ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 10 · ช่วงที่ 3 ดูแล

ตัดแต่งกิ่งกาแฟ: บังคับทรงพุ่ม ตัดฟื้นต้น และระบบหลายลำต้นของโรบัสตา

ตัดแต่งกิ่งกาแฟอะราบิกาอย่างไรให้ผลผลิตเพิ่ม 80–95% ตัดฟื้นต้นเมื่อไหร่ และจัดกิ่งหลักโรบัสตา 3–5 กิ่งอย่างไร

ทำเมื่อไหร่: หลังเก็บเกี่ยว ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • อะราบิกาอายุ 8 ปีขึ้นไป ตัดแต่งแบบบังคับทรงพุ่มที่ความสูง 150–160 ซม. ผลผลิตเพิ่มขึ้นราว 80–95% [1][3]
  • ต้นอายุ 15 ปีขึ้นไปที่ผลผลิตลดลง ตัดฟื้นต้นสูงจากดิน 30–50 ซม. เริ่มให้ผลอีกครั้งหลังตัด 2 ปี [1][3]
  • โรบัสตาเลี้ยงกิ่งหลัก 3–5 กิ่ง แล้วเปลี่ยนกิ่งหลักที่ไม่สมบูรณ์ปีละกิ่ง [2]

อะราบิกา

  • ต้นปลูกใหม่ ช่วงปีแรกใช้ระบบกาแฟลำต้นเดี่ยว ปล่อยให้สูงตามต้องการ แล้วจึงตัดยอด [1]
  • อายุ 4–8 ปี ตัดกิ่งแห้งที่ไม่ให้ผลผลิตทิ้ง โดยเฉพาะกิ่งด้านล่างของต้น [3]

ตัดแต่งแบบบังคับทรงพุ่ม

เหมาะกับต้นอายุ 8 ปีขึ้นไปที่ยังให้ผลผลิตอยู่ [1][3]

  1. ตัดยอดที่ความสูง 150–160 ซม. ไม่ให้ต้นสูงเกิน เก็บเกี่ยวง่าย [1]
  2. ตัดแต่งและเล็มกิ่งแห้งที่ไม่ให้ผลผลิตออก ให้ต้นเจริญไปทางกิ่งแขนง [1]
  3. ตัดปลายกิ่งแขนงที่ 1 กระตุ้นให้เกิดกิ่งแขนงที่ 2 เพิ่มพื้นที่ติดผล [1]

การตัดแต่งช่วยกำจัดส่วนที่เป็นโรคและแมลง อากาศถ่ายเท แสงแดดส่องทั่วถึง และสร้างกิ่งใหม่ที่สมบูรณ์ [1]

จังหวัดไม่ตัดแต่ง (กก./ไร่)ตัดแต่งกิ่ง (กก./ไร่)ผลผลิตเพิ่มขึ้น
เชียงใหม่14526784.1%
เชียงราย203396.595.3%
น่าน119213.579.4%
ผลผลิตเฉลี่ย 2 ปีของการตัดแต่งแบบบังคับทรงพุ่มเทียบกับไม่ตัดแต่ง [1][3] ผลที่ได้ขึ้นกับการจัดการน้ำและปุ๋ยหลังตัดแต่ง

ตัดฟื้นต้น

เหมาะกับต้นอายุ 15 ปีขึ้นไปที่ไม่ให้ผลผลิตหรือผลผลิตลดลง ตัดทรงพุ่มออกหมดหรือเกือบหมด ตัดลำต้นที่ความสูงจากผิวดิน 30–50 ซม. เลือกกิ่งที่สมบูรณ์แข็งแรงไว้ราว 2–3 กิ่ง เว้นระยะให้ทั่วพุ่มและอยู่ตรงข้ามกัน กิ่งที่เหลือตัดออก ได้เปรียบกว่าการปลูกต้นใหม่ เริ่มให้ผลผลิตหลังตัด 2 ปี [1][3]

โรบัสตา

ระบบหลายลำต้น

  1. ปลูกจากกิ่งหลัก 1 กิ่ง กาแฟจะแตกกิ่งหลักหลายกิ่ง เลือกกิ่งหลักใหม่ที่สมบูรณ์ไว้ 3–4 กิ่ง รวมกิ่งหลักเดิม [2]
  2. กิ่งหลักที่เว้นไว้ 3–5 กิ่ง จัดให้กระจายตัวไม่เบียดชิดกัน [2]
  3. ปีที่ 2–4 เมื่อกิ่งหลักโตเต็มที่ หมั่นลิดกิ่งแขนงที่แตกออกจากกิ่งหลักทุก 2–4 เดือน [2]
  4. หลังกิ่งหลักให้ผลเต็มที่ที่อายุ 7–9 ปี ตัดกิ่งหลักที่ไม่สมบูรณ์ออกปีละ 1 กิ่ง และเลี้ยงกิ่งใหม่ทดแทนปีละกิ่ง ทำซ้ำทุกปีจนครบทั้ง 5 กิ่งหลัก [2]

ระบบลำต้นเดี่ยวแบบชาวสวน

เลี้ยงลำต้นเดี่ยวจนสูงกว่า 150 ซม. แล้วตัดยอดเหลือ 150 ซม. นับจากยอดลงมาเลือกกิ่งนอนแรกที่แข็งแรงไว้ 3–4 กิ่ง นับข้อของกิ่งนอนไว้ 3 ข้อ แล้วตัดปลายกิ่งนอนที่ 1 ให้แตกกิ่งใหม่ เมื่อกิ่งที่ให้ผลเริ่มให้ผลผลิตลดลง ตัดทิ้งแล้วเลี้ยงกิ่งใหม่ทดแทนทุกปี ต้นจะให้ผลผลิตคงที่ ไม่ต้องตัดฟื้นต้นเมื่ออายุมาก [2]

ตัดฟื้นต้นโรบัสตา

ตัดเมื่อผลผลิตลดลงจนไม่คุ้มทุน ต้นสูงจนทำงานลำบาก อายุมากกว่า 9 ปี หรือต้นเสียหายมาก ควรตัดในฤดูฝนเพื่อป้องกันตอแห้งตาย [2]

  • ตัดหมดต้น เหลือตอสูงราว 50 ซม. หน้าตัดเอียงเล็กน้อยไม่ให้น้ำขัง ทาปูนแดงหรือสีที่รอยตัด เมื่อกิ่งใหม่ยาวราว 10 ซม. เลือกกิ่งสมบูรณ์ไว้ 3–4 กิ่งเป็นกิ่งหลัก [2]
  • มีกิ่งพี่เลี้ยง ตัดที่ 50 ซม. เหลือกิ่งพี่เลี้ยง 1 กิ่งเป็นหลักประกันว่าต้นไม่ตาย เมื่อกิ่งใหม่เจริญดีแล้วจึงตัดกิ่งพี่เลี้ยงทิ้ง เหมาะกับต้นโทรมหรือพื้นที่แห้งแล้ง ฝนไม่แน่นอน [2]

หลังตัดแต่งทุกครั้ง ใส่ปุ๋ยและให้น้ำ (บท ปุ๋ยกาแฟ)

แหล่งอ้างอิง

  1. สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (กุมภาพันธ์ 2562). คู่มือการจัดการการผลิตกาแฟอะราบิกา พิมพ์ครั้งที่ 2. ISBN 978-974-436-925-3. opsmoac.go.th ↗
  2. สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (สิงหาคม 2567). คู่มือเทคโนโลยีการผลิตกาแฟโรบัสตา. doa.go.th ↗
  3. ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร. แผ่นพับ การปลูกและการดูแลรักษากาแฟอะราบิกา. doa.go.th ↗