บทที่ 13 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
ศัตรูมะพร้าวน้ำหอม: แมลงดำหนาม ด้วงแรด ด้วงงวง ไรสี่ขา ไรแดง หนู กระรอก อาการและการจัดการ
อาการมะพร้าวหัวหงอกจากแมลงดำหนาม ยอดขาดจากด้วงแรด ยอดพับจากด้วงงวง ผลลายจากไรสี่ขา และผลถูกกัดจากหนูและกระรอก พร้อมวิธีป้องกันกำจัดตามคำแนะนำกรมวิชาการเกษตร
สรุปสั้น
- แมลงดำหนาม ทำให้ยอดเป็นสีน้ำตาลขาว "มะพร้าวหัวหงอก" ด้วงแรด ทำให้ทางใบใหม่ขาดเป็นริ้ว และเปิดแผลให้ด้วงงวงเข้าทำลายจนต้นตาย [1]
- กำจัดแหล่งขยายพันธุ์ของด้วงแรดในสวน เช่น กองปุ๋ยคอก กองขยะ ตอมะพร้าว คือวิธีที่ได้ผลที่สุด [1]
- หนูและกระรอกระบาดมากในหน้าแล้ง ใช้แผ่นสังกะสีรอบต้น กับดัก และเหยื่อ [1] หนอนหัวดำดูในบท หนอนหัวดำมะพร้าว
แมลงดำหนามมะพร้าว
แมลงดำหนามมะพร้าว (Brontispa longissima) ทั้งตัวเต็มวัยและตัวอ่อนอาศัยอยู่ในใบอ่อนที่ยังไม่คลี่ของมะพร้าว และแทะกินผิวใบ ใบที่ถูกทำลายเมื่อคลี่ออกมาจะเป็นสีน้ำตาลอ่อน ถ้าถูกทำลายติดต่อกันนาน ยอดมะพร้าวจะเป็นสีน้ำตาล มองไกล ๆ เห็นเป็นสีขาวโพลน ชาวบ้านเรียกว่า "มะพร้าวหัวหงอก" [1]
- ศัตรูธรรมชาติ แตนเบียนอะซีโคเดส ฮิสไพนารัม (Asecodes hispinarum) ซึ่งนำเข้าจากเวียดนามมาเลี้ยงขยายและปล่อยทำลายหนอน แตนเบียนเตตระสติคัส บรอนทิสปี้ (Tetrastichus brontispae) ทำลายดักแด้ และเชื้อราบิวเวอเรีย [1]
- วิธีเขตกรรม ไม่เคลื่อนย้ายต้นพันธุ์มะพร้าวหรือพืชตระกูลปาล์มจากแหล่งที่มีการระบาด [1]
- สารเคมี อิมิดาโคลพริด 70% WG ไทอะมีทอกแซม 25% WG หรือไดโนทีฟูแรน 10% WP อัตรา 4, 4 และ 10 กรัมต่อน้ำ 1 ลิตรต่อต้น ราดบริเวณยอดและรอบคอมะพร้าว หรือคาร์แทปไฮโดรคลอไรด์ 4% GR อัตรา 30 กรัมต่อต้น ใส่ถุงผ้าที่ตัดแปลงคล้ายถุงชา วางที่ยอด ป้องกันได้นานราว 1 เดือน [1] ถ้าความเข้มข้นต่างจากนี้ใช้อัตราตามฉลาก
ด้วงแรดมะพร้าว
ด้วงแรดมะพร้าว (Oryctes rhinoceros) ทำลายเฉพาะระยะตัวเต็มวัย บินขึ้นไปกัดเจาะโคนทางใบหรือยอดอ่อน และยอดอ่อนที่ยังไม่คลี่ ทางใบที่เกิดใหม่จึงไม่สมบูรณ์ มีรอยขาดแหว่งเป็นริ้ว ๆ คล้ายหางปลาหรือรูปพัด ถ้าถูกทำลายมากใบใหม่แคระแกร็น และแผลที่ด้วงแรดกัดเป็นทางให้ด้วงงวงเข้าวางไข่ หรือเป็นทางให้ยอดเน่าจนต้นตาย [1]
- กำจัดแหล่งขยายพันธุ์ ทำความสะอาดสวน กองปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก กองขยะ กองขี้เลื่อย แกลบ ควรกำจัดออกไปจากสวน หรือหมั่นกลับกองตรวจดู ถ้าพบหนอนให้จับทำลายหรือเผากองขยะนั้น [1]
- ต้นและตอที่ตาย โค่นต้นมะพร้าวที่ยืนต้นตายมาเผาทำลาย ถ้าเผาไม่ได้ ทอนเป็นท่อนสั้น ๆ รวมไว้ ให้ด้วงแรดมาวางไข่ แล้วเผาท่อนนั้นเสียก่อนหนอนเป็นตัวเต็มวัย ตอมะพร้าวที่เพิ่งตัด ใช้น้ำมันเครื่องใช้แล้วราดให้ทั่วตอ ป้องกันการวางไข่ [1]
- เชื้อราเขียว (Metarhizium anisopliae) ใส่ไว้ในกองขยะ กองปุ๋ยคอก หรือท่อนมะพร้าวที่มีหนอนด้วงแรด เชื้อจะแพร่กระจายและทำลายด้วงแรดทุกระยะ [1]
- ต้นอายุ 3–5 ปี ที่ยังไม่สูงมาก ใช้ลูกเหม็นใส่ที่โคนทางใบรอบยอดอ่อน ทางละ 2 ลูก ต้นละ 6–8 ลูก กลิ่นช่วยไล่ด้วงแรด [1]
- สารเคมีช่วงระบาด คาร์โบซัลแฟน 20% EC อัตรา 80 มล.ต่อน้ำ 20 ลิตร ราดบริเวณคอมะพร้าวตั้งแต่โคนยอดอ่อนลงมาให้เปียก ต้นละ 1–1.5 ลิตร ทุก 15–20 วัน 1–2 ครั้งในช่วงระบาด [1]
ด้วงงวงมะพร้าว
ด้วงงวงมะพร้าว (Rhynchophorus ferrugineus) หรือด้วงสาคู ด้วงลาน ในไทยพบสองชนิด ชนิดใหญ่มักทำลายบริเวณยอดอ่อน ชนิดเล็กชอบเจาะลำต้น [1] หนอนเจาะเข้าไปกัดกินชอนไชอยู่ภายในต้น กว่าจะรู้ต้นก็ถูกทำลายรุนแรงแล้ว ยอดเน่าหรือลำต้นเป็นโพรง ต้นแสดงอาการเฉาหรือยอดหักพับ แล้วตายในที่สุด ด้วงงวงมักวางไข่ตามรอยที่ด้วงแรดเจาะไว้ หรือแผลที่ลำต้น [1]
- ป้องกันด้วงแรด อย่าให้ระบาด เพราะแผลจากด้วงแรดเป็นช่องทางหลักของด้วงงวง [1]
- ทาแผล ที่โคนต้นหรือลำต้นด้วยน้ำมันเครื่องใช้แล้ว หรือชันผสมน้ำมันยาง ป้องกันการวางไข่ [1]
- ต้นที่ถูกทำลาย ตัดโค่นเป็นท่อน ผ่าจับหนอนทำลาย ไม่ปล่อยต้นเป็นแผลหรือปลูกโคนลอย [1]
ไรศัตรูมะพร้าว
ไรสี่ขามะพร้าว และไรขาว
ไรสี่ขา (Colomerus novahebridensis) อาศัยอยู่ภายในกลีบของขั้วผล ตั้งแต่ผลยังเล็ก เมื่อแกะขั้วผลออกเห็นด้านในเป็นสีน้ำตาล บนผลจะเห็นแผลสีน้ำตาลแข็งที่ส่วนปลายมีลักษณะเรียวแหลม ถ้าเป็นแผลตัดเป็นเส้นตรงในแนวนอน เป็นอาการจากไรขาว บางครั้งพบทั้งสองชนิดในผลเดียวกัน [1]
พ่นสารฆ่าไรอย่างเดียวกำจัดไม่ได้ เพราะไรอยู่ใต้ขั้วผล สารไม่โดนตัวไร ต้อง [1]
- ตัดช่อดอกและช่อผลที่ถูกทำลายทั้งหมด แล้วทำลายด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง: ฝังกลบให้มีหน้าดินลึกราว 50 ซม. ถ่วงน้ำให้จมทั้งหมด ใส่ถุงพลาสติกดำตากแดดอย่างน้อย 1 สัปดาห์ หรือเผาทำลาย [1]
- พ่นสารฆ่าไรอย่างน้อย 4 ครั้ง ห่างกัน 1 สัปดาห์ หลังตัดช่อดอกและช่อผลทุกครั้ง จนไม่พบการทำลาย [1]
- สลับกลุ่มสาร ถ้ายังพบการลุกลาม เช่น โพรพาร์ไกต์ 30% WP 30 กรัม อะมิทราซ 20% EC 40 มล. กำมะถันผง 80% WP 60 กรัม หรือไพริดาเบน 20% WP 10 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร [1]
ไรแมงมุมเทียมปาล์ม และไรแมงมุมฟิจิ
- ไรแมงมุมเทียมปาล์ม (Raoiella indica) ดูดกินใต้ใบ ทำลายรุนแรงในระยะต้นกล้า ใต้ใบเป็นจุดประสีขาวจาง หน้าใบเหลืองซีดแล้วเป็นสีน้ำตาลแดง ระบาดมากใบเหลือง ยังไม่มีการศึกษาวิธีป้องกันกำจัด [1]
- ไรแมงมุมฟิจิ (Tetranychus fijiensis) อยู่รวมเป็นจุดใต้ใบ อาการไม่เด่นชัด สร้างเส้นใยบาง ๆ ถ้าจำเป็นพ่นเฟนบูทาทินออกไซด์ 50% SC 15 มล. หรือเฟนไพรอกซิเมต 5% SC 20 มล.ต่อน้ำ 20 ลิตร [1]
หนูและกระรอก
หนูท้องขาว (Rattus rattus) กัดทำลายผลมะพร้าวตั้งแต่ผลอ่อนจนผลค่อนข้างแก่ บริเวณส่วนหัวที่ติดกับขั้ว กัดเป็นรูกลมเข้าไปกินน้ำและเนื้อ มักกินเวลากลางคืน กระรอกหลากสีกัดเป็นรูกลมเช่นกัน แต่ชอบกัดกลางผลและก้านผล ออกหากินกลางวัน ทั้งสองชนิดระบาดมากในหน้าแล้ง [1]
ป้องกัน
- กำจัดที่อาศัยทั้งบริเวณโคนต้น วัชพืช และกองทางมะพร้าว ทำยอดมะพร้าวให้สะอาดไม่รก [1]
- ตัดต้นไม้รอบแปลง โดยเฉพาะด้านที่ติดป่า [1]
- ใช้แผ่นสังกะสีเรียบกว้าง 30–35 ซม. ติดรอบลำต้น สูงจากพื้นดินราว 1 เมตร กันไม่ให้ปีนขึ้นต้น [1]
- อนุรักษ์ศัตรูธรรมชาติ เช่น เหยี่ยว นกแสก นกเค้า และงู [1]
กำจัด
- กับดัก วางตามทางที่หนูหรือกระรอกวิ่งผ่าน [1]
- เหยื่อโปรโตซัว (Sarcocystis singaporensis) สำหรับหนู วางจุดละ 2 ก้อน 20–25 ก้อนต่อไร่ หนูป่วยตายภายใน 7–15 วัน [1]
- สารออกฤทธิ์ช้า เช่น โฟลคูมาเฟน หรือไดฟีทิอาโลน ชนิดก้อนขี้ผึ้ง ใส่ในท่อพีวีซีขนาด 7 ซม. ยาว 50 ซม. ท่อละ 30 ก้อน วางที่โคนต้นทุก 3 ต้น ลดประชากรหนูได้มากกว่า 75% [1]
- สารออกฤทธิ์เร็ว ซิงค์ฟอสไฟด์ 80% ผสมข้าวสารหรือผลไม้เป็นเหยื่อพิษ 0.8–1% วางเป็นจุดตามพื้นดินหรือบนคอมะพร้าว หนูตายภายใน 1 วัน [1] เป็นพิษสูงต่อสัตว์เลี้ยงและคน วางให้พ้นมือเด็กและสัตว์อื่น
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (2562). การจัดการความรู้ (KM) เทคโนโลยีการผลิตมะพร้าวน้ำหอม. doa.go.th ↗