บทที่ 10 · ช่วงที่ 3 ดูแล
บังคับดอกสับปะรด: ต้นหนัก 2–2.5 กก. เอทีฟอน แคลเซียมคาร์ไบด์ อัตรา วิธีราด และข้อควรระวัง
บังคับดอกสับปะรดเมื่อไหร่ ต้นต้องหนักเท่าไร ใช้เอทีฟอนหรือถ่านแก๊สอัตราเท่าไร ราดกี่ครั้ง ช่วงเวลาไหน และถ้าฝนตกหลังราดต้องทำอย่างไร
สรุปสั้น
- สับปะรดออกดอกเองตามธรรมชาติช่วงอากาศเย็นหรือหนาว แต่การปลูกเป็นการค้าต้องบังคับให้ออกพร้อมกัน เพื่อจัดการแปลงและส่งโรงงานตามแผน [1]
- บังคับเมื่อต้นพร้อม: หนักราว 2.5–2.8 กก. หรือมีใบ 45 ใบขึ้นไป (รุ่นแม่) โคนต้นอวบใหญ่ ใบกว้างหนาสีเขียวเข้ม [1]
- สารที่ใช้ 2 ชนิด: เอทีฟอน (ราด 2 ครั้ง ห่างกัน 4–7 วัน) และแคลเซียมคาร์ไบด์ (ถ่านแก๊ส) ทำตอนเย็นหรือกลางคืน [1]
ต้นพร้อมบังคับเมื่อไหร่
- น้ำหนักต้น ไม่รวมราก ประมาณ 2.5–2.8 กก. หรือมีใบ 45 ใบขึ้นไป (สับปะรดรุ่นแม่) และประมาณ 1.8–2.0 กก. (สับปะรดตอ) [1] แผนงาน 52 สัปดาห์ใช้เกณฑ์ราว 2–2.5 กก. [1]
- ลักษณะต้น โคนต้นอวบใหญ่ ใบกว้าง หนา สีเขียวเข้มหรือเขียวอมม่วงแดง [1]
- อายุ ประมาณ 7–9 เดือนเมื่อปลูกด้วยหน่อ หรือ 10–12 เดือนเมื่อปลูกด้วยจุก [1]
- ห่างจากปุ๋ยครั้งสุดท้ายอย่างน้อย 2 เดือน และไม่มีปุ๋ยตกค้างในกาบใบ [1]
- ไม่มีวัชพืช และห่างจากการพ่นสารกำจัดวัชพืชอย่างน้อย 1 เดือน [1]
ต้นเล็กเกินไปผลจะเล็กตามขนาดต้นตอนบังคับ [1] (บท หน่อพันธุ์ ระยะปลูก และวิธีปลูก)
สารที่ใช้
1) เอทีฟอน (ethephon)
เป็นของเหลวสีน้ำตาลอ่อน ความเป็นกรด pH 0.5–0.8 กัดกร่อนโลหะสูง เป็นสารที่นิยมใช้บังคับดอกสับปะรดกันอย่างแพร่หลาย เพราะใช้สะดวก และได้ผลดี เมื่อเข้าไปในเนื้อเยื่อพืช เอทีฟอนจะสลายให้เอทิลีนซึ่งเป็นตัวชักนำให้เกิดตาดอก [1]
| แหล่งข้อมูล | อัตรา (ผสมน้ำ 20 ลิตร) | วิธีใช้ |
|---|---|---|
| การผลิตสับปะรดคุณภาพ (เอทีฟอน 48 หรือ 52 %w/v SL) | 6–8 มล. + ยูเรีย 46-0-0 อัตรา 300 กรัม | พ่นหรือตักหยอดยอดต้นละ 60 มล. 2 ครั้ง ห่างกัน 4–7 วัน [1] |
| แผนงาน 52 สัปดาห์ (เอทีฟอน 39%) | 8 มล. + ยูเรีย 300 กรัม | หยอดยอดหรือพ่นต้นละ 60–75 มล. 2 ครั้ง ห่างกัน 4–7 วัน [1] |
2) แคลเซียมคาร์ไบด์ หรือถ่านแก๊ส (calcium carbide)
เมื่อสัมผัสน้ำจะเกิดแก๊สอะเซทิลีนซึ่งชักนำให้ต้นสับปะรดออกดอก เกษตรกรรายย่อยแถบประจวบคีรีขันธ์และเพชรบุรีนิยมใช้เพราะหาซื้อได้ง่ายและราคาถูก [1]
- ใช้อัตรา 1–2 กรัม/ต้น ในขณะมีน้ำอยู่ในยอด [1] แผนงาน 52 สัปดาห์ใช้ราว 1 กรัม/ต้น จำนวน 2 ครั้ง [1]
- กรณีไม่มีน้ำขังอยู่ที่บริเวณยอด ต้องหยอดน้ำเพิ่มให้ประมาณต้นละ 50–75 มล. [1]
- หยอดบังคับ 2 ครั้ง ห่างกัน 4–7 วัน [1]
ข้อควรทำและเมื่อฝนตก
- ทำในช่วงเย็น กลางคืน หรือเช้ามืด [1]
- ถ้ามีฝนตกภายใน 2 ชั่วโมงหลังหยอดสารบังคับดอก ควรหยอดซ้ำภายใน 2–3 วัน [1]
- กรณีที่ผลเจริญเติบโตในช่วงแล้งและแดดจัด ควรมีการคลุมผลเพื่อป้องกันแดด [1] (บท ผลคุณภาพ ไนเตรท และแดดเผาผล)
- กำจัดวัชพืชออกให้หมดจากแปลงที่จะบังคับดอก [1]
- หลังบังคับดอก ห้ามใส่ปุ๋ยไนโตรเจน และห้ามทำลายจุกสับปะรด [1]
หลังบังคับดอก
| พันธุ์ | บังคับดอก–เริ่มออกดอก (วัน) | ดอกบาน 100% (วัน) | บังคับดอก–เก็บเกี่ยว (วัน) |
|---|---|---|---|
| ปัตตาเวีย | 39 | 98 | 178 |
| ตราดสีทอง | 35 | 72 | 146 |
| สวี | 35 | 76 | 148 |
| ภูเก็ต | 35 | 72 | 143 |
- แผนงาน 52 สัปดาห์ให้ตรวจเปอร์เซ็นต์การออกดอกหลังบังคับดอกราว 4 สัปดาห์ [1]
- กรณีผลิตหน่อพันธุ์ หลังบังคับดอกราว 60 วันตัดผลทิ้งเพื่อเร่งให้แตกหน่อ (บท ต้นพันธุ์ปลอดโรคเหี่ยว)
- เก็บเกี่ยวดูสีเปลือก (บท เก็บเกี่ยวสับปะรดและดัชนีความสุก)
แหล่งอ้างอิง
- ทวีศักดิ์ แสงอุดม (เรียบเรียง), สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (กันยายน 2560). การจัดการการผลิตสับปะรดคุณภาพ พิมพ์ครั้งที่ 1. doa.go.th ↗