บทที่ 3 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
เลือกพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์: พันธุ์ลูกผสม อายุ และความต้านทานโรค
ทำไมต้องใช้เมล็ดพันธุ์ลูกผสมใหม่ทุกฤดู เลือกพันธุ์ให้เหมาะกับฤดูปลูก ดิน และโรคในพื้นที่อย่างไร
สรุปสั้น
- ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่ปลูกในไทยเกือบทั้งหมดเป็น พันธุ์ลูกผสม ต้องซื้อเมล็ดใหม่ทุกฤดู
- เลือกพันธุ์ตามฤดูปลูก ความต้านทานโรคราน้ำค้างและโรคใบไหม้ในพื้นที่ และความทนแล้ง
- ดูผลจริงจากแปลงทดสอบในพื้นที่ใกล้เคียง ไม่ดูแค่ผลผลิตสูงสุดในโฆษณา
ทำไมต้องซื้อเมล็ดใหม่ทุกฤดู
พันธุ์ลูกผสมเกิดจากการผสมระหว่างสายพันธุ์แท้สองสาย ลูกรุ่นแรกจึงโตสม่ำเสมอและให้ผลผลิตสูงกว่าพ่อแม่ (ความดีเด่นของลูกผสม) ถ้านำเมล็ดที่เก็บได้ไปปลูกต่อ ลักษณะจะแตกกระจาย ต้นสูงต่ำไม่เท่ากัน ฝักเล็กใหญ่ปนกัน และผลผลิตลดลงมาก
หลักเลือกพันธุ์
- ฤดูปลูก ข้าวโพดต้นฝนบนที่ดอนต้องการพันธุ์ทนแล้งช่วงฝนทิ้ง ข้าวโพดหลังนาต้องการพันธุ์ที่ปรับตัวได้ในหน้าหนาว ถามบริษัทหรือหน่วยงานว่าพันธุ์ไหนแนะนำสำหรับฤดูใด
- ความต้านทานโรค โดยเฉพาะโรคราน้ำค้างและโรคใบไหม้แผลใหญ่ ถ้าพื้นที่เคยระบาด (บท โรคข้าวโพด)
- อายุเก็บเกี่ยว พันธุ์อายุสั้นเหมาะเมื่อต้องการเก็บเกี่ยวก่อนฝนหมดหรือก่อนปลูกพืชถัดไป
- ลำต้นแข็ง ไม่หักล้ม สำคัญเมื่อมีลมแรงหรือต้องรอเก็บเกี่ยวด้วยเครื่อง
- ผลผลิตในพื้นที่จริง ดูแปลงทดสอบหรือถามเพื่อนบ้านที่ดินคล้ายกัน
พันธุ์มาจากไหน
- บริษัทเมล็ดพันธุ์เอกชน มีพันธุ์ลูกผสมให้เลือกมาก เป็นแหล่งเมล็ดพันธุ์หลักของประเทศ
- หน่วยงานรัฐและมหาวิทยาลัย เช่น พันธุ์ชุดนครสวรรค์ของกรมวิชาการเกษตร และพันธุ์ชุดสุวรรณของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
เมล็ดพันธุ์ดีดูอย่างไร
- ซื้อจากร้านที่เชื่อถือได้ ถุงปิดสนิท มีฉลากระบุพันธุ์ วันผลิต และความงอก ไม่ซื้อเมล็ดที่ไม่มีฉลาก
- เมล็ดลูกผสมทั่วไปผ่านการคลุกสารป้องกันโรคราน้ำค้างและเชื้อราในดินมาแล้ว (เมล็ดมีสี) ห้ามนำไปเป็นอาหารคนหรือสัตว์
- เก็บถุงเมล็ดในที่แห้งและเย็น ไม่ตากแดด
- ทดสอบความงอกก่อนปลูกถ้าเก็บเมล็ดไว้นาน: เพาะ 100 เมล็ดในทรายชื้น นับต้นที่งอกภายในราว 7 วัน
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. พันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสมพันธุ์รับรอง (ศูนย์วิจัยพืชไร่นครสวรรค์).
- มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (ศูนย์วิจัยข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาติ). ข้าวโพดลูกผสมพันธุ์สุวรรณ.
- Duvick, D.N. (2005). The contribution of breeding to yield advances in maize. Advances in Agronomy 86: 83–145.