บทที่ 9 · ช่วงที่ 3 ดูแล
ใส่ปุ๋ยข้าวโพดอย่างไร: ปุ๋ยรองพื้น ปุ๋ยแต่งหน้า และอาการขาดธาตุ
ข้าวโพดใช้ไนโตรเจนมากแค่ไหน ใส่ปุ๋ยรองพื้นและปุ๋ยครั้งที่ 2 เมื่อไหร่ ทำไมต้องใส่ก่อนข้าวโพดมีราว 8 ใบ และอาการขาดธาตุที่พบบ่อย
สรุปสั้น
- ข้าวโพดใช้ไนโตรเจนมาก ผลผลิตตอบสนองต่อไนโตรเจนชัดเจน
- ใส่ 2 ครั้ง: รองพื้นตอนปลูก และ ครั้งที่ 2 ราว 20–30 วันหลังปลูก ก่อนข้าวโพดมีราว 8 ใบ ซึ่งเป็นช่วงที่ฝักเริ่มกำหนดขนาด
- ดินต้องชื้นตอนใส่ และต้องกลบหรือฝังปุ๋ย ไม่หว่านทิ้งไว้บนผิวดิน
ข้าวโพดต้องการธาตุอะไร
| ธาตุ | หน้าที่ | ช่วงที่สำคัญ |
|---|---|---|
| ไนโตรเจน (N) | สร้างใบ ขนาดฝัก จำนวนเมล็ด ใบเขียวนาน | ราว 4–10 ใบ ถึงออกไหม |
| ฟอสฟอรัส (P) | ราก การตั้งตัวของต้นอ่อน | ช่วงต้น ใส่พร้อมรองพื้น |
| โพแทสเซียม (K) | ลำต้นแข็ง ไม่หักล้ม ทนแล้ง ลำเลียงแป้งลงเมล็ด | ตลอดฤดู |
| สังกะสี (Zn) | การเจริญของยอด ข้าวโพดไวต่อการขาดสังกะสี | ช่วงต้นเล็ก |
ใส่สูตรอะไร เท่าไร
ดีที่สุดคือใส่ตามค่าวิเคราะห์ดิน (บท ดินและพื้นที่) ถ้ายังไม่ได้ตรวจดิน ใช้แนวทางทั่วไปด้านล่างเป็นจุดเริ่มต้น
| ครั้ง | เมื่อไหร่ | ตัวอย่างที่ใช้กันทั่วไป |
|---|---|---|
| รองพื้น | พร้อมปลูก วางข้างและต่ำกว่าเมล็ด | ปุ๋ยที่มี N และ P เช่น 16-20-0 หรือ 15-15-15 ราว 50 กก./ไร่ |
| ครั้งที่ 2 | ราว 20–30 วันหลังปลูก ขณะดินชื้น | ปุ๋ยไนโตรเจน เช่น ยูเรีย 46-0-0 ราว 20–30 กก./ไร่ โรยข้างแถวแล้วพรวนกลบ |
- ดินต้องชื้น ใส่ตอนดินแห้งปุ๋ยไม่ละลาย ไนโตรเจนจากยูเรียระเหยไปได้มากถ้าทิ้งไว้บนผิวดิน
- กลบหรือฝัง โรยข้างแถวห่างต้นราว 10 ซม. แล้วพรวนกลบ ไม่ให้เม็ดปุ๋ยติดใบ
- ใส่ช้าเกินไป หลังข้าวโพดสูงมากแล้ว เข้าแปลงยากและได้ผลน้อยกว่า
อาการขาดธาตุที่พบบ่อย
| ธาตุ | อาการ |
|---|---|
| ไนโตรเจน | ใบล่างเหลืองเป็นรูปตัววีจากปลายใบเข้าไปตามเส้นกลางใบ ต้นเล็ก ฝักสั้น |
| ฟอสฟอรัส | ต้นอ่อนแคระ ขอบใบล่างเป็นสีม่วงแดง พบมากในดินเย็นหรือดินเปรี้ยว |
| โพแทสเซียม | ขอบใบล่างเหลืองแล้วแห้งเป็นสีน้ำตาล ลำต้นอ่อน หักล้มง่าย |
| สังกะสี | ใบอ่อนมีแถบสีขาวซีดกว้างทั้งสองข้างของเส้นกลางใบ ต้นแคระ ปล้องสั้น |
อาการขาดธาตุเป็นทั่วแปลงหรือเป็นหย่อมตามดิน ส่วนโรคราน้ำค้างทำให้ใบเป็นทางสีขาวเหลืองตลอดใบและมีผงสีขาวใต้ใบตอนเช้า แยกได้ในบท โรคข้าวโพด
ปุ๋ยทางใบ: เสริม ไม่ใช่แทน
ปุ๋ยเม็ดคือปริมาณหลักที่ข้าวโพดใช้ ปุ๋ยทางใบช่วยเสริมธาตุรอง เช่น สังกะสีและแมกนีเซียม ในช่วงสร้างใบที่ฝักกำลังกำหนดขนาด หรือเมื่อดินแห้งจนรากดูดธาตุได้น้อย ใช้เสริม ไม่ใช่ทดแทนปุ๋ยเม็ด
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำการใช้ปุ๋ยกับข้าวโพดเลี้ยงสัตว์.
- Ritchie, S.W. et al. (1993). How a Corn Plant Develops. Iowa State University. (ช่วงกำหนดขนาดฝัก)
- Abendroth, L.J. et al. (2011). Corn Growth and Development. PMR 1009. Iowa State University Extension.