บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
รู้จักข้าวโพดเลี้ยงสัตว์: ระยะการเจริญเติบโต ผลผลิตมาจากไหน และปลูกช่วงไหนได้บ้าง
ข้าวโพดโตผ่านระยะอะไรบ้าง ระยะไหนกำหนดขนาดฝักและจำนวนเมล็ด ผลผลิตต่อไร่มาจากตัวเลขอะไร และไทยปลูกข้าวโพดได้กี่ช่วง
สรุปสั้น
- ข้าวโพดโตผ่าน 3 ช่วง: สร้างต้นและใบ · ออกดอก ผสมเกสร (ออกไหม) · เติมเมล็ดจนสุกแก่
- ขนาดฝักและจำนวนแถวเมล็ดถูกกำหนดตั้งแต่ข้าวโพดมีราว 6–10 ใบ ปุ๋ยและวัชพืชช่วงแรกจึงสำคัญมาก
- ช่วงออกไหมเป็นช่วงที่ขาดน้ำแล้วเสียผลผลิตมากที่สุด เพราะเกสรผสมไม่ติด ฝักไม่เต็ม
ข้าวโพดโตอย่างไร
นักวิชาการแบ่งการเจริญเติบโตของข้าวโพดตามจำนวนใบในระยะสร้างต้น (V) และตามการพัฒนาของเมล็ดหลังออกไหม (R) (Ritchie et al. 1993) อายุเป็นวันขึ้นกับพันธุ์และอุณหภูมิ พันธุ์ลูกผสมที่ปลูกในไทยส่วนใหญ่เก็บเกี่ยวได้ราว 110–120 วัน
| ช่วง | เกิดอะไรขึ้น | สิ่งที่ห้ามพลาด |
|---|---|---|
| งอก ถึงราว 5 ใบ | ตั้งตัว สร้างราก | ระยะปลูกสม่ำเสมอ ต้นงอกพร้อมกัน วัชพืชไม่แข่ง ระวังหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด |
| ราว 6–10 ใบ | สร้างฝักอ่อนในต้น จำนวนแถวเมล็ดต่อฝักถูกกำหนด | ปุ๋ยครั้งที่ 2 ต้องลงก่อนช่วงนี้ ดินต้องชื้น |
| 10 ใบ ถึงออกดอกตัวผู้ | ต้นโตเร็วที่สุด ฝักยาวขึ้น จำนวนเมล็ดต่อแถวถูกกำหนด | น้ำและธาตุอาหารพอ |
| ออกไหม ผสมเกสร | เกสรตัวผู้ร่วงลงบนไหม ไหมแต่ละเส้นต่อกับเมล็ด 1 เมล็ด | ห้ามขาดน้ำ ไม่เช่นนั้นปลายฝักไม่มีเมล็ด |
| เติมเมล็ด ถึงสุกแก่ | แป้งสะสมในเมล็ด ผ่านระยะน้ำนม แป้ง จนเมล็ดบุบและมีจุดดำที่โคน | ใบเขียวนาน ไม่มีโรคใบไหม้รุนแรง |
ผลผลิตต่อไร่มาจากไหน
ไทยปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ช่วงไหน
| ช่วง | ปลูก | เก็บเกี่ยว | พื้นที่ |
|---|---|---|---|
| ต้นฝน | เม.ย.–มิ.ย. | ส.ค.–ต.ค. | ที่ดอนอาศัยน้ำฝน ภาคเหนือ อีสาน และภาคกลางตอนบน |
| ปลายฝน | ก.ค.–ส.ค. | พ.ย.–ธ.ค. | พื้นที่ที่ปลูกรุ่นสองต่อจากรุ่นแรก |
| หลังนา | พ.ย.–ม.ค. | มี.ค.–เม.ย. | นาข้าวที่มีน้ำชลประทานหรือแหล่งน้ำ |
อ่านรายละเอียดงานแต่ละเดือนใน ปฏิทินข้าวโพดต้นฝน ปฏิทินข้าวโพดปลายฝน และ ปฏิทินข้าวโพดหลังนา
วิธีใช้คู่มือเล่มนี้
- ก่อนปลูก อ่าน ดินและพื้นที่ และ พันธุ์ข้าวโพด แล้วเลือกปฏิทินของช่วงที่ปลูก
- ช่วงปลูก อ่าน เตรียมดิน และ วิธีปลูกและระยะปลูก
- ช่วงดูแล ใช้ปฏิทินรายเดือนเป็นตัวเตือน คู่กับ ปุ๋ยข้าวโพด กำจัดวัชพืช และ การจัดการน้ำ
- เมื่อเห็นอาการผิดปกติ เทียบกับ โรคข้าวโพด และ แมลงศัตรูข้าวโพด
- ก่อนเก็บเกี่ยว อ่าน เก็บเกี่ยว ลดความชื้น และขาย แล้วสรุปตัวเลขใน ต้นทุนและกำไร
แหล่งอ้างอิง
- Ritchie, S.W., Hanway, J.J. & Benson, G.O. (1993). How a Corn Plant Develops. Special Report No. 48. Iowa State University.
- กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (ศูนย์วิจัยพืชไร่นครสวรรค์).
- สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. สถิติการผลิตข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ รุ่น 1 รุ่น 2 และข้าวโพดหลังนา.