ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

รู้จักมะม่วง: รอบปีของต้นที่ให้ผล ผลผลิตมาจากไหน และในฤดูกับนอกฤดูต่างกันอย่างไร

มะม่วงโตและให้ผลอย่างไรในแต่ละปี ทำไมต้องรอใบแก่ก่อนออกดอก ผลผลิตต่อไร่มาจากอะไร และมะม่วงในฤดูกับนอกฤดูต่างกันอย่างไร

ทำเมื่อไหร่: อ่านก่อนเริ่มปลูก ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • มะม่วงเป็นไม้ผลยืนต้น ต้นจากกิ่งพันธุ์เริ่มให้ผลราวปีที่ 3–4 และให้ผลต่อเนื่องหลายสิบปี
  • ต้นที่ให้ผลมีรอบงานเหมือนกันทุกปี: เก็บเกี่ยว → ตัดแต่งกิ่ง → ใบชุดใหม่ → ใบแก่ พักตัว → ออกดอก → ผล
  • มะม่วงออกดอกที่ปลายกิ่งซึ่งใบแก่และพักตัวแล้วเท่านั้น งานทั้งปีจึงวนอยู่ที่การทำให้ยอดพร้อมออกดอกพร้อมกันทั้งต้น

มะม่วงออกดอกอย่างไร

มะม่วง (Mangifera indica L.) อยู่ในวงศ์มะม่วง (Anacardiaceae) ถิ่นกำเนิดอยู่แถบอินเดียถึงพม่า ปลูกได้ทั่วประเทศไทย ทนแล้งได้ดีกว่าไม้ผลหลายชนิด ต้นมะม่วงแตกยอดเป็นชุด ๆ ทั้งปี แต่ละชุดเรียกว่า “ใบชุด” หรือ “รุ่นใบ” ซึ่งต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์จึงแก่

  • ดอกออกที่ปลายยอด ช่อดอกเกิดจากตาที่ปลายกิ่งซึ่งใบชุดสุดท้ายแก่แล้วและหยุดแตกยอดไประยะหนึ่ง (พักตัว) ยอดที่ยังแตกใบอ่อนอยู่จะไม่ออกดอก
  • อากาศเย็นและแล้งช่วยให้ออกดอก ตามธรรมชาติมะม่วงในไทยออกดอกช่วงหนาวแล้ง ราว ธ.ค.–ก.พ. (บท ปฏิทินมะม่วงในฤดู)
  • สารช่วยเลื่อนเวลาได้ สารแพคโคลบิวทราโซลยับยั้งการสร้างจิบเบอเรลลินในต้น ทำให้ยอดหยุดแตกใบและพร้อมออกดอกเร็วขึ้น นี่คือหลักของการทำมะม่วงนอกฤดู (บท ทำดอกและมะม่วงนอกฤดู)

รอบปีของต้นที่ให้ผล

รอบปีของมะม่วงที่ให้ผล เริ่มจากตัดแต่งกิ่งและแตกใบชุดใหม่ 2 ชุด ราว 5 เดือน ใบแก่และพักตัวราว 2 เดือน ออกดอกราว 1 เดือน และพัฒนาผลราว 3 ถึง 4 เดือนจนเก็บเกี่ยว รอบปีโดยประมาณ (นับจากเก็บเกี่ยว) ตัดแต่ง ใบ 2 ชุด พักตัว ดอก ผล เก็บเกี่ยว ~5 ~7 ~8.5 เก็บรอบใหม่ ปุ๋ย น้ำ ใบแตกพร้อมกัน งดน้ำ หรือราดสาร ห่อผล น้ำสม่ำเสมอ ในฤดูหรือนอกฤดู ลำดับงานเหมือนกัน ต่างกันที่เดือน
ความยาวแต่ละช่วงเป็นค่าโดยประมาณ ขึ้นกับพันธุ์ อายุต้น และอากาศของปีนั้น ช่วงผลนับจากดอกบานถึงเก็บเกี่ยวราว 3–4 เดือน เช่น น้ำดอกไม้ภาคกลางราว 91–105 วัน [2] (บท พันธุ์และกิ่งพันธุ์)

ผลผลิตต่อไร่มาจากไหน

ผลผลิตเท่ากับจำนวนต้นต่อไร่ คูณจำนวนผลต่อต้น คูณน้ำหนักต่อผล และราคาขึ้นกับผิวและเกรด ต้น / ไร่ กำหนดตอนปลูก ระยะปลูก และการคุมทรงพุ่ม × ผล / ต้น กำหนดช่วงดอกและติดผล ยอดพร้อมออกดอกพร้อมกัน ช่อไม่เป็นโรค × น้ำหนัก / ผล กำหนดช่วงพัฒนาผล น้ำ ปุ๋ย ไว้ผลไม่มากเกิน ↓ เกรดและราคา กำหนดตอนห่อและเก็บ ผิวสวย ไม่มีจุดโรค ไม่มีหนอน
ตัวอย่างสมมติ: 44 ต้น/ไร่ × 100 ผล/ต้น × ผลละ 0.35 กก. = 1,540 กก./ไร่ ตัวเลขจริงต่างกันมากตามอายุต้น พันธุ์ และปีที่ดอกออกดีหรือไม่ดี ใช้เพื่อดูว่าแต่ละตัวคูณกำหนดช่วงไหน

ช่อดอกมะม่วงช่อหนึ่งมีดอกหลายร้อยถึงหลายพันดอก ส่วนใหญ่เป็นดอกตัวผู้ และติดผลจนเก็บได้เพียงช่อละไม่กี่ผล นี่เป็นธรรมชาติของมะม่วง สิ่งที่ชาวสวนกำหนดได้คือ จำนวนช่อที่ออกพร้อมกันและไม่เป็นโรค กับ ผิวผลที่สวย ซึ่งทำให้ขายได้เกรดดี (บท ดูแลดอก ผล และห่อผล)

ในฤดูกับนอกฤดูต่างกันอย่างไร

มะม่วงในฤดูมะม่วงนอกฤดู
ออกดอกตามธรรมชาติ ราว ธ.ค.–ก.พ.ใช้สารชักนำ ออกดอกได้ตามที่วางแผน
เก็บเกี่ยวราว มี.ค.–พ.ค.ส่วนมากวางให้ตรง ต.ค.–ม.ค.
ราคาผลออกพร้อมกันทั้งประเทศ ราคามักต่ำมีผลน้อยในตลาด ราคามักดีกว่า
ความเสี่ยงปีที่หนาวน้อยหรือฝนตกช่วงดอก ออกดอกไม่ดีดอกออกในหน้าฝน โรคแอนแทรคโนสหนัก ต้นทุนสารและน้ำสูง
ต้องมีต้นสมบูรณ์ ตัดแต่งกิ่งทุกปีแหล่งน้ำหน้าแล้ง แรงงาน และประสบการณ์
เดือนเป็นค่าโดยประมาณ ต่างกันตามพันธุ์และพื้นที่

อ่านงานรายเดือนใน ปฏิทินมะม่วงในฤดู และ ปฏิทินมะม่วงนอกฤดู

วิธีใช้คู่มือเล่มนี้

  1. ก่อนปลูก อ่าน พื้นที่และดิน และ พันธุ์และกิ่งพันธุ์
  2. ปีที่ 1–3 อ่าน เตรียมพื้นที่และปลูก และ เลี้ยงต้นเล็กและไว้ทรง
  3. ต้นที่ให้ผลแล้ว ใช้ปฏิทินเป็นตัวเตือน คู่กับ ตัดแต่งกิ่งหลังเก็บเกี่ยว ทำดอกและมะม่วงนอกฤดู ดูแลดอก ผล และห่อผล ปุ๋ยมะม่วงตามระยะ และ การจัดการน้ำ
  4. เมื่อเห็นอาการผิดปกติ เทียบกับ โรคมะม่วง และ แมลงศัตรูมะม่วง
  5. ก่อนเก็บ อ่าน เก็บเกี่ยว คัดเกรด และขาย แล้วสรุปตัวเลขใน ต้นทุนและกำไร

แหล่งอ้างอิง

  1. สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดฉะเชิงเทรา (2564). ข้อมูลรายสินค้าของจังหวัดฉะเชิงเทราเพื่อการวางแผนพัฒนาการเกษตรและสหกรณ์ ชนิดสินค้า: มะม่วง (เอกสาร กษ.ฉช. ที่ 01/2564). opsmoac.go.th ↗
  2. ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว (PHTIC). ดัชนีเก็บเกี่ยว: มะม่วง. phtnet.org ↗
  3. Davenport, T.L. (2007). Reproductive physiology of mango. Brazilian Journal of Plant Physiology 19(4): 363–376. doi:10.1590/S1677-04202007000400007