บทที่ 14 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
แมลงศัตรูมะม่วง: เพลี้ยจักจั่น เพลี้ยไฟ แมลงวันผลไม้ ด้วงงวงเจาะเมล็ด หนอนเจาะผล
อาการที่เกิดจากเพลี้ยจักจั่นมะม่วง เพลี้ยไฟ แมลงวันผลไม้ ด้วงงวงเจาะเมล็ด หนอนเจาะผล และด้วงหนวดยาวเจาะลำต้น ช่วงที่ระบาด และการจัดการ
สรุปสั้น
- เพลี้ยจักจั่นมะม่วง คือศัตรูสำคัญช่วงออกดอก ดูดน้ำเลี้ยงช่อดอกจนดอกร่วง และทำให้เกิดราดำ
- แมลงวันผลไม้ ทำให้ผลเน่าเสียช่วงผลใกล้แก่ ห่อผลคือวิธีที่ได้ผลที่สุด
- ตรวจใบอ่อนทุกรุ่นและช่อดอกทุกสัปดาห์ จะเห็นปัญหาก่อนเสียหายมาก
เพลี้ยจักจั่นมะม่วง
แมลงตัวเล็กรูปร่างคล้ายลิ่ม สีน้ำตาลอมเขียว กระโดดหรือบินหนีเมื่อถูกรบกวน หลบอยู่ตามเปลือกกิ่งและใต้ใบ ระบาดมากช่วงแตกช่อดอกถึงติดผลอ่อน
- อาการ: ทั้งตัวอ่อนและตัวเต็มวัยดูดน้ำเลี้ยงจากช่อดอก ดอกแห้งร่วง ติดผลน้อย ขับน้ำหวานเหนียวบนใบและช่อ แล้วเกิดราดำตามมา
- สังเกต: เคาะช่อดอกเบา ๆ จะเห็นแมลงกระโดดออกมามาก ใบและช่อเหนียวมัน
- จัดการ: ตัดแต่งทรงพุ่มให้โปร่ง ตรวจช่อดอกทุกสัปดาห์ตั้งแต่ช่อเริ่มโผล่ เมื่อพบมากให้พ่นสารที่ขึ้นทะเบียนกับมะม่วงตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ ก่อนดอกบานเต็มที่
เพลี้ยไฟ
- อาการ: ใบอ่อนหงิก ขอบใบไหม้ ช่อดอกแห้ง ผลอ่อนผิวกร้านเป็นสีน้ำตาลแบบขี้กลาก ขายได้เกรดต่ำ
- ช่วงระบาด: อากาศแห้งและร้อน ช่วงใบอ่อนและช่อดอก
- จัดการ: ตรวจใบอ่อนและช่อดอกด้วยการเคาะลงบนกระดาษขาว ให้น้ำให้ต้นไม่เครียด และห่อผลให้เร็ว
แมลงวันผลไม้
- อาการ: ตัวเมียวางไข่ใต้ผิวผลที่ใกล้แก่ หนอนกินเนื้อภายใน ผลเน่าและร่วง จุดที่ถูกวางไข่มีน้ำยางไหล
- จัดการ: ห่อผล (บท ดูแลดอก ผล และห่อผล) เก็บผลร่วงและผลเน่าทุกวันไปฝังหรือทำลาย ใช้กับดักเมทิลยูจีนอลผสมสารฆ่าแมลง 8 กับดักต่อไร่ ถ้าพบแมลงวันเฉลี่ยมากกว่า 1 ตัวต่อกับดักต่อวัน ให้เริ่มป้องกันกำจัด [1] และเก็บเกี่ยวให้ตรงเวลา ไม่ปล่อยผลแก่คาต้น
- หลายประเทศที่นำเข้ามะม่วงจากไทยกำหนดให้ผ่านการอบไอน้ำเพื่อกำจัดไข่และหนอนแมลงวันผลไม้ (บท เก็บเกี่ยว คัดเกรด และขาย)
ด้วงงวงเจาะเมล็ดมะม่วง
ด้วงวางไข่บนผลอ่อน ตัวอ่อนเจาะเข้าไปกินเมล็ด ผลภายนอกอาจดูปกติ แต่เป็นแมลงกักกันที่หลายประเทศห้ามติดเข้าไป จึงสำคัญมากกับสวนที่ส่งออก เก็บผลร่วงและเมล็ดมะม่วงที่ทิ้งในสวนไปทำลาย และตัดแต่งกิ่งให้เปลือกต้นไม่มีที่หลบซ่อนของตัวเต็มวัย
แมลงอื่นที่พบ
| แมลง | อาการ | จัดการ |
|---|---|---|
| ด้วงงวงกัดใบมะม่วง | ใบอ่อนถูกกัดขาดตรงโคนใบ ร่วงเกลื่อนใต้ต้น | เก็บใบที่ร่วงไปทำลาย เพราะมีไข่อยู่ ดูแลใบอ่อนให้แตกพร้อมกัน |
| หนอนเจาะผล | รูบนผล มีขุยและยางไหล ผลเน่า | ห่อผล เก็บผลที่ถูกทำลายออก |
| ด้วงหนวดยาวเจาะลำต้น | รูบนลำต้น มีขุยไม้ ต้นทรุดโทรม กิ่งแห้งตาย | ตรวจลำต้นสม่ำเสมอ ใช้ลวดแทงตัวหนอนในรู ตัดกิ่งที่ถูกทำลาย |
| เพลี้ยแป้ง เพลี้ยหอย | กลุ่มแมลงสีขาวหรือเป็นเกล็ดที่ขั้วผลและกิ่ง มีราดำ | ตัดส่วนที่พบมากออก ควบคุมมดที่พาเพลี้ยไปตามต้น |
สวนมะม่วงมีแมลงช่วยผสมเกสรและศัตรูธรรมชาติจำนวนมาก การพ่นสารแบบไม่เลือกช่วงดอกบานทำให้ติดผลน้อยลง เลือกสารที่ขึ้นทะเบียนกับมะม่วงและแมลงชนิดนั้น ทำตามระยะห่างก่อนเก็บเกี่ยวบนฉลาก และจดบันทึกทุกครั้ง ผู้ส่งออกตรวจสารตกค้างในผล
แหล่งอ้างอิง
- สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดฉะเชิงเทรา (2564). ข้อมูลรายสินค้าของจังหวัดฉะเชิงเทราเพื่อการวางแผนพัฒนาการเกษตรและสหกรณ์ ชนิดสินค้า: มะม่วง (เอกสาร กษ.ฉช. ที่ 01/2564). opsmoac.go.th ↗