บทที่ 4 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
ปฏิทินสวนลำไยในฤดู: งานรายเดือนตั้งแต่ตัดแต่งกิ่งหลังเก็บถึงเก็บเกี่ยว
ปฏิทินงานสวนลำไยที่ออกดอกตามธรรมชาติ ส่วนใหญ่ในภาคเหนือ เรียงเป็นรายเดือน ตั้งแต่ตัดแต่งกิ่ง เลี้ยงใบ ดูแลดอก ตัดแต่งช่อผล จนเก็บเกี่ยว
สรุปสั้น
- ลำไยในฤดูออกดอกตามธรรมชาติราว ม.ค.–ก.พ. หลังผ่านอากาศหนาว และเก็บเกี่ยวราว ก.ค.–ส.ค. ส่วนใหญ่อยู่ในภาคเหนือ
- หลังเก็บเกี่ยว ตัดแต่งกิ่งทันที แล้วเลี้ยงใบให้แก่ทันก่อนหน้าหนาว
- ผลออกพร้อมกันทั้งภาค ราคามักต่ำกว่านอกฤดู แต่ต้นทุนต่ำและไม่ต้องใช้สาร
ภาพรวมทั้งปี
เดือนส.ค.ก.ย.ต.ค.พ.ย.ธ.ค.ม.ค.ก.พ.มี.ค.เม.ย.พ.ค.มิ.ย.ก.ค.ส.ค.
ฤดูกาล
ต้นทำอะไร
เดือนเป็นค่าโดยประมาณ ฝนแต่ละปีและแต่ละพื้นที่มาเร็วช้าต่างกัน ให้ดูฝนจริงในพื้นที่ประกอบ
เดือนไหน ทำอะไร
ส.ค.–ก.ย. หลังเก็บเกี่ยว
ต้นอ่อนล้าจากการเลี้ยงผล
- ตัดแต่งกิ่งทันที เปิดกลางทรงพุ่ม ตัดกิ่งที่ติดผล กิ่งแห้ง กิ่งเป็นโรค (บท ตัดแต่งกิ่งทรงฝาชีหงาย)
- ใส่ปุ๋ยฟื้นต้น ปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยสูตรเสมอ (บท ปุ๋ยลำไยตามระยะ)
ก.ย.–ต.ค. แตกใบชุดใหม่
ใบชุดที่ 1–3 แตกและแก่
- ดูแลให้ใบแตกพร้อมกันทั้งต้น
- ตรวจหนอนกินใบและไรบนใบอ่อน (บท แมลงและศัตรูลำไย)
พ.ย.–ธ.ค. ใบแก่ ผ่านหนาว
ต้นสะสมอาหาร รอความหนาว
- ใส่ปุ๋ยเตรียมออกดอก งดปุ๋ยไนโตรเจนสูง
- ลดน้ำ กำจัดหญ้าใต้ทรงพุ่ม
- ยอดที่แตกใบอ่อนช่วงนี้มักไม่ออกดอก
ม.ค.–ก.พ. ออกดอก
ช่อดอกโผล่และบาน
- เมื่อช่อดอกโผล่ชัด เริ่มให้น้ำ ทีละน้อยแล้วเพิ่ม (บท การจัดการน้ำ)
- ตรวจ มวนลำไย บนช่อดอกและยอดอ่อน
- ดอกบานเต็มที่ งดพ่นสารฆ่าแมลง รักษาผึ้งและแมลงผสมเกสร
มี.ค.–เม.ย. ติดผล
ผลอ่อนร่วงบางส่วน
- ให้น้ำสม่ำเสมอ หน้าร้อนขาดน้ำผลร่วงมาก
- ตัดแต่งช่อผล และค้ำกิ่งที่ติดผลดก (บท ดูแลดอก ผล และตัดแต่งช่อ)
พ.ค.–ส.ค. ผลขยายจนแก่
สร้างเนื้อ ความหวานเพิ่มขึ้น
- ปุ๋ยเน้นโพแทสเซียม
- ตรวจ หนอนเจาะขั้วผล กัน ค้างคาว ช่วงผลใกล้แก่
- ฝนแรกหลังแล้ง ระวังผลแตก
- เก็บเกี่ยว เมื่อชิมแล้วหวานได้ที่ (บท เก็บเกี่ยว คัดเกรด และขาย)
ปีที่หนาวน้อย
ถ้าปลายปีอากาศไม่เย็นพอ ลำไยอาจแตกใบอ่อนแทนดอก หรือออกดอกน้อย สวนในภาคเหนือหลายสวนจึงราดสารบางส่วนเพื่อลดความเสี่ยง ดู ราดสารโพแทสเซียมคลอเรต
ปลูกช่วงอื่น? ดู ปฏิทินลำไยนอกฤดู ซึ่งลำดับงานต่างจากหน้านี้
ดอกบานไม่ตรงเดือนในตาราง? คำนวณวันที่จากวันดอกบานของสวนคุณ
ใส่วันดอกบานจริง ระบบจะเลื่อนวันของแต่ละงานให้ตรงกับไร่ของคุณ ข้อมูลไม่ถูกส่งออกจากเครื่อง
แหล่งอ้างอิง
- ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว (PHTIC). ดัชนีเก็บเกี่ยว: ลำไย (อ้างกรมส่งเสริมการเกษตร 2551 และมาตรฐานลำไย มกอช. 2546). phtnet.org ↗
- Huang, S., Han, D., Wang, J., Guo, D. & Li, J. (2021). Floral induction of longan (Dimocarpus longan) by potassium chlorate: application, mechanism, and future perspectives. Frontiers in Plant Science 12: 670587. doi:10.3389/fpls.2021.670587