บทที่ 2 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
พื้นที่ปลูกกาแฟ: ความสูง อุณหภูมิ ฝน ดิน pH และการใส่ปูน
อะราบิกาต้องปลูกสูงกว่า 700 เมตรจริงไหม โรบัสตาปลูกที่ไหน ต้องการฝนเท่าไร ดินแบบไหน pH เท่าไร และใส่ปูนปรับดินกรดอย่างไร
สรุปสั้น
- อะราบิกา: สูง 700 เมตรขึ้นไป อุณหภูมิ 15–25 °C ความลาดเอียงไม่เกิน 30% ดิน pH 5.5–6.0 [1]
- โรบัสตา: ที่ราบน้ำไม่ขัง หรือลาดเอียงไม่เกิน 35% สูงไม่เกินราว 700 เมตร อุณหภูมิ 20–30 °C [2]
- ดินภาคใต้มักเป็นกรดจัด pH 4.0–4.5 ต้องใส่ปูนให้ได้ราว 5.5 [2]
พื้นที่ปลูกอะราบิกา
| ปัจจัย | ค่าที่เหมาะสม |
|---|---|
| ละติจูด | 17 องศาเหนือขึ้นไป |
| ความสูง | 700 เมตรขึ้นไปจากระดับน้ำทะเล |
| ความลาดเอียง | ไม่เกิน 30% |
| อุณหภูมิ | 15–25 °C |
| ความชื้นสัมพัทธ์ | มากกว่า 60% |
| ดิน | อุดมสมบูรณ์ หน้าดินลึกไม่ต่ำกว่า 50 ซม. pH 5.5–6.0 ระบายน้ำดี |
| ฝน | ไม่ต่ำกว่า 1,500 มม./ปี กระจายอย่างน้อย 5–8 เดือน และมีแหล่งน้ำสะอาดพอใช้ตลอดหน้าแล้ง |
| ความสูง (เมตร) | ช่วงออกดอก | ช่วงเก็บเกี่ยว | อายุเก็บเกี่ยว (เดือน) |
|---|---|---|---|
| 700–1,000 | มี.ค.–เม.ย. | ต.ค.–ธ.ค. | 5–8 |
| 1,100–1,500 | มี.ค.–พ.ค. | ธ.ค.–เม.ย. | 9–10 |
พื้นที่ปลูกโรบัสตา
- พื้นที่ ที่ราบไม่มีน้ำท่วมขัง หรือมีความลาดเอียงไม่เกิน 35% สูงไม่เกินราว 700 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง [2]
- อากาศ ร้อนชื้น อุณหภูมิ 20–30 °C แต่ทนได้ถึง 37 °C [2]
- ฝน กระจายสม่ำเสมอราว 1,500 มม./ปี ในช่วงที่มีผลผลิต แต่ไม่ควรมีฝนในช่วงเก็บเกี่ยวและช่วงตากผลกาแฟ [2]
- ภาคเหนือ ถ้าจะปลูกโรบัสตา ต้องเป็นพื้นที่ที่ไม่มีน้ำค้างแข็ง เพราะอาจทำให้ต้นกาแฟตาย [2]
- ไม่เหมาะ ที่ที่น้ำท่วมซ้ำซากหรือท่วมนานเกิน 2 สัปดาห์ ที่ลุ่มหรือนาเดิม ระดับน้ำใต้ดินสูง ระบายน้ำยาก และดินทรายใกล้ทะเล [2]
ข้อมูลระบบ Agri-Map ที่คู่มือโรบัสตาอ้างไว้ ภาคใต้ตอนล่างมีพื้นที่ที่เหมาะสมปานกลางสำหรับโรบัสตาราว 3.99 ล้านไร่ แต่ปลูกจริงเพียงราว 3,915 ไร่ [2]
ดินกรดและการใส่ปูน
กาแฟชอบดินกรดเล็กน้อย pH 5.5–6.0 แต่ดินที่ปลูกโรบัสตาในภาคใต้ที่ตรวจวิเคราะห์ได้มักเป็นกรดมาก pH ราว 4.0–4.5 ซึ่งไม่เหมาะกับการเจริญเติบโตของกาแฟ ต้องปรับด้วยปูน [2]
ส่งตัวอย่างดินเข้าตรวจวิเคราะห์ได้ที่ iLab (ilab.work) ดูวิธีเก็บตัวอย่างให้ถูกต้องได้ที่ วิธีเก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ หรือสอบถามสถานีพัฒนาที่ดินในจังหวัดของกรมพัฒนาที่ดิน เมื่อได้ผลแล้วนำค่า pH อินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม มาใช้เลือกสูตรและอัตราปุ๋ยในคู่มือเล่มนี้
| ผลวิเคราะห์ดินเทียบค่ามาตรฐาน | ชนิดปูนที่ใช้ |
|---|---|
| แคลเซียมและแมกนีเซียมต่ำ | ปูนโดโลไมต์ |
| แคลเซียมต่ำอย่างเดียว | ปูนขาว |
| แมกนีเซียมต่ำอย่างเดียว | แมกนีเซียมซัลเฟต |
- หว่านปูนเป็นผิวบาง ๆ ทั่วใต้ทรงพุ่มจนถึงชายพุ่ม ตอนดินชื้น แล้วให้น้ำตาม [2]
- ใส่ปูนก่อนใส่ปุ๋ยเคมีอย่างน้อย 14 วัน ถ้า 30 วันยิ่งดี [2]
- ใส่ปีละ 1–2 ครั้ง ครั้งละ 0.5–1.0 กก./ต้น [2]
- ผลของปูนไม่ถาวร ตรวจ pH ทุก 2–3 ปี และรักษาให้อยู่ที่ราว 5.5 [2]
ตัวอย่างผลวิเคราะห์ดินในคู่มือ: pH 4.2 ต้องการปูน 600 กก./ไร่ อินทรียวัตถุ 1.3% (มาตรฐาน 2.5–3.0) แคลเซียม 124 ppm (มาตรฐาน 800–1,000) แมกนีเซียม 23 ppm (มาตรฐาน 100–130) [2] ดินแบบนี้ขาดทั้งแคลเซียมและแมกนีเซียม จึงควรใช้ปูนโดโลไมต์
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (กุมภาพันธ์ 2562). คู่มือการจัดการการผลิตกาแฟอะราบิกา พิมพ์ครั้งที่ 2. ISBN 978-974-436-925-3. opsmoac.go.th ↗
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (สิงหาคม 2567). คู่มือเทคโนโลยีการผลิตกาแฟโรบัสตา. doa.go.th ↗