บทที่ 15 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย
หลังเก็บเกี่ยวสับปะรด: ล้างทำความสะอาด คัดขนาด เคลือบผิว ขนส่ง 10 °C และไส้สีน้ำตาล
สับปะรดส่งโรงงานขนส่งอย่างไร สับปะรดส่งออกต้องล้างเคลือบผิวและเก็บที่อุณหภูมิเท่าไร ทำไมเกิดไส้สีน้ำตาล และพันธุ์ MD2 เก็บได้นานแค่ไหน
สรุปสั้น
- สับปะรดส่งโรงงานขนส่งด้วยรถบรรทุก 4 ล้อ 6 ล้อ หรือ 10 ล้อ บรรทุกให้มีน้ำหนักพอเหมาะ และเรียงผลให้เรียบร้อย เพื่อถ่ายน้ำหนักได้ดี [1]
- สับปะรดส่งออกผลสด: ตัดก้านเหลือราว 2 ซม. ล้างด้วยคลอรีน 100–200 ppm คัดแยกและคัดขนาด เคลือบผิว บรรจุกล่อง ลดอุณหภูมิ และขนส่งที่ 10 °C [1]
- เก็บเย็นนานเกิดอาการไส้สีน้ำตาล เป็นอุปสรรคสำคัญของการส่งออกสับปะรดสด โดยเฉพาะกลุ่ม Queen [1]
สับปะรดส่งโรงงาน
- ใช้รถบรรทุก 4 ล้อ 6 ล้อ และ 10 ล้อ บรรทุกให้มีน้ำหนักพอเหมาะและเรียงผลให้เรียบร้อยเพื่อการถ่ายน้ำหนักได้ดี [1]
- เกษตรกรเก็บเกี่ยวแล้วขนส่งไปโรงงานที่รับซื้อโดยตรง หรือขายให้ผู้รวบรวมเพื่อส่งโรงงานต่อ โรงงานไม่มีห้องควบคุมอุณหภูมิ จะนำผลผลิตไปแปรรูปเลย [1]
สับปะรดผลสดในประเทศ
- ส่วนใหญ่ใช้รถบรรทุก 4 ล้อ หรือ 6 ล้อ เรียงผลเป็นชั้นๆ ให้ส่วนจุกอยู่ด้านล่างรองรับน้ำหนักผล ส่วนก้านอยู่ด้านบน [1]
- เมื่อถึงตลาดขนลงแผงขายให้ผู้ซื้อ ไม่มีการเก็บรักษาในห้องควบคุมอุณหภูมิ ส่วนบริษัทที่จำหน่ายผลผลิตสดให้ห้างสรรพสินค้ามีห้องควบคุมอุณหภูมิ ที่อุณหภูมิประมาณ 13–15 °C [1]
- ผลสับปะรดสดที่เก็บรักษาในสภาพอุณหภูมิต่ำนานๆ เกิดอาการไส้สีน้ำตาล (ดูหัวข้อด้านล่าง)
ส่งออกผลสด: ขั้นตอนในโรงคัดบรรจุ
- ทำความสะอาด หลังขนมาถึงโรงคัดบรรจุ ตัดก้านผลให้เหลือก้านยาวประมาณ 2.0 ซม. แล้วใช้น้ำล้างทำความสะอาดน้ำที่ผสมสารฆ่าเชื้อโรค เช่น คลอรีน ความเข้มข้น 100–200 ppm ต้องรักษาความเข้มข้นของสารให้สม่ำเสมอโดยเปลี่ยนน้ำยาบ่อยๆ เมื่อสังเกตว่าน้ำสกปรก ในระหว่างที่ผลลอยในน้ำ คัดผลที่สุกเกินไปออก โดยดูผลที่ลอยเฉียงหรือตั้งฉาก (45 และ 90 องศา) ให้คัดออก เลือกเฉพาะผลที่ลอยขนานกับน้ำ [1]
- คัดเลือก คัดผลที่มีตำหนิ ชอกช้ำออก เป่าลมไล่น้ำที่ติดเปลือกผลออกอีกครั้ง [1]
- คัดขนาด ให้ได้ผลขนาดสม่ำเสมอ ได้น้ำหนักตามที่ตลาดปลายทางต้องการ [1]
- เคลือบผิว ใช้สารเคลือบผิวประเภท paraffin–polyethylene เช่น Sta-Fresh 7055 อัตรา 1 : 7 ถึง 1 : 9 ผสมกับสารป้องกันกำจัดเชื้อรา แล้วทำให้แห้ง อาจใช้ระบบผ่านลมร้อน [1]
- บรรจุ กล่องกระดาษทั้งแบบตั้งและแบบนอน แบบนอนใส่ผลได้ประมาณ 6 ผล น้ำหนักรวม 10–12 กก. [1]
- ลดอุณหภูมิก่อนเก็บรักษา (precooling) ก่อนเข้าตู้คอนเทนเนอร์ ให้อุณหภูมิผลใกล้เคียงกับอุณหภูมิที่ใช้ขนส่ง [1]
- เก็บรักษาและขนส่ง ขนส่งด้วยตู้คอนเทนเนอร์ปรับอุณหภูมิได้ ใช้อุณหภูมิ 10 °C จัดเรียงกล่องให้อากาศไหลเวียนทั่วถึง และขนส่งส่วนใหญ่ทางเรือ [1]
ไส้สีน้ำตาลและพันธุ์ MD2
- สับปะรดสดที่เก็บในอุณหภูมิต่ำนานๆ เกิดอาการไส้สีน้ำตาล เป็นอุปสรรคสำคัญในการส่งออกสับปะรดผลสดของไทย โดยเฉพาะกลุ่ม Queen เช่น ตราดสีทอง สวี และภูเก็ต [1]
- เปรียบเทียบพันธุ์ในกลุ่ม Queen พบว่าสวีและภูเก็ตเกิดอาการไส้สีน้ำตาลน้อยกว่าตราดสีทองหลังเก็บรักษาที่อุณหภูมิต่ำ [1]
- พันธุ์ MD2 ทดลองเก็บรักษาได้นาน 5 สัปดาห์ที่ 13 °C โดยไม่เกิดอาการไส้สีน้ำตาล (วรางคณาและคณะ 2557) [1] (บท พันธุ์สับปะรด)
แหล่งอ้างอิง
- ทวีศักดิ์ แสงอุดม (เรียบเรียง), สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (กันยายน 2560). การจัดการการผลิตสับปะรดคุณภาพ พิมพ์ครั้งที่ 1. doa.go.th ↗