บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
รู้จักลำไย: ออกดอกอย่างไร ทำไมต้องหนาว สารโพแทสเซียมคลอเรตทำงานอย่างไร และผลผลิตมาจากไหน
ลำไยโตและออกดอกอย่างไรในแต่ละปี ทำไมลำไยภาคเหนือออกดอกเองแต่ภาคตะวันออกต้องราดสาร ผลผลิตต่อไร่มาจากอะไร และเกรดที่กำหนดราคา
สรุปสั้น
- ลำไยเป็นไม้ผลยืนต้น ต้นจากกิ่งตอนเริ่มให้ผลราวปีที่ 3–4 และให้ผลต่อเนื่องหลายสิบปี
- ตามธรรมชาติลำไยต้องได้อากาศหนาวช่วงหนึ่งจึงออกดอก ภาคเหนือจึงออกดอกเองได้ ส่วนพื้นที่ที่หนาวไม่พอใช้สารโพแทสเซียมคลอเรตชักนำให้ออกดอก
- ต้นจะออกดอกได้ดีทั้งแบบธรรมชาติและแบบราดสาร ต่อเมื่อใบชุดสุดท้ายแก่และต้นสมบูรณ์ งานหลังเก็บเกี่ยวจึงกำหนดผลผลิตปีถัดไป
ลำไยออกดอกอย่างไร
ลำไย (Dimocarpus longan Lour.) อยู่ในวงศ์เงาะ (Sapindaceae) แตกยอดเป็นชุด ๆ ใบแต่ละชุดใช้เวลาหลายสัปดาห์จึงแก่ ช่อดอกออกที่ปลายกิ่งซึ่งใบชุดสุดท้ายแก่แล้ว
- ความหนาว ในภาคเหนือ อากาศเย็นช่วงปลายปีทำให้ลำไยออกดอกราว ม.ค.–ก.พ. ปีที่หนาวน้อย ลำไยออกดอกน้อยหรือแตกใบแทน
- สารโพแทสเซียมคลอเรต นักวิชาการและชาวสวนไทยพบว่าสารนี้ทำให้ลำไยออกดอกได้โดยไม่ต้องอาศัยความหนาว เมื่อราดลงดินใต้ทรงพุ่ม ต้นที่ใบแก่และสมบูรณ์จะออกดอกได้เกือบทุกช่วงของปี [1] ทำให้วางแผนเก็บผลช่วงไหนของปีก็ได้ (บท ราดสารโพแทสเซียมคลอเรต)
- ต้นพร้อมก่อน สารไม่ได้ทำให้ต้นที่ใบยังอ่อนหรือต้นโทรมออกดอกดี ต้องตัดแต่งกิ่งและเลี้ยงใบให้ได้ 2–3 ชุดก่อน (บท ตัดแต่งกิ่งทรงฝาชีหงาย)
รอบปีของสวนนอกฤดู
ผลผลิตและเกรดมาจากไหน
| ตัวคูณ | กำหนดตอนไหน | สิ่งที่ทำได้ |
|---|---|---|
| ต้นต่อไร่ | ตอนปลูก | ระยะปลูกและการคุมทรงพุ่ม (บท เตรียมพื้นที่และปลูก) |
| ช่อต่อต้น | ช่วงทำดอก | ตัดแต่งกิ่ง ได้ใบแก่พร้อมกันทั้งต้น (บท ตัดแต่งกิ่งทรงฝาชีหงาย) |
| ผลต่อช่อและขนาดผล | ช่วงติดผลถึงผลขยาย | ตัดแต่งช่อผล น้ำ ปุ๋ยโพแทสเซียม (บท ดูแลดอก ผล และตัดแต่งช่อ) |
| เกรดและราคา | ตอนเก็บ | ลำไยขายตามขนาดผล ผลใหญ่ได้เกรดสูงและราคาต่อกิโลกรัมดีกว่ามาก (บท เก็บเกี่ยว คัดเกรด และขาย) |
ในลำไย ขนาดผล มักมีผลต่อรายได้มากกว่าน้ำหนักรวม ต้นที่ติดผลดกเกินไปได้ผลเล็กจำนวนมาก ขายได้เกรดต่ำ การตัดแต่งช่อผลจึงเป็นงานที่คุ้มค่า
วิธีใช้คู่มือเล่มนี้
- ก่อนปลูก อ่าน พื้นที่และดิน และ พันธุ์และกิ่งพันธุ์
- ปีที่ 1–3 อ่าน เตรียมพื้นที่และปลูก และ เลี้ยงต้นเล็กและไว้ทรง
- ต้นที่ให้ผลแล้ว เลือกปฏิทิน ปฏิทินลำไยในฤดู หรือ ปฏิทินลำไยนอกฤดู คู่กับ ตัดแต่งกิ่งทรงฝาชีหงาย ราดสารโพแทสเซียมคลอเรต ดูแลดอก ผล และตัดแต่งช่อ ปุ๋ยลำไยตามระยะ และ การจัดการน้ำ
- เมื่อเห็นอาการผิดปกติ เทียบกับ โรคลำไย และ แมลงและศัตรูลำไย
- ก่อนเก็บ อ่าน เก็บเกี่ยว คัดเกรด และขาย แล้วสรุปตัวเลขใน ต้นทุนและกำไร
แหล่งอ้างอิง
- Huang, S., Han, D., Wang, J., Guo, D. & Li, J. (2021). Floral induction of longan (Dimocarpus longan) by potassium chlorate: application, mechanism, and future perspectives. Frontiers in Plant Science 12: 670587. doi:10.3389/fpls.2021.670587
- ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว (PHTIC). ดัชนีเก็บเกี่ยว: ลำไย (อ้างกรมส่งเสริมการเกษตร 2551 และมาตรฐานลำไย มกอช. 2546). phtnet.org ↗