บทที่ 14 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย
เก็บเกี่ยวกาแฟ: ผลสุกแค่ไหน ค่าความหวาน 17 องศาบริกซ์ เก็บทีละผล และต้องแปรรูปภายใน 24 ชั่วโมง
เก็บผลกาแฟเมื่อไหร่ ผลสุกกี่เปอร์เซ็นต์ วัดความหวานอย่างไร ทำไมไม่ควรรูดทั้งกิ่ง และเก็บผลเขียว ผลร่วง หรือผลค้างกองมีผลต่อรสชาติอย่างไร
สรุปสั้น
- เก็บเฉพาะผลสุก 80% ขึ้นไปที่เป็นสีแดง หรือสีเหลืองถึงเหลืองเข้มในพันธุ์ผลเหลือง เก็บทีละข้อ ไม่รูดทั้งกิ่ง [1][2]
- อะราบิกา: วัดความหวานของน้ำคั้นเนื้อผลด้วยเครื่องวัด ควรได้อย่างน้อย 17 องศาบริกซ์ [1]
- แปรรูปทันที ไม่กองผลกาแฟรวมกันนานเกิน 24 ชั่วโมง [1][2]
เก็บเมื่อไหร่
| ชนิด | ช่วงเก็บเกี่ยว | ดัชนีเก็บเกี่ยว |
|---|---|---|
| อะราบิกา 700–1,000 เมตร | ต.ค.–ธ.ค. | ผลสุก 80% ขึ้นไป ความหวานน้ำคั้นเนื้อผลอย่างน้อย 17 องศาบริกซ์ |
| อะราบิกา 1,100–1,500 เมตร | ธ.ค.–เม.ย. | |
| โรบัสตา | ผลอายุไม่น้อยกว่า 309 วันหลังดอกบาน | ผลเปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีส้มแดง ผลสีแดงมะเหมี่ยวคือสุกแก่มากเกินไป |
อายุเก็บเกี่ยวของโรบัสตาต่างกันตามพันธุ์ 9–11 เดือน (บท พันธุ์กาแฟ) [2]
วิธีเก็บ
- เก็บทีละข้อ ไม่ควรเก็บแบบรูด [1][2]
- ปูตาข่ายใต้ต้นช่วยรองผลที่หล่น (ภาพในคู่มือโรบัสตา) [2]
- เก็บผลให้หมดต้นเมื่อจบฤดู เพื่อไม่ให้เป็นแหล่งขยายพันธุ์ของมอดเจาะผลกาแฟ [1][2] (บท มอดเจาะผลกาแฟ)
การเก็บเกี่ยวกับรสชาติ
| การเก็บเกี่ยว | ผลต่อรสชาติ |
|---|---|
| เก็บผลเขียว | รสชาติเมล็ดกาแฟอ่อน (Green Flavor) |
| เก็บผลสุกงอม | รสชาติเมล็ดสุกงอม หมัก (Fermented) |
| เก็บผลร่วงตามพื้น | รสชาติหมัก และเกิดรา มีกลิ่นรา (Fermented, Mouldy หรือ Musty) |
| เก็บผลสดไว้นานหลายวันก่อนนำออกตาก | รสชาติหมักและกลิ่นรา (Fermented และ Mouldy) |
หลังเก็บเกี่ยวต้องแปรรูปทันที ไม่ควรกองผลรวมกันนานเกิน 24 ชั่วโมง เพราะเกิดการหมักในผล เมล็ดดูดกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์ เช่น กลิ่นกระสอบ กลิ่นเชอร์รี่เน่า กลิ่นดิน [1][2] ดูวิธีแปรรูปในบท แปรรูปกาแฟและมาตรฐานสารกาแฟ
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (กุมภาพันธ์ 2562). คู่มือการจัดการการผลิตกาแฟอะราบิกา พิมพ์ครั้งที่ 2. ISBN 978-974-436-925-3. opsmoac.go.th ↗
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (สิงหาคม 2567). คู่มือเทคโนโลยีการผลิตกาแฟโรบัสตา. doa.go.th ↗