บทที่ 15 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย
เก็บมะม่วงเมื่อไหร่: ดูความแก่ วิธีเก็บ ลดยางเปื้อนผิว คัดเกรด และการส่งออก
ดูอย่างไรว่ามะม่วงแก่พอเก็บ วิธีลอยน้ำ วิธีเก็บไม่ให้ยางเปื้อนผิว คัดเกรด บ่มสุก และข้อกำหนด GAP กับการส่งออก
สรุปสั้น
- เก็บเมื่อผลแก่ได้ที่ ผลอ่อนบ่มแล้วไม่หวาน เนื้อไม่สวย และทำให้ผู้รับซื้อปฏิเสธทั้งล็อต
- ดูความแก่จากหลายอย่างรวมกัน: อายุผล ไหล่ผล สีผิว การลอยน้ำ และสีเนื้อเมื่อผ่า
- ยางมะม่วงทำให้ผิวไหม้เป็นรอยดำ เก็บโดยเหลือขั้ว และวางผลคว่ำให้ยางไหลออก
ดูอย่างไรว่าแก่พอเก็บ
- นับอายุผล จดวันดอกบานของแต่ละรุ่นไว้ ผลที่ห่อไว้ให้ติดป้ายวันที่ที่ถุง ตัวอย่างน้ำดอกไม้: ภาคกลางนิยมเก็บราว 91–105 วันหลังดอกบาน เชียงใหม่ราว 110–120 วัน [1] อายุผลคลาดได้ตามแดด ฝน และอุณหภูมิ จึงต้องดูลักษณะผลประกอบ [1]
- ดูรูปผล ไหล่ผลยกขึ้นสูงกว่าขั้ว ผลเต่ง
- ดูผิว แก้มผลทั้งสองข้างพองเต็มที่ ผิวมีนวลหรือไขปกคลุม สีผิวเปลี่ยนจากเขียวเป็นเขียวจาง [2]
- ลอยน้ำ สุ่มผล 2–3 ผลมาใส่น้ำ ผลที่แก่จัดจะจมน้ำ ผลอ่อนจะลอย [2]
- ผ่าดูเนื้อ สุ่มผ่าผล เนื้อใกล้เมล็ดเริ่มเป็นสีเหลือง เมล็ดแข็ง
วิธีเก็บ
- ตัดเหลือขั้ว ตัดให้มีขั้วผลติดอยู่ ใช้ตะกร้อสอยที่มีใบมีดหรือกรรไกรตัด อย่าให้ผลตกพื้น ผลช้ำจะเน่าเร็ว
- ลดยางเปื้อนผิว ยางมะม่วงทำให้ผิวไหม้เป็นรอยดำ ตัดขั้วให้สั้นลงตอนคัดแล้ววางผลคว่ำขั้วลงบนตะแกรงหรือกระดาษ ให้ยางไหลออกก่อนบรรจุ
- เก็บตอนอากาศไม่ร้อน และไม่เก็บตอนผลเปียก วางผลในที่ร่ม อย่ากองตากแดด
- แยกผลมีตำหนิ ผลที่มีแผล จุดโรค หรือรูแมลง แยกออกตั้งแต่ในสวน
คัดเกรดและบ่ม
ผู้รับซื้อคัดเกรดตามน้ำหนักผล ผิว และตำหนิ ซึ่งต่างกันตามพันธุ์และตลาด ถามเกณฑ์ของผู้รับซื้อก่อนเก็บ มะม่วงกินสุกเก็บตอนแก่แล้วบ่มให้สุก ผลที่แก่ได้ที่จะสุกสม่ำเสมอ ส่วนผลอ่อนแม้บ่มแล้วผิวเหลืองแต่เนื้อไม่หวาน ระวังขั้วผลเน่าและแอนแทรคโนสที่แสดงอาการตอนสุก (บท โรคมะม่วง)
GAP และการส่งออก
- GAP การรับรองแหล่งผลิตพืชตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี เป็นเงื่อนไขของผู้ส่งออกและห้างส่วนใหญ่ ต้องมีบันทึกการใช้ปุ๋ยและสาร
- สารตกค้าง ใช้สารที่ขึ้นทะเบียนกับมะม่วง และเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวตามฉลาก ประเทศผู้นำเข้าตรวจสารตกค้างในผล
- แมลงกักกัน หลายประเทศกำหนดให้มะม่วงผ่านการอบไอน้ำที่โรงอบซึ่งได้รับการรับรอง เพื่อกำจัดไข่และหนอนแมลงวันผลไม้ และไม่ยอมรับผลที่มีด้วงงวงเจาะเมล็ด (บท แมลงศัตรูมะม่วง)
- ขายผ่านผู้รวบรวม สวนขนาดเล็กมักส่งออกผ่านกลุ่มเกษตรกรหรือผู้รวบรวมที่มีสัญญากับผู้ส่งออก ซึ่งจะกำหนดพันธุ์ เกรด และการห่อผล
แหล่งอ้างอิง
- ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว (PHTIC). ดัชนีเก็บเกี่ยว: มะม่วง. phtnet.org ↗
- สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดฉะเชิงเทรา (2564). ข้อมูลรายสินค้าของจังหวัดฉะเชิงเทราเพื่อการวางแผนพัฒนาการเกษตรและสหกรณ์ ชนิดสินค้า: มะม่วง (เอกสาร กษ.ฉช. ที่ 01/2564). opsmoac.go.th ↗