ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

รู้จักลำไย: ออกดอกอย่างไร ทำไมต้องหนาว สารโพแทสเซียมคลอเรตทำงานอย่างไร และผลผลิตมาจากไหน

ลำไยโตและออกดอกอย่างไรในแต่ละปี ทำไมลำไยภาคเหนือออกดอกเองแต่ภาคตะวันออกต้องราดสาร ผลผลิตต่อไร่มาจากอะไร และเกรดที่กำหนดราคา

ทำเมื่อไหร่: อ่านก่อนเริ่มปลูก ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • ลำไยเป็นไม้ผลยืนต้น ต้นจากกิ่งตอนเริ่มให้ผลราวปีที่ 3–4 และให้ผลต่อเนื่องหลายสิบปี
  • ตามธรรมชาติลำไยต้องได้อากาศหนาวช่วงหนึ่งจึงออกดอก ภาคเหนือจึงออกดอกเองได้ ส่วนพื้นที่ที่หนาวไม่พอใช้สารโพแทสเซียมคลอเรตชักนำให้ออกดอก
  • ต้นจะออกดอกได้ดีทั้งแบบธรรมชาติและแบบราดสาร ต่อเมื่อใบชุดสุดท้ายแก่และต้นสมบูรณ์ งานหลังเก็บเกี่ยวจึงกำหนดผลผลิตปีถัดไป

ลำไยออกดอกอย่างไร

ลำไย (Dimocarpus longan Lour.) อยู่ในวงศ์เงาะ (Sapindaceae) แตกยอดเป็นชุด ๆ ใบแต่ละชุดใช้เวลาหลายสัปดาห์จึงแก่ ช่อดอกออกที่ปลายกิ่งซึ่งใบชุดสุดท้ายแก่แล้ว

  • ความหนาว ในภาคเหนือ อากาศเย็นช่วงปลายปีทำให้ลำไยออกดอกราว ม.ค.–ก.พ. ปีที่หนาวน้อย ลำไยออกดอกน้อยหรือแตกใบแทน
  • สารโพแทสเซียมคลอเรต นักวิชาการและชาวสวนไทยพบว่าสารนี้ทำให้ลำไยออกดอกได้โดยไม่ต้องอาศัยความหนาว เมื่อราดลงดินใต้ทรงพุ่ม ต้นที่ใบแก่และสมบูรณ์จะออกดอกได้เกือบทุกช่วงของปี [1] ทำให้วางแผนเก็บผลช่วงไหนของปีก็ได้ (บท ราดสารโพแทสเซียมคลอเรต)
  • ต้นพร้อมก่อน สารไม่ได้ทำให้ต้นที่ใบยังอ่อนหรือต้นโทรมออกดอกดี ต้องตัดแต่งกิ่งและเลี้ยงใบให้ได้ 2–3 ชุดก่อน (บท ตัดแต่งกิ่งทรงฝาชีหงาย)

รอบปีของสวนนอกฤดู

รอบปีของลำไยนอกฤดู เริ่มจากตัดแต่งกิ่งและเลี้ยงใบ 2 ถึง 3 ชุด ราว 3 ถึง 4 เดือน ราดสาร ช่อดอกออกราว 1 เดือนหลังราด แล้วพัฒนาผลราว 6 เดือนจนเก็บเกี่ยว รอบปีโดยประมาณ (นับจากเก็บเกี่ยว) ตัดแต่ง ใบ 2–3 ชุด ดอก ผลเจริญ ราว 6 เดือน เก็บเกี่ยว ราดสาร ~ดอกบาน เก็บรอบใหม่ ปุ๋ย น้ำ ใบแตกพร้อมกัน ตัดแต่งช่อ น้ำสม่ำเสมอ ปุ๋ยโพแทสเซียม ลำไยในฤดูมีลำดับงานเดียวกัน แต่รอความหนาวแทนการราดสาร
ความยาวแต่ละช่วงเป็นค่าโดยประมาณ ขึ้นกับพันธุ์ อายุต้น และอากาศ ช่วงที่ใช้เลี้ยงใบอาจยาวกว่านี้ถ้าต้นโทรมหรือขาดน้ำ

ผลผลิตและเกรดมาจากไหน

ตัวคูณกำหนดตอนไหนสิ่งที่ทำได้
ต้นต่อไร่ตอนปลูกระยะปลูกและการคุมทรงพุ่ม (บท เตรียมพื้นที่และปลูก)
ช่อต่อต้นช่วงทำดอกตัดแต่งกิ่ง ได้ใบแก่พร้อมกันทั้งต้น (บท ตัดแต่งกิ่งทรงฝาชีหงาย)
ผลต่อช่อและขนาดผลช่วงติดผลถึงผลขยายตัดแต่งช่อผล น้ำ ปุ๋ยโพแทสเซียม (บท ดูแลดอก ผล และตัดแต่งช่อ)
เกรดและราคาตอนเก็บลำไยขายตามขนาดผล ผลใหญ่ได้เกรดสูงและราคาต่อกิโลกรัมดีกว่ามาก (บท เก็บเกี่ยว คัดเกรด และขาย)

ในลำไย ขนาดผล มักมีผลต่อรายได้มากกว่าน้ำหนักรวม ต้นที่ติดผลดกเกินไปได้ผลเล็กจำนวนมาก ขายได้เกรดต่ำ การตัดแต่งช่อผลจึงเป็นงานที่คุ้มค่า

วิธีใช้คู่มือเล่มนี้

  1. ก่อนปลูก อ่าน พื้นที่และดิน และ พันธุ์และกิ่งพันธุ์
  2. ปีที่ 1–3 อ่าน เตรียมพื้นที่และปลูก และ เลี้ยงต้นเล็กและไว้ทรง
  3. ต้นที่ให้ผลแล้ว เลือกปฏิทิน ปฏิทินลำไยในฤดู หรือ ปฏิทินลำไยนอกฤดู คู่กับ ตัดแต่งกิ่งทรงฝาชีหงาย ราดสารโพแทสเซียมคลอเรต ดูแลดอก ผล และตัดแต่งช่อ ปุ๋ยลำไยตามระยะ และ การจัดการน้ำ
  4. เมื่อเห็นอาการผิดปกติ เทียบกับ โรคลำไย และ แมลงและศัตรูลำไย
  5. ก่อนเก็บ อ่าน เก็บเกี่ยว คัดเกรด และขาย แล้วสรุปตัวเลขใน ต้นทุนและกำไร

แหล่งอ้างอิง

  1. Huang, S., Han, D., Wang, J., Guo, D. & Li, J. (2021). Floral induction of longan (Dimocarpus longan) by potassium chlorate: application, mechanism, and future perspectives. Frontiers in Plant Science 12: 670587. doi:10.3389/fpls.2021.670587
  2. ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว (PHTIC). ดัชนีเก็บเกี่ยว: ลำไย (อ้างกรมส่งเสริมการเกษตร 2551 และมาตรฐานลำไย มกอช. 2546). phtnet.org ↗