บทที่ 13 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
โรคมะม่วงที่พบบ่อย: แอนแทรคโนส ราแป้ง ขั้วผลเน่า ราดำ อาการและการจัดการ
อาการของโรคแอนแทรคโนสที่ทำให้ช่อดอกดำและผลเป็นจุด โรคราแป้ง โรคขั้วผลเน่า โรคราดำ และโรคใบจุด การป้องกันด้วยการจัดการสวน และการใช้สารเมื่อจำเป็น
สรุปสั้น
- แอนแทรคโนส คือโรคสำคัญที่สุดของมะม่วง ทำลายใบอ่อน ช่อดอก และผล ระบาดเมื่อมีฝนหรือน้ำค้าง
- ราแป้ง ทำลายช่อดอกในช่วงอากาศเย็นที่มีน้ำค้าง
- การตัดแต่งให้ทรงพุ่มโปร่ง เก็บเศษกิ่งเป็นโรคออก และห่อผล ลดการใช้สารได้มาก
โรคแอนแทรคโนส
สาเหตุ: เชื้อรา Colletotrichum spp. แพร่ไปกับละอองน้ำฝนและน้ำค้าง
- ใบอ่อน จุดสีน้ำตาลถึงดำ รูปร่างไม่แน่นอน แผลขยายรวมกัน ใบบิดเบี้ยว ขาดเป็นรู
- ช่อดอก จุดดำบนก้านช่อและดอก ดอกแห้งดำร่วงทั้งช่อ เรียกกันว่า “ช่อดำ”
- ผลอ่อน จุดดำ ผลร่วง
- ผลแก่และผลสุก เชื้อแฝงอยู่บนผิวตั้งแต่ผลยังเล็ก แล้วแสดงอาการเป็นจุดดำยุบตัวเมื่อผลสุก ทำให้เสียราคาหลังเก็บเกี่ยว
จัดการ: ตัดแต่งให้ทรงพุ่มโปร่ง ตัดกิ่งและใบที่เป็นโรคออกจากสวน พ่นสารป้องกันกำจัดเชื้อราช่วงใบอ่อนในหน้าฝนและตั้งแต่ช่อดอกเริ่มยืด สลับกลุ่มสารเพื่อลดการดื้อยา พ่นก่อนห่อผล และห่อผลให้เร็ว สวนนอกฤดูที่ดอกออกในหน้าฝนต้องพ่นถี่กว่าสวนในฤดู
โรคราแป้ง
สาเหตุ: เชื้อรา Oidium mangiferae ระบาดในช่วงอากาศเย็น กลางวันแห้ง กลางคืนมีน้ำค้าง ซึ่งตรงกับช่วงออกดอกในฤดู
- ผงสีขาวคล้ายแป้งบนก้านช่อดอก ดอก และผลอ่อน
- ดอกแห้งและร่วง ผลอ่อนร่วง ผลที่รอดผิวกร้าน
จัดการ: ตรวจช่อดอกทุกสัปดาห์ในหน้าหนาว พ่นกำมะถันผงชนิดละลายน้ำหรือสารป้องกันกำจัดราแป้งที่ขึ้นทะเบียนกับมะม่วง ตามฉลาก ไม่พ่นกำมะถันตอนแดดจัดหรืออากาศร้อน เพราะทำให้ใบและดอกไหม้
โรคขั้วผลเน่าและกิ่งแห้ง
สาเหตุ: เชื้อรา Lasiodiplodia theobromae และเชื้อราใกล้เคียง
- ขั้วผลเน่า ผลที่บ่มสุกมีแผลสีน้ำตาลเข้มถึงดำเริ่มจากขั้ว แล้วลามลงมาทั้งผล
- กิ่งแห้ง ปลายกิ่งแห้งตายลามลงมา เปลือกมียางไหล
จัดการ: ตัดกิ่งแห้งให้ถึงเนื้อไม้ดีแล้วนำออกจากสวน ทาแผลตัดกิ่งใหญ่ เก็บผลโดยเหลือขั้ว ไม่ให้ผลช้ำหรือมีแผล และลดเวลาที่ผลอยู่ในที่ร้อนชื้นหลังเก็บ (บท เก็บเกี่ยว คัดเกรด และขาย)
โรคราดำ
ผงหรือแผ่นสีดำปกคลุมใบ ช่อดอก และผล เชื้อราดำไม่ได้เข้าทำลายเนื้อเยื่อ แต่ขึ้นบนน้ำหวานที่เพลี้ยจักจั่น เพลี้ยแป้ง และเพลี้ยหอยขับถ่ายไว้ ใบที่ถูกคลุมสังเคราะห์แสงได้น้อย ผลสกปรกขายไม่ได้ราคา จัดการที่แมลงต้นเหตุ แล้วราดำจะลดลงเอง (บท แมลงศัตรูมะม่วง)
โรคใบจุดและจุดดำจากแบคทีเรีย
- โรคจุดดำจากแบคทีเรีย จุดดำนูน มีขอบสีเหลือง บนใบ กิ่ง และผล ผลที่เป็นมากจะแตกเป็นแผลมีน้ำยางไหล แพร่ไปกับลมและฝน ตัดส่วนที่เป็นโรคออก ปลูกไม้บังลม และห่อผล
- โรคใบจุดสาหร่าย จุดกลมนูนสีเขียวอมเทาถึงสีสนิมบนใบแก่ พบในสวนที่ทึบและชื้น ตัดแต่งให้โปร่งก็ลดได้
ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นโรคอะไร เก็บใบ ช่อ หรือผลที่มีอาการใส่ถุงส่งที่สำนักงานเกษตรอำเภอหรือศูนย์วิจัยพืชสวนใกล้บ้าน ก่อนซื้อสาร ใช้สารที่ขึ้นทะเบียนกับมะม่วง ตามอัตราและระยะเก็บเกี่ยวบนฉลาก และจดบันทึกการใช้สารทุกครั้งสำหรับ GAP
แหล่งอ้างอิง
- Ploetz, R.C. (Ed.) (2003). Diseases of Tropical Fruit Crops. CABI.
- สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดฉะเชิงเทรา (2564). ข้อมูลรายสินค้าของจังหวัดฉะเชิงเทราเพื่อการวางแผนพัฒนาการเกษตรและสหกรณ์ ชนิดสินค้า: มะม่วง (เอกสาร กษ.ฉช. ที่ 01/2564). opsmoac.go.th ↗