บทที่ 2 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
ดินแบบไหนปลูกข้าวโพดได้ดี: สภาพพื้นที่ ดิน ฝน และการตรวจดิน
ข้าวโพดชอบดินแบบไหน ไม่ทนน้ำขังแค่ไหน พื้นที่ลาดชันต้องระวังอะไร และค่าดินที่ควรตรวจก่อนปลูก
สรุปสั้น
- ข้าวโพดชอบดินร่วน หน้าดินลึก ระบายน้ำดี ค่า pH ราว 5.5–7
- ไม่ทนน้ำขัง โดยเฉพาะช่วงต้นเล็ก ดินนาที่จะปลูกข้าวโพดหลังนาต้องยกร่อง
- พื้นที่ลาดชันเสียหน้าดินง่าย ต้องปลูกขวางความลาดชันและคลุมดิน
ภูมิอากาศ
- ข้าวโพดชอบอากาศอบอุ่นและแดดจัด อากาศเย็นมากในหน้าหนาวทำให้โตช้าลง ข้าวโพดหลังนาในภาคเหนือจึงใช้เวลานานกว่า
- อากาศร้อนจัดและแห้งช่วงออกไหม ทำให้เกสรตายและไหมแห้งเร็ว ผสมเกสรไม่ติด (บท การจัดการน้ำ)
- ต้องการน้ำสม่ำเสมอตลอดฤดู โดยเฉพาะช่วงก่อนและหลังออกไหมราว 2 สัปดาห์
ดินแบบไหนเหมาะ
| ลักษณะ | ผลต่อข้าวโพด | จัดการอย่างไร |
|---|---|---|
| ร่วน ร่วนเหนียว ระบายน้ำดี | เหมาะที่สุด | รักษาอินทรียวัตถุ ไม่เผาตอซัง |
| ดินทราย | แห้งเร็ว ปุ๋ยถูกชะง่าย | เพิ่มอินทรียวัตถุ แบ่งใส่ปุ๋ย |
| ดินนา ดินเหนียวจัด | น้ำขังง่าย รากเน่า ต้นเหลือง | ยกร่องหรือยกแปลง ทำร่องระบายน้ำ (บท เตรียมดิน) |
| ดินเปรี้ยวจัด (pH ต่ำกว่าราว 5) | โตช้า ขาดฟอสฟอรัส | ใส่ปูนตามค่าวิเคราะห์ดิน |
| ที่ลาดชัน | ดินพังทลาย หน้าดินหายทุกปี | ปลูกขวางความลาดชัน คลุมดินด้วยตอซัง ปลูกพืชแถบ |
ข้าวโพดบนพื้นที่ลาดชัน
ข้าวโพดบนที่ดอนและไหล่เขาในภาคเหนือเป็นพื้นที่ที่เสียหน้าดินมาก เพราะดินเปิดโล่งช่วงต้นฤดูฝนที่ฝนตกหนัก และการเผาตอซังทุกปีทำให้ดินไม่มีอะไรคลุม หน้าดินที่หายไปคือปุ๋ยที่หายไปด้วย
- ปลูกและไถขวางความลาดชัน ไม่ไถขึ้นลงตามเนิน
- ไม่เผาตอซัง ปล่อยคลุมดินแล้วปลูกโดยไถพรวนน้อยที่สุด
- ปลูกแถบหญ้าแฝกหรือพืชอื่นขวางความลาดเป็นช่วง ๆ
ที่ดินต้องถูกต้อง
ผู้รับซื้อและโรงงานอาหารสัตว์หลายรายต้องการข้าวโพดที่ตรวจสอบได้ว่ามาจากที่ดินที่มีเอกสารถูกต้อง ไม่บุกรุกป่า และไม่เผาแปลง ควรเตรียมเอกสารที่ดินและข้อมูลแปลงไว้ (บท เก็บเกี่ยว ลดความชื้น และขาย)
ตรวจดินก่อนปลูก
ดูวิธีเก็บตัวอย่างได้ที่ วิธีเก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ (iLab) หรือสถานีพัฒนาที่ดินในจังหวัด
| ค่าที่ตรวจ | ใช้ทำอะไร |
|---|---|
| pH | ดินเปรี้ยวจัดต้องปรับด้วยปูน |
| อินทรียวัตถุ (OM) | ใช้กำหนดปริมาณไนโตรเจน ข้าวโพดต้องการไนโตรเจนมาก |
| ฟอสฟอรัส (P) | ใช้เลือกสูตรปุ๋ยรองพื้น |
| โพแทสเซียม (K) | ดินทรายและดินที่ปลูกต่อเนื่องหลายปีมักต่ำ |
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์และการจัดการดิน.
- กรมพัฒนาที่ดิน. ระบบอนุรักษ์ดินและน้ำบนพื้นที่ลาดชัน.
- Ritchie, S.W. et al. (1993). How a Corn Plant Develops. Iowa State University.