ฮอร์โมนพืชภายในทุเรียน กับการควบคุมการหลุดร่วงของผลอ่อน

---

### บทคัดย่อ

การหลุดร่วงของผลอ่อนทุเรียนเป็นปรากฏการณ์ทางสรีรวิทยาที่เกิดจากความไม่สมดุลของระบบฮอร์โมนพืชภายในต้น บทความนี้อธิบายบทบาทของออกซิน จิบเบอเรลลิน ไซโตไคนิน เอทิลีน และกรดแอบไซซิก ต่อกระบวนการยึดเกาะผล การลำเลียงอาหาร และการตัดสินชะตาผลอ่อนในระดับเซลล์ เพื่อแสดงให้เห็นว่าการหลุดร่วงของผลอ่อนไม่ใช่อุบัติเหตุทางธรรมชาติ แต่เป็นผลลัพธ์ของระบบควบคุมชีวภาพที่ซับซ้อนภายในต้นทุเรียน

---

### บทนำ

ทุเรียนสามารถติดผลอ่อนจำนวนมากในระยะเริ่มต้น แต่จะคัดเลือกผลให้เหลือเพียงส่วนน้อยผ่านกระบวนการหลุดร่วงตามธรรมชาติ กลไกนี้มีเป้าหมายเพื่อรักษาสมดุลพลังงานของต้น อย่างไรก็ตาม เมื่อระบบฮอร์โมนเสียสมดุล การหลุดร่วงจะรุนแรงเกินความจำเป็น ส่งผลให้ผลผลิตลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

---

### ระบบฮอร์โมนพืชที่เกี่ยวข้องกับผลอ่อนทุเรียน

1. **ออกซิน (Auxin)**
ออกซินเป็นฮอร์โมนหลักที่รักษาความแข็งแรงของขั้วผล ทำหน้าที่ยับยั้งการก่อตัวของชั้นแยกตัว (abscission layer) หากระดับออกซินในผลลดลง เซลล์บริเวณขั้วผลจะเริ่มแยกตัว ส่งผลให้ผลอ่อนหลุดร่วง

2. **ไซโตไคนิน (Cytokinin)**
ไซโตไคนินกระตุ้นการแบ่งเซลล์และการคงอยู่ของเนื้อเยื่ออ่อน ช่วยให้ผลอ่อนพัฒนาอย่างต่อเนื่อง หากไซโตไคนินต่ำ ผลจะเข้าสู่ภาวะชะลอการเจริญและถูกคัดออกจากระบบ

3. **จิบเบอเรลลิน (Gibberellin)**
จิบเบอเรลลินช่วยกระตุ้นการขยายตัวของเซลล์และเพิ่มศักยภาพการเป็นแหล่งดึงอาหาร (sink strength) ให้กับผลอ่อน ผลที่มีระดับจิบเบอเรลลินต่ำจะเสียเปรียบในการแข่งขันกับยอดและใบอ่อน

4. **เอทิลีน (Ethylene)**
เอทิลีนเป็นฮอร์โมนเร่งการหลุดร่วง ทำหน้าที่กระตุ้นเอนไซม์ที่สลายผนังเซลล์บริเวณขั้วผล เมื่อเอทิลีนสูง ระบบการยึดเกาะของผลจะอ่อนแอลงอย่างรวดเร็ว

5. **กรดแอบไซซิก (Abscisic acid)**
ABA เป็นฮอร์โมนแห่งความเครียด ทำหน้าที่ส่งสัญญาณให้พืชลดภาระ เมื่อทุเรียนเผชิญความเครียดจากน้ำ อุณหภูมิ หรือโภชนาการ ABA จะเพิ่มขึ้นและส่งเสริมกระบวนการหลุดร่วงของผลอ่อน

---

### กลไกการหลุดร่วงของผลอ่อนในระดับเซลล์

การหลุดร่วงเกิดจากการสร้างชั้นแยกตัวบริเวณขั้วผล เซลล์ในบริเวณนี้จะถูกกระตุ้นให้สร้างเอนไซม์เซลลูเลสและเพคติเนส ซึ่งสลายผนังเซลล์ระหว่างกัน เมื่อแรงยึดลดลงเพียงพอ ผลอ่อนจะหลุดออกจากต้นโดยสมบูรณ์

ฮอร์โมนเป็นตัวกำหนดว่าเอนไซม์เหล่านี้จะถูกกระตุ้นหรือยับยั้ง

---

### ความสัมพันธ์ระหว่างฮอร์โมนกับการแข่งขันภายในต้น

ผลอ่อนทุเรียนต้องแข่งขันกับยอดอ่อน ใบอ่อน และราก ในการดึงคาร์โบไฮเดรต หากผลใดไม่สามารถรักษาระดับออกซิน ไซโตไคนิน และจิบเบอเรลลินได้เพียงพอ จะถูกจัดเป็นผลที่ไม่มีศักยภาพและถูกระบบต้นคัดออกผ่านเอทิลีนและ ABA

กล่าวได้ว่า การหลุดร่วงคือกระบวนการคัดเลือกทางสรีรวิทยา ไม่ใช่ความล้มเหลวของต้น

---

### ปัจจัยที่กระตุ้นความไม่สมดุลของฮอร์โมน

* ความเครียดจากน้ำมากหรือน้ำน้อยเกินไป
* การขาดธาตุอาหารโดยเฉพาะโบรอน แคลเซียม และโพแทสเซียม
* ความร้อนสูงในช่วงกลางวันและอุณหภูมิกลางคืนสูง
* การแตกใบอ่อนพร้อมกับระยะติดผล
* การสังเคราะห์แสงลดลงจากเมฆ ฝน หรือโรคใบ

ปัจจัยเหล่านี้ล้วนเปลี่ยนสัดส่วนฮอร์โมนภายในต้น ทำให้ผลอ่อนสูญเสียความได้เปรียบในการคงอยู่

---

### สรุป

การหลุดร่วงของผลอ่อนทุเรียนเป็นผลจากระบบควบคุมฮอร์โมนพืชที่ซับซ้อนและแม่นยำ ฮอร์โมนแต่ละชนิดทำหน้าที่ร่วมกันในการตัดสินว่า “ผลใดควรอยู่ต่อ” และ “ผลใดควรถูกคัดออก” การเข้าใจกลไกนี้ช่วยให้เห็นว่าการจัดการสวนทุเรียนที่ยั่งยืน ต้องมุ่งรักษาสมดุลฮอร์โมนภายในต้น มากกว่าการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ

---

### เอกสารอ้างอิง

* Taiz, L., Zeiger, E., Møller, I. M., & Murphy, A. (2015). *Plant Physiology and Development*. Sinauer Associates.
* Davies, P. J. (2010). *Plant Hormones: Biosynthesis, Signal Transduction, Action!*. Springer.
* Abeles, F. B., Morgan, P. W., & Saltveit, M. E. (1992). *Ethylene in Plant Biology*. Academic Press.
* Bangerth, F. (2000). Abscission and abscisic acid. *Plant Growth Regulation*.

#ทุเรียน #ฮอร์โมนพืช #ผลอ่อนร่วง #สรีรวิทยาพืช #การจัดการสวนทุเรียน #ฟาร์มเกษตร