บทที่ 6 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
ปลูกข้าวโพดหลังนา: ปฏิทินงานรายเดือน การยกร่อง และการให้น้ำในนา
ปฏิทินงานข้าวโพดที่ปลูกในนาหลังเกี่ยวข้าว (พฤศจิกายน–มกราคม) การเตรียมดินนา ยกร่อง ให้น้ำแบบไม่ขัง และเก็บเกี่ยวก่อนฝนต้นปี
สรุปสั้น
- ปลูกในนาหลังเกี่ยวข้าวนาปี ราว พ.ย.–ม.ค. เก็บเกี่ยวราว มี.ค.–เม.ย. ใช้น้ำน้อยกว่าทำนาปรังมาก
- ต้องมีแหล่งน้ำให้ได้หลายครั้งตลอดฤดู โดยเฉพาะช่วงออกไหม
- ดินนาระบายน้ำยาก ต้อง ยกร่องปลูก และให้น้ำแบบไม่ขัง ข้าวโพดไม่ทนน้ำขัง
เหมาะกับใคร
ข้าวโพดหลังนาเป็นทางเลือกแทนนาปรังในพื้นที่ที่น้ำไม่พอทำนาปรัง หน่วยงานรัฐส่งเสริมในหลายจังหวัด เพราะใช้น้ำน้อยกว่าข้าวมาก และเพิ่มรายได้ในฤดูแล้ง ต้องมีน้ำจากชลประทาน บ่อ หรือบ่อบาดาลพอสำหรับทั้งฤดู และควรมีตลาดรับซื้อที่แน่นอนก่อนปลูก
การปลูกพืชไร่คั่นในนาช่วยตัดวงจรศัตรูข้าวบางชนิด และรากข้าวโพดช่วยให้ดินนาร่วนขึ้น ข้าวโพดที่เก็บเกี่ยวในหน้าแล้งแห้งเร็ว คุณภาพดี
ภาพรวมทั้งปี
เลื่อนตารางซ้ายขวาได้บนมือถือ · เดือนเป็นค่าโดยประมาณ ฝนแต่ละปีและแต่ละพื้นที่มาเร็วช้าต่างกัน ให้ดูฝนจริงในพื้นที่ประกอบ
เดือนไหน ทำอะไร
ต.ค.–พ.ย. ก่อนปลูก
เกี่ยวข้าวนาปี
- ยืนยันแหล่งน้ำและตลาดรับซื้อก่อนตัดสินใจ
- ระบายน้ำออกจากนาให้ดินแห้งพอไถได้ ไม่เผาฟาง
พ.ย.–ธ.ค. ก่อนปลูก 1–3 สัปดาห์
เตรียมดินนา
- ไถย่อยดินนาซึ่งมักแน่นและเป็นก้อนใหญ่ แล้ว ยกร่อง ให้ปลูกบนสันร่อง และใช้ร่องเป็นทางน้ำ (บท เตรียมดิน)
- ทำร่องระบายน้ำรอบแปลง
พ.ย.–ม.ค. วันปลูก – 2 สัปดาห์
งอกช้ากว่าในหน้าฝนเพราะอากาศเย็น
- ให้น้ำตามร่องก่อนหรือหลังปลูกให้ดินชื้น แล้วหยอดเมล็ดบนสันร่อง (บท วิธีปลูกและระยะปลูก)
- ใส่ปุ๋ยรองพื้นพร้อมปลูก
- เดินตรวจหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุดตั้งแต่สัปดาห์แรก (บท แมลงศัตรูข้าวโพด)
ธ.ค.–ม.ค. อายุ 2–6 สัปดาห์
สร้างใบ โตช้ากว่ารุ่นฝนในอากาศหนาว
- ใส่ปุ๋ยครั้งที่ 2 ราว 20–30 วันหลังปลูก แล้วให้น้ำตาม (บท ปุ๋ยข้าวโพด)
- กำจัดวัชพืชในร่องและบนสันร่อง (บท กำจัดวัชพืช)
- ให้น้ำเป็นรอบ เมื่อดินเริ่มแห้ง ไม่ปล่อยให้ขังในร่องนาน
ม.ค.–ก.พ. อายุราว 55–75 วัน
ออกไหม ผสมเกสร
- ห้ามขาดน้ำ ให้น้ำสม่ำเสมอช่วงนี้เป็นอันดับแรก (บท การจัดการน้ำ)
- ตรวจหนอนเจาะฝักและเพลี้ยอ่อนที่ช่อดอก
ก.พ.–มี.ค. อายุราว 75–110 วัน
เติมเมล็ด
- ให้น้ำต่อจนเมล็ดเริ่มมีจุดดำที่โคน แล้วลดหรือหยุดให้น้ำ
มี.ค.–เม.ย. อายุราว 110–125 วัน
สุกแก่ แห้งในแปลง
- เก็บเกี่ยว เมล็ดแห้งเร็วในหน้าร้อน (บท เก็บเกี่ยว ลดความชื้น และขาย)
- เก็บให้เสร็จก่อนฝนต้นฤดูและก่อนเตรียมนาปีรอบใหม่
- สับต้นข้าวโพดไถกลบ เพิ่มอินทรียวัตถุให้นา
ปลูกช่วงอื่น? ดู ปฏิทินข้าวโพดต้นฝน หรือ ปฏิทินข้าวโพดปลายฝน ซึ่งลำดับงานต่างจากหน้านี้
ปลูกไม่ตรงเดือนในตาราง? คำนวณวันที่จากวันปลูกของคุณ
ใส่วันปลูกจริง ระบบจะเลื่อนวันของแต่ละงานให้ตรงกับไร่ของคุณ ข้อมูลไม่ถูกส่งออกจากเครื่อง
แหล่งอ้างอิง
- กรมส่งเสริมการเกษตร. โครงการส่งเสริมการปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์หลังนา.
- กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ในนาหลังการทำนา.