บทที่ 7 · ช่วงที่ 2 ปลูก
ปลูกกาแฟ: ระยะปลูก หลุมปลูก รองก้นหลุม ไม้บังร่ม และปลูกแซมในสวนผลไม้
ปลูกกาแฟระยะเท่าไร ขุดหลุมขนาดไหน รองก้นหลุมอะไร ปลูกเดือนไหน ทำไมอะราบิกาต้องมีไม้บังร่ม และปลูกโรบัสตาแซมทุเรียนหรือยางพาราได้ไหม
สรุปสั้น
- อะราบิกาปลูกระยะ 2 × 2 เมตร 400 ต้น/ไร่ ปลูกช่วง พ.ค.–ก.ค. ต้นฤดูฝน [1]
- โรบัสตาปลูกระยะ 3 × 3, 3 × 4 หรือ 3.5 × 3.5 เมตร เชิงเดี่ยว 170 ต้น/ไร่ ปลูกแซมมะพร้าวหรือทุเรียนราว 100 ต้น/ไร่ [2]
- ปลูกไม้บังร่มก่อนปลูกกาแฟ แต่อย่าปลูกโรบัสตาแซมในสวนยางที่เปิดกรีดแล้ว [1][2]
หลุมปลูกและรองก้นหลุม
| อะราบิกา | โรบัสตา | |
|---|---|---|
| ขนาดหลุม | ดินดี 30 × 30 × 30 ซม. ดินเลว 50 × 50 × 50 ซม. | 50 × 50 × 50 หรือ 30 × 30 × 30 ซม. |
| รองก้นหลุม | หินฟอสเฟต 100–200 กรัม และปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยอินทรีย์ 5 กก./หลุม | หินฟอสเฟต 200–300 กรัม และปุ๋ยคอก 3–5 กก. ดิน pH ต่ำกว่า 5.0 ใส่ปูนขาวผสมดินรองก้นหลุมด้วย |
| ระยะปลูก | 2 × 2 เมตร (400 ต้น/ไร่) | 3 × 3, 3 × 4 หรือ 3.5 × 3.5 เมตร |
โรบัสตา: ขุดหินและถอนรากไม้ใหญ่ออก ปรับพื้นที่ให้เรียบ ถ้ามีชั้นดินดาน ใช้ผานไถทำลายให้หมดเพื่อให้ระบายน้ำดีขึ้น [2] พื้นที่ลาดชัน วางแนวปลูกขวางความลาดชัน หรือปลูกบนขั้นบันไดกว้างเท่าทรงพุ่มกาแฟเมื่อโตเต็มที่ ช่วยชะลอการพังทลายของหน้าดิน และทำให้ปูน ปุ๋ย และน้ำมีประสิทธิภาพขึ้น [1][2]
วิธีปลูก
- เวลา ต้นฤดูฝน อะราบิกาช่วง พ.ค.–ก.ค. [1][2]
- ระดับปลูก ให้โคนต้นกล้าอยู่ระดับเดียวกับผิวดินของหลุม กลบดินรอบโคน [2]
- ไม้หลัก ปักหลักไม่ชิดลำต้น ทำมุมกับพื้นราว 45 องศา ผูกหลักกับต้นกันลมโยก [2]
- คลุมโคน ด้วยฟางข้าวหรือเศษหญ้าแห้ง ห่างจากโคนต้นราว 10 ซม. [2]
- ร่มชั่วคราว ถ้าปลูกกลางแจ้ง ทำร่มบังให้ต้นกล้าที่ปลูกใหม่ [2]
ไม้บังร่มสำหรับอะราบิกา
พันธุ์เชียงใหม่ 80 ตอบสนองต่อแสงแดดและปุ๋ยสูง จึงไม่ควรปลูกกลางแจ้ง โดยเฉพาะพื้นที่ต่ำกว่า 1,000 เมตร ควรปลูกไม้บังร่มก่อนปลูกกาแฟ [1]
| ชนิด | ตัวอย่าง | ระยะปลูก |
|---|---|---|
| ไม้บังร่มชั่วคราว (โตเร็ว ตระกูลถั่ว) | ทองหลางไร้หนาม แคฝรั่ง ขี้เหล็กอเมริกัน | 4 × 6 หรือ 6 × 6 เมตร ปลูกหลายชนิดสลับกัน |
| ไม้บังร่มถาวร (พุ่มใหญ่ ร่มสูง) | ซิลเวอร์โอ๊ค พฤกษ์ ถ่อน กางหลวง ถั่วหูช้าง สะตอ เหรียง | 8 × 10 เมตร ปลูกหลายชนิดสลับกับไม้บังร่มชั่วคราว |
โรบัสตาปลูกแซมหรือใต้ร่มไม้
- โรบัสตาในภาคใต้ส่วนใหญ่ปลูกใต้ร่มไม้ผล โดยปลูกแซมในสวนทุเรียนและลองกอง หรือปลูกไม้บังร่มอื่นก่อนปลูกกาแฟ 6–12 เดือน [2]
- ตัวอย่างไม้บังร่มของคู่มือ: สะตอระยะ 15 × 15 เมตร (สะตอ 1 ต้นสลับกาแฟ 4 ต้น) แคระยะ 12 × 12 เมตร (แค 1 ต้นสลับกาแฟ 3 ต้น) หรือกระถินระยะ 9 × 9 เมตร (กระถิน 4 ต้นสลับกาแฟ 2 ต้น) [2]
- จำนวนต้น: ปลูกเชิงเดี่ยว 170 ต้น/ไร่ ปลูกแซมมะพร้าวหรือทุเรียนราว 100 ต้น/ไร่ [2]
สวนยางที่เปิดกรีดแล้วร่มเงามากเกินไป กาแฟเติบโตช้า ใบใหญ่ ต้นยืดสูง ไม่ติดดอกหรือติดดอกน้อย บางส่วนใบเหลืองจากการขาดธาตุอาหารรุนแรง และรากกาแฟกับรากยางหาอาหารในระดับเดียวกัน รากกาแฟแข่งขันกับยางพาราไม่ได้ [2]
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (กุมภาพันธ์ 2562). คู่มือการจัดการการผลิตกาแฟอะราบิกา พิมพ์ครั้งที่ 2. ISBN 978-974-436-925-3. opsmoac.go.th ↗
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (สิงหาคม 2567). คู่มือเทคโนโลยีการผลิตกาแฟโรบัสตา. doa.go.th ↗
- ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร. แผ่นพับ การปลูกและการดูแลรักษากาแฟอะราบิกา. doa.go.th ↗