นโตเร็วที่สุด ฝักยาวขึ้น จำนวนเมล็ดต่อแถวถูกกำหนดน้ำและธาตุอาหารพอ
ออกไหม ผสมเกสรเกสรตัวผู้ร่วงลงบนไหม ไหมแต่ละเส้นต่อกับเมล็ด 1 เมล็ดห้ามขาดน้ำ ไม่เช่นนั้นปลายฝักไม่มีเมล็ด
เติมเมล็ด ถึงสุกแก่แป้งสะสมในเมล็ด ผ่านระยะน้ำนม แป้ง จนเมล็ดบุบและมีจุดดำที่โคนใบเขียวนาน ไม่มีโรคใบไหม้รุนแรง

ผลผลิตต่อไร่มาจากไหน

ผลผลิตเท่ากับจำนวนฝักต่อไร่ คูณจำนวนแถวต่อฝัก คูณเมล็ดต่อแถว คูณน้ำหนักเมล็ด ฝัก / ไร่ กำหนดตอนปลูก ระยะปลูก ความงอก ต้นไม่ตาย × แถว / ฝัก กำหนดช่วง 6–10 ใบ ปุ๋ยและน้ำช่วงแรก พันธุ์ × เมล็ด / แถว กำหนดช่วงออกไหม น้ำช่วงผสมเกสร × น้ำหนักเมล็ด กำหนดช่วงเติมเมล็ด ใบเขียวนาน ไม่มีโรค
ตัวอย่าง: 10,000 ฝัก × 14 แถว × 35 เมล็ด × 0.3 กรัม ≈ 1,470 กก. เมล็ดต่อไร่ ถ้าขาดน้ำช่วงออกไหมจนเมล็ดต่อแถวเหลือ 25 เมล็ด ผลผลิตจะเหลือราว 1,050 กก.

ไทยปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ช่วงไหน

ช่วงปลูกเก็บเกี่ยวพื้นที่
ต้นฝนเม.ย.–มิ.ย.ส.ค.–ต.ค.ที่ดอนอาศัยน้ำฝน ภาคเหนือ อีสาน และภาคกลางตอนบน
ปลายฝนก.ค.–ส.ค.พ.ย.–ธ.ค.พื้นที่ที่ปลูกรุ่นสองต่อจากรุ่นแรก
หลังนาพ.ย.–ม.ค.มี.ค.–เม.ย.นาข้าวที่มีน้ำชลประทานหรือแหล่งน้ำ

อ่านรายละเอียดงานแต่ละเดือนใน ปฏิทินข้าวโพดต้นฝน ปฏิทินข้าวโพดปลายฝน และ ปฏิทินข้าวโพดหลังนา

วิธีใช้คู่มือเล่มนี้

  1. ก่อนปลูก อ่าน ดินและพื้นที่ และ พันธุ์ข้าวโพด แล้วเลือกปฏิทินของช่วงที่ปลูก
  2. ช่วงปลูก อ่าน เตรียมดิน และ วิธีปลูกและระยะปลูก
  3. ช่วงดูแล ใช้ปฏิทินรายเดือนเป็นตัวเตือน คู่กับ ปุ๋ยข้าวโพด กำจัดวัชพืช และ การจัดการน้ำ
  4. เมื่อเห็นอาการผิดปกติ เทียบกับ โรคข้าวโพด และ แมลงศัตรูข้าวโพด
  5. ก่อนเก็บเกี่ยว อ่าน เก็บเกี่ยว ลดความชื้น และขาย แล้วสรุปตัวเลขใน ต้นทุนและกำไร

แหล่งอ้างอิง

  1. Ritchie, S.W., Hanway, J.J. & Benson, G.O. (1993). How a Corn Plant Develops. Special Report No. 48. Iowa State University.
  2. กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (ศูนย์วิจัยพืชไร่นครสวรรค์).
  3. สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. สถิติการผลิตข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ รุ่น 1 รุ่น 2 และข้าวโพดหลังนา.