บทที่ 9 · ช่วงที่ 3 ดูแล
ราดสารลำไยนอกฤดู: โพแทสเซียมคลอเรตทำงานอย่างไร ต้นพร้อมเมื่อไหร่ ราดอย่างไร และความปลอดภัย
สารโพแทสเซียมคลอเรตทำให้ลำไยออกดอกได้อย่างไร ใบต้องแก่แค่ไหน เตรียมดินใต้ทรงพุ่มอย่างไร คิดปริมาณจากขนาดทรงพุ่ม การเก็บและผสมสารให้ปลอดภัยจากไฟและระเบิด และผลเสียของการใช้เกิน
สรุปสั้น
- สารโพแทสเซียมคลอเรตที่ราดลงดินใต้ทรงพุ่ม ทำให้ลำไยออกดอกได้โดยไม่ต้องรอความหนาว ถ้าต้นพร้อม [1]
- ราดเมื่อ ใบชุดสุดท้ายแก่ทั้งต้น และดินใต้ทรงพุ่มชื้น ปริมาณคิดจากขนาดทรงพุ่ม ปรับตามเนื้อดิน
- สารนี้เป็น สารออกซิไดซ์ที่ติดไฟและระเบิดได้ เมื่อปนกับสารอื่น ต้องเก็บและผสมอย่างระมัดระวัง
โพแทสเซียมคลอเรตไม่ไหม้เอง แต่ช่วยให้สิ่งอื่นลุกไหม้รุนแรง ถ้าปนกับ กำมะถัน น้ำตาล ผงถ่าน น้ำมัน ขี้เลื่อย ปุ๋ยอินทรีย์ หรือสารเคมีเกษตรอื่น อาจลุกไหม้หรือระเบิดได้จากการเสียดสีหรือกระแทก
- เก็บในภาชนะเดิมที่ปิดสนิท ในที่แห้ง เย็น ห่างจากเชื้อเพลิง ปุ๋ย สารเคมีอื่น และเปลวไฟ ไม่เก็บในบ้าน
- ห้ามบด ตำ หรือทุบก้อนสารแรง ๆ ห้ามผสมกับสารอื่นนอกจากน้ำสะอาด
- สวมถุงมือ หน้ากาก และแว่นตา ห้ามสูบบุหรี่ระหว่างทำงาน
- ภาชนะและเสื้อผ้าที่เปื้อนสาร ล้างน้ำให้สะอาดทันที เสื้อผ้าที่เปื้อนสารแห้งติดไฟง่ายมาก
- ซื้อเท่าที่จะใช้ อย่าสะสมจำนวนมาก
สารทำงานอย่างไร
รากดูดสารคลอเรตขึ้นไปในต้น สารไปเปลี่ยนสภาพในต้นจนตาที่ปลายกิ่งพัฒนาเป็นตาดอกแทนตาใบ กลไกละเอียดยังศึกษากันอยู่ แต่ผลที่ชาวสวนเห็นคือ ต้นที่ใบแก่และสมบูรณ์จะออกดอกได้เกือบทุกช่วงของปี ต้นที่ใบยังอ่อน รากเสีย หรือต้นโทรม ราดแล้วออกดอกน้อยหรือไม่ออกเลย
ต้นพร้อมราดสารหรือยัง
- ใบ 2–3 ชุดหลังตัดแต่ง แตกพร้อมกันทั้งต้น (บท ตัดแต่งกิ่งทรงฝาชีหงาย)
- ใบชุดสุดท้ายแก่เต็มที่ สีเขียวเข้ม ใบแข็ง ไม่มียอดกำลังแตกใหม่ บทความทบทวนงานวิจัยแนะนำให้ราดเมื่อใบอายุมากกว่า 60 วัน [1]
- ต้นสมบูรณ์ ไม่มีใบเหลืองทั้งต้น ไม่มีกิ่งแห้งมาก รากดี
- ต้นโตพอ ไม่ใช้กับต้นเล็ก (บท เลี้ยงต้นเล็กและไว้ทรง)
- ไม่ราดในช่วงฝนชุก งานวิจัยพบว่าราดในหน้าฝนออกดอกเพียงราว 12–51% เทียบกับราว 78–89% ในหน้าหนาวและหน้าร้อน [1] [2] และวางแผนให้ผลโตในช่วงที่มีน้ำพอ (บท ปฏิทินลำไยนอกฤดู)
ขั้นตอนราดสาร
- เตรียมดินใต้ทรงพุ่ม กำจัดหญ้า กวาดใบไม้และวัสดุคลุมดินออก ให้สารลงถึงดินและรากโดยตรง
- ทำให้ดินชื้น ถ้าดินแห้ง รดน้ำก่อนราด
- คิดปริมาณ วัดขนาดทรงพุ่ม แล้วใช้อัตราตามฉลากของผลิตภัณฑ์และคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตรหรือเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ ซึ่งคิดตามพื้นที่ใต้ทรงพุ่มหรือเส้นผ่านศูนย์กลางทรงพุ่ม ดินทรายใช้น้อยกว่าดินเหนียว เพราะสารลงถึงรากได้มากกว่า ช่วงหน้าหนาวที่ต้นตอบสนองดีอยู่แล้วก็ใช้น้อยกว่าหน้าฝน
- ละลายสารในน้ำสะอาด แล้วราดให้ทั่วเป็นวงใต้ทรงพุ่ม เน้นแนวปลายกิ่งซึ่งมีรากฝอยมาก หรือหว่านสารเป็นเม็ดแล้วรดน้ำตามทันที
- รักษาความชื้น ให้ดินใต้ทรงพุ่มชื้นเล็กน้อยต่อเนื่องราว 15 วันหลังราด [1] ถ้าฝนไม่ตกให้รดน้ำ ไม่ให้น้ำท่วมขัง และไม่ใส่ปุ๋ยหรือตัดแต่งกิ่งระหว่างราดจนออกดอก [1]
- ดูช่อดอก ช่อดอกจะเริ่มโผล่ที่ปลายกิ่งถ้าต้นพร้อม ใส่ปุ๋ยหลังเห็นช่อดอก (บท ปุ๋ยลำไยตามระยะ)
ผลเสียของการใช้เกิน
- ใบเหลือง ขอบใบไหม้ ใบร่วง ออกดอกน้อยหรือไม่ออกเลย [1]
- รากฝอยเสีย ต้นโทรม แตกใบชุดต่อไปช้า
- ใช้เกินอัตราไม่ได้ทำให้ดอกออกมากขึ้น แต่ทำให้ต้นเสียหายมากขึ้น
- ต้นที่ราดติดกันหลายรอบโดยไม่บำรุงให้ฟื้น ผลผลิตลดลงทุกปี ให้ต้นพักหนึ่งรอบเมื่อเห็นอาการโทรม
พ่นทางใบ
บางสวนพ่นสารทางใบแทนหรือเสริมการราดดิน วิธีนี้ใช้ปริมาณสารน้อยกว่าแต่ต้องทำซ้ำ และมีความเสี่ยงใบไหม้ถ้าความเข้มข้นไม่เหมาะ ใช้เฉพาะตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่
แหล่งอ้างอิง
- Huang, S., Han, D., Wang, J., Guo, D. & Li, J. (2021). Floral induction of longan (Dimocarpus longan) by potassium chlorate: application, mechanism, and future perspectives. Frontiers in Plant Science 12: 670587. doi:10.3389/fpls.2021.670587
- Manochai, P. et al. (2005). Year around off season flower induction in longan (Dimocarpus longan Lour.) trees by KClO3 applications: potentials and problems. Scientia Horticulturae 104(4): 379–390.