ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

รู้จักกาแฟ: อะราบิกากับโรบัสตาต่างกันอย่างไร ดอก ผล และรอบปีของต้นกาแฟ

กาแฟอะราบิกากับโรบัสตาต่างกันอย่างไร ปลูกที่ไหน ดอกพักตัวและบานอย่างไร ผลใช้เวลากี่เดือนจึงสุก และผลผลิตต่อไร่มาจากอะไร

ทำเมื่อไหร่: อ่านก่อนเริ่มปลูก ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • ไทยปลูกกาแฟ 2 ชนิดหลัก: อะราบิกา บนพื้นที่สูงภาคเหนือ และโรบัสตา ส่วนใหญ่ในภาคใต้ [1][2]
  • ดอกกาแฟพักตัวช่วงแล้ง แล้วบานพร้อมกันเมื่อได้ฝนหรือได้น้ำพอ น้ำช่วงดอกและผลขยายจึงกำหนดผลผลิตของปี [1][2]
  • ไทยผลิตกาแฟไม่พอใช้ ปี 2566 นำเข้าเมล็ดกาแฟและกาแฟสำเร็จรูปสูงถึง 91,389.90 ตัน [2]

อะราบิกากับโรบัสตา

เรื่องอะราบิกาโรบัสตา
แหล่งปลูกพื้นที่สูง 700 เมตรขึ้นไป ละติจูด 17° เหนือขึ้นไป [1]ที่ราบหรือเชิงเขา สูงไม่เกินราว 700 เมตร ภาคใต้เป็นแหล่งหลัก [2]
อุณหภูมิ15–25 °C [1]20–30 °C ทนได้ถึง 37 °C [2]
การผสมเกสรต้นเพาะจากเมล็ดของต้นแม่ที่คัดเลือกได้ [1]ผสมข้าม ผสมในดอกเดียวกันไม่ได้ ต้นจากเมล็ดจึงกลายพันธุ์ [2]
ระยะปลูก2 × 2 เมตร 400 ต้น/ไร่ [1]3 × 3 ถึง 3.5 × 3.5 เมตร เชิงเดี่ยวราว 170 ต้น/ไร่ [2]
ร่มเงาควรปลูกไม้บังร่มก่อนปลูกกาแฟ [1]ส่วนใหญ่ปลูกใต้ร่มไม้ผลหรือไม้บังร่ม [2]
แปรรูปนิยมวิธีเปียก [1]มักใช้วิธีแห้ง [2]
สรุปจากคู่มือของกรมวิชาการเกษตร [1][2]

รอบปีของต้นกาแฟ

  1. ดอกตูม ตาดอกพัฒนาเป็นกลุ่มดอก แล้วหยุดเจริญเข้าสู่ช่วงพักตัว ซึ่งควรนานไม่ต่ำกว่า 5–6 สัปดาห์ ช่วงนี้กาแฟไม่ต้องการน้ำ [2]
  2. ดอกออกจากการพักตัว เมื่อได้ฝนหรือน้ำพอ ดอกเจริญจนเห็นเป็นดอกสีขาว แล้วบานภายใน 7–10 วัน [2]
  3. ติดผล หลังผสมเกสร ผลเล็กติดกันเป็นกลุ่ม ช่วงนี้ขาดน้ำผลร่วงได้มาก [1][2]
  4. ผลขยายและสะสมน้ำหนัก 3–4 เดือนหลังดอกบาน ผลขยายจากขนาดเมล็ดพริกไทย เป็นช่วงที่ขาดน้ำไม่ได้ [1][2]
  5. ผลสุก อะราบิกาใช้เวลาตั้งแต่ติดผลจนผลสุกราว 6 เดือนที่ความสูง 700–900 เมตร และราว 9 เดือนที่ 1,000 เมตรขึ้นไป [3] โรบัสตาเก็บเกี่ยวเมื่อผลอายุไม่น้อยกว่า 309 วันหลังดอกบาน [2]
รอบปีของต้นกาแฟ ดอกพักตัวในหน้าแล้ง ได้ฝนแล้วดอกบานใน 7 ถึง 10 วัน ผลขยายเร็วช่วง 3 ถึง 4 เดือนหลังดอกบาน แล้วสะสมน้ำหนักจนสุก รอบปีของต้นกาแฟ ดอกพักตัว ดอกบาน ผลขยายเร็ว สะสมน้ำหนัก สุก หน้าแล้ง ไม่ต้องให้น้ำ ได้ฝน 7–10 วัน 3–4 เดือน ห้ามขาดน้ำ ปุ๋ย โพแทสเซียม ฝนทิ้งช่วงเกิน 3 สัปดาห์หลังติดผล ควรให้น้ำช่วย ไม่เช่นนั้นเมล็ดเล็ก ผลร่วง ผลผลิตต่ำ
ภาพแนวคิด ไม่ใช่มาตราส่วนเวลาจริง ลำดับและช่วงเวลาตามคู่มือกาแฟอะราบิกาและโรบัสตาของกรมวิชาการเกษตร [1][2]

กาแฟไทยวันนี้

คู่มือกาแฟโรบัสตาของกรมวิชาการเกษตรระบุว่า การผลิตกาแฟโรบัสตาของไทยมีสภาวะถดถอย ปี 2566 มีพื้นที่ปลูกเพียง 99,529 ไร่ ผลผลิต 8,584 ตัน ภาคใต้มีพื้นที่ 80,633 ไร่ ผลผลิต 6,896 ตัน ไม่พอกับความต้องการของอุตสาหกรรมกาแฟในประเทศราว 80,000 ตันต่อปี [2] การเพิ่มผลผลิตต่อไร่ในสวนเดิมด้วยพันธุ์ดี ปุ๋ย น้ำ และการตัดแต่งกิ่ง จึงคุ้มค่าทั้งกับเกษตรกรและประเทศ (บท ตัดแต่งกิ่งและตัดฟื้นต้น)

แหล่งอ้างอิง

  1. สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (กุมภาพันธ์ 2562). คู่มือการจัดการการผลิตกาแฟอะราบิกา พิมพ์ครั้งที่ 2. ISBN 978-974-436-925-3. opsmoac.go.th ↗
  2. สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (สิงหาคม 2567). คู่มือเทคโนโลยีการผลิตกาแฟโรบัสตา. doa.go.th ↗
  3. ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร. แผ่นพับ การปลูกและการดูแลรักษากาแฟอะราบิกา. doa.go.th ↗