บทที่ 14 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย
เก็บเกี่ยวสับปะรด: นับ 150–160 วันหลังบังคับดอก สีเปลือกเบอร์ 0–7 เก็บส่งโรงงานและขายสด
เก็บสับปะรดเมื่อไหร่ ดูสีเปลือกอย่างไร เบอร์ไหนเก็บส่งโรงงาน เบอร์ไหนกินสด ความหวานกี่เปอร์เซ็นต์ และเก็บอย่างไรไม่ให้ผลช้ำ
สรุปสั้น
- สับปะรดไม่สุกต่อหลังเก็บเกี่ยว (non-climacteric) ต้องเก็บที่อายุเหมาะสม [1]
- ดัชนีเก็บเกี่ยว: นับอายุหลังบังคับดอก (ปัตตาเวียราว 150–160 วัน) ดูสีเปลือกจากตาล่าง ๆ และดูความหวานและกรด [1]
- ส่งโรงงานเก็บเบอร์ 1–4 ผลสดในประเทศเก็บตั้งแต่สุก 55% (เบอร์ 4–5) ส่งออกเก็บผลแก่เขียว (เบอร์ 0) [1]
ดัชนีเก็บเกี่ยว
- อายุหลังบังคับดอก ขึ้นกับพันธุ์ เช่น ปัตตาเวียประมาณ 150–160 วัน [1] ตารางเปรียบเทียบพันธุ์ในงานทดลองเก่าวัดได้ 178 วัน (ปัตตาเวีย) 146 (ตราดสีทอง) 148 (สวี) 143 (ภูเก็ต) [1] วันต่างกันตามฤดูและสภาพต้น จึงให้ใช้สีเปลือกเป็นหลัก
- ลักษณะภายนอก สีเปลือกเปลี่ยนจากเขียวเป็นเหลืองส้ม เริ่มจากตาล่างๆ ก่อน ก้านผลเมื่อแก่จะเหี่ยวเป็นร่องตามยาว ตาย่อยของผลแบนราบ (ตาเต็ม) ใบเลี้ยงบนตาย่อยเหี่ยวหรือเป็นสีชมพู กลีบเลี้ยงใต้ผลเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลหรือเหี่ยวแห้ง ใช้มือดีดหรือไม้เคาะฟังเสียง จะทึบหรือแปะ [1]
- คุณสมบัติภายใน ผลใกล้แก่จะมีของแข็งที่ละลายน้ำได้ (SS ความหวาน) สูงกว่าผลดิบ และปริมาณกรดจะสูงสุดระยะสุก สับปะรดส่งโรงงานควรมีความหวาน (SS) 12% กรด 0.5–0.6% [1]
เบอร์สีเปลือก
| เบอร์ | ลักษณะ | ใช้ทำอะไร |
|---|---|---|
| 0 | ตาทั้งหมดสีเขียว ไม่มีสีเหลืองปน | ส่งทางไกล เช่น ต่างประเทศ [1] |
| 1 | ตาเหลืองไม่เกิน 20% (เหลืองจางๆ ราว 1–2 ตา) | ส่งโรงงาน [1] |
| 2 | ตาเหลืองตั้งแต่ 20% ไม่เกิน 40% (เหลืองราว 1/4 ของผล หรือ 2–3 ตา) | ส่งโรงงาน [1] |
| 3 | ตาเหลืองตั้งแต่ 40% ไม่เกิน 55% (เหลืองราว 1/4–3/4 ของผล หรือ 3–4 ตา) | ส่งโรงงาน [1] |
| 4 | ตาเหลืองตั้งแต่ 55% ไม่เกิน 90% (เหลืองราวครึ่งผลถึง 3/4 หรือ 4–6 ตา) | ส่งโรงงาน และผลสดในประเทศ [1] |
| 5 | ตาเหลืองตั้งแต่ 90% (เหลืองราว 3/4 ถึงเต็มผล) เปลือกสีส้ม | ผลสดในประเทศ (สุกตั้งแต่ 55%) [1] |
| 6 | 20–100% ของตามีสีน้ำตาลอมแดง เปลือกเริ่มเหี่ยวเล็กน้อย | – |
| 7 | เปลือกสีน้ำตาลอมแดงและเริ่มเน่า | เริ่มแสดงอาการเน่า [1] |
เก็บส่งโรงงาน
- ต้องเก็บผลสุกเบอร์ 1–4 คือ เปลือกเหลืองจางๆ ราว 1–2 ตา ถึงครึ่งผลหรือ 3/4 ของผล (4–6 ตา) [1]
- ไม่ควรเก็บผลที่อ่อนเกินไป เพราะคุณภาพไม่ดี เนื้อสีขาว ผลิตสับปะรดเกรดสูงไม่ได้ [1]
- เก็บเกี่ยวผลส่งโรงงานจะหักจุกและก้านผลออก วิธีของเกษตรกรรายย่อยส่วนใหญ่ใช้คนหักในแปลง แล้วใส่ภาชนะบรรจุ แบกขึ้นรถบรรทุก ส่วนเอกชนรายใหญ่ใช้รถมีแขน (boom) ยาว 16 เมตร ค่อยเคลื่อนไปตามถนนข้างแปลง คนงานเลือกสับปะรดที่ได้อายุ หักก้านและจุกวางบนสายพานไปขึ้นรถบรรทุก [1]
- ระวังไม่ให้ผลชอกช้ำ ทั้งตอนขนออกจากไร่ ขนถ่ายขึ้นรถ ลงรถ บรรทุกให้มีน้ำหนักพอเหมาะ ไม่บรรทุกเกินขนาด เพราะผลด้านล่างจะช้ำเสียหาย เรียงผลให้เรียบร้อย เพื่อการถ่ายน้ำหนักได้ดี [1]
เก็บขายสด
| ตลาด | เมื่อไหร่ | วิธีเก็บ |
|---|---|---|
| ในประเทศ | ความสุกตาเหลืองไม่น้อยกว่า 55% (เบอร์ 4–5) | ระวังไม่ให้ชอกช้ำ ตัดด้วยมีดคมให้เหลือก้านยาวติดผลราว 10 ซม. ขึ้นไป ไม่ต้องหักจุกออก ใส่ภาชนะ เรียงบนรถให้จุกลงด้านล่าง วางซ้อนเป็นชั้น [1] |
| ต่างประเทศ | อายุเก็บเกี่ยวใกล้เคียงกัน ส่วนใหญ่เก็บผลแก่เขียว (เบอร์ 0) ตาทุกตามีสีเขียวไม่มีสีเหลือง | ผลไม่มีโรคเกาะ ขนส่งมาโรงคัดบรรจุอย่างระวังไม่ให้ชอกช้ำ ไม่เรียงซ้อนทับกันหลายชั้น มีไม้แบ่งแยกชั้น เรียงตามนอน สลับท้ายผลและจุกเป็นชั้นๆ [1] |
- อย่าวางผลสับปะรดตากแดดในแปลง และผลที่สุกมากไม่ควรวางอยู่ชั้นล่าง เพราะจะชอกช้ำเสียหายง่าย [1]
แผนงานของกรมวิชาการเกษตรให้หยุดให้น้ำก่อนเก็บเกี่ยว 2–4 สัปดาห์ (บท น้ำและวัชพืช) ผลคุณภาพขึ้นกับการจัดการตั้งแต่ปุ๋ย (บท ผลคุณภาพ ไนเตรท และแดดเผาผล) ต่อไปคือหลังเก็บเกี่ยว (บท หลังเก็บเกี่ยว ขนส่ง และเก็บรักษา)
แหล่งอ้างอิง
- ทวีศักดิ์ แสงอุดม (เรียบเรียง), สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (กันยายน 2560). การจัดการการผลิตสับปะรดคุณภาพ พิมพ์ครั้งที่ 1. doa.go.th ↗