บทที่ 11 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
โรคกาแฟ: ราสนิม แอนแทรคโนส ผลเน่า กิ่งแห้ง ใบจุดตากบ อาการและการป้องกันกำจัด
อาการโรคราสนิม โรคแอนแทรคโนสที่ใบ ผล และกิ่ง โรคใบจุดตากบ และใบจุดเพสตาโลทิออปซิส พร้อมวิธีป้องกันและสารที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำ
สรุปสั้น
- ราสนิม: ใช้พันธุ์ต้านทาน เช่น เชียงใหม่ 80 และดูแลให้ต้นแข็งแรง ทรงพุ่มโปร่ง [1][2]
- แอนแทรคโนส ทำให้ใบไหม้ ผลเน่า และกิ่งแห้ง ป้องกันด้วยร่มเงาที่เหมาะสม ตัดแต่ง ใส่ปุ๋ย และพ่นสารเมื่อเริ่มพบ [1][2]
- เก็บส่วนที่เป็นโรคไปเผานอกแปลงทุกครั้ง [1][2]
โรคราสนิม
เชื้อสาเหตุ Hemileia vastatrix [1]
อาการ พบทั้งใบอ่อนและใบแก่ เริ่มเป็นจุดเล็ก ๆ สีเหลืองอ่อนด้านบนใบ แล้วขยายเป็นวงกว้างและสีเข้มขึ้น ด้านใต้ใบตรงจุดเดียวกันพบสปอร์เป็นผงสีเหลืองถึงสีส้ม อาการรุนแรงจุดแผลขยายและเพิ่มจำนวนจนทั่วใบ ใบร่วง ผลผลิตลดลง [1][2]
- ปลูกพันธุ์ต้านทานโรค [1][2] (บท พันธุ์กาแฟ)
- ดูแลให้ต้นแข็งแรง ใส่ปุ๋ย ตัดแต่งให้ทรงพุ่มโปร่ง ลดความชื้น [1][2]
- ตรวจแปลงสม่ำเสมอ เริ่มพบโรคให้ตัดส่วนที่เป็นโรคไปทำลายนอกแปลง [2]
- กำจัดแมลงที่อาศัยบนแผลของใบที่เป็นโรค เพราะสปอร์ติดตัวแมลงไปยังใบหรือต้นอื่นได้ [2]
โรคแอนแทรคโนส
เชื้อสาเหตุ Colletotrichum gloeosporioides [1] คู่มือโรบัสตาระบุ C. coffeanum และ C. acutatum ด้วย [2]
- ใบไหม้สีน้ำตาล จุดกลมสีน้ำตาลขยายใหญ่ เนื้อเยื่อกลางแผลตาย แผลขยายติดกันจนเหมือนใบไหม้ทั่วไป โดยเฉพาะในสภาพอากาศแห้งติดต่อกันนาน [1] ถ้าเกิดในต้นกล้า ต้นชะงักการเจริญ [2]
- ผลเน่า จุดกลมสีน้ำตาลเข้มด้านใดด้านหนึ่งของผล ขยายใหญ่ติดกัน เนื้อเยื่อยุบ ผลหยุดเจริญและเปลี่ยนเป็นสีดำแต่ยังติดอยู่บนกิ่ง [1] ผลแก่จัดหรือเกือบสุกเป็นรอยฉ่ำน้ำ ยุบตัวเป็นวงซ้อนสีน้ำตาลเข้มถึงดำ ความชื้นสูงพบจุดสีดำและกลุ่มสปอร์สีส้ม [2]
- กิ่งแห้ง แผลไหม้บนกิ่งสีเขียว ข้อและปล้องเหลืองซีด ลามไปตามกิ่ง ใบเหลืองและร่วง กิ่งเหี่ยวแห้ง ตาดอกเหี่ยว [1] รุนแรงต้นตาย [2]
- เก็บผล ตัดแต่งกิ่งและใบที่เป็นโรคไปเผานอกแปลง [1][2]
- รักษาระดับร่มเงาให้เหมาะสม (ควรมีไม้บังร่ม) กำจัดวัชพืช และคลุมดินใต้ทรงพุ่มรักษาความชื้น [1][2]
- ตัดแต่งกิ่งไม่ให้ติดผลดกเกินไป [2]
- หลังเก็บเกี่ยวตัดแต่งกิ่งและใส่ปุ๋ยบำรุงต้นให้แข็งแรง ไม่ใส่ไนโตรเจนมากเกิน [1][2]
| สถานการณ์ (แปลง GAP) | สารและอัตราต่อน้ำ 20 ลิตร |
|---|---|
| อาการไม่รุนแรง ช่วงออกดอก ติดผลอ่อน หรือแตกใบอ่อน | แมนโคเซบ 80% WP 50 กรัม |
| อาการรุนแรง | อะซอกซีสโตรบิน + ไดฟีโนโคนาโซล 20% + 12.5% W/V SC 10 มล. หรือเบโนมิล 50% WP 20 กรัม |
ใบจุดตากบ และใบจุดเพสตาโลทิออปซิส
- ใบจุดตากบ (Cercospora sp.) จุดกลม 3–15 มม. ขอบสีน้ำตาล มีวงเหลืองล้อมรอบ กลางแผลสีเทาจนถึงขาว อาจเห็นจุดเล็ก ๆ สีดำ ป้องกันโดยใส่ปุ๋ยให้ต้นสมบูรณ์ ไม่ขาดธาตุอาหาร ไม่ใส่ไนโตรเจนมากเกิน และเก็บใบที่เป็นโรคทำลายนอกแปลง [1]
- ใบจุดเพสตาโลทิออปซิส (Pestalotiopsis sp.) แผลสีน้ำตาลขนาดใหญ่ ขอบสีน้ำตาลเข้ม มีวงเหลือง ตรงกลางอาจมีจุดเล็ก ๆ สีดำ ป้องกันโดยตัดแต่งทรงพุ่มให้โปร่งและเก็บใบที่เป็นโรคทิ้ง [1]
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (กุมภาพันธ์ 2562). คู่มือการจัดการการผลิตกาแฟอะราบิกา พิมพ์ครั้งที่ 2. ISBN 978-974-436-925-3. opsmoac.go.th ↗
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (สิงหาคม 2567). คู่มือเทคโนโลยีการผลิตกาแฟโรบัสตา. doa.go.th ↗
- ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร. แผ่นพับ โรคสำคัญของกาแฟอะราบิกา. doa.go.th ↗