ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 8 · ช่วงที่ 3 ดูแล

ปุ๋ยมะพร้าวน้ำหอม: สูตร อัตราต่อต้น ใส่ตามค่าวิเคราะห์ดินและใบ ธาตุรอง และเกลือแกง

ใส่ปุ๋ยมะพร้าวน้ำหอมสูตรอะไร ปีละกี่ครั้ง ต้นละเท่าไร ใส่ตามค่าดินอย่างไร ทำไมโพแทสเซียมสำคัญที่สุด อาการขาดธาตุ และการใส่เกลือแกง

ทำเมื่อไหร่: ต้นฝนและปลายฝน ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • ใส่ปุ๋ยปีละ 2 ครั้ง ต้นฤดูฝนและปลายฤดูฝน หรือแบ่งเป็น 3 ครั้ง หว่านรอบทรงพุ่มแล้วพรวนกลบ [1][2]
  • โพแทสเซียม สำคัญที่สุด ผลวิเคราะห์ใบมะพร้าวพบว่าราว 80% ขาดโพแทสเซียมและแมกนีเซียม [1]
  • ยังไม่ได้ตรวจดิน: ต้นที่ให้ผลแล้วใช้ 13-13-21 ราว 5 กก./ต้น/ปี ร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์ 30–50 กก./ต้น/ปี และแมกนีเซียมซัลเฟต [1][2]

ทำไมต้องใส่ปุ๋ยทุกปี

มะพร้าวอยู่ในแปลงเดิม 30–40 ปี รากหาอาหารได้ในพื้นที่จำกัดรอบโคน ธาตุอาหารในดินจึงไม่พอให้ออกดอกติดผลต่อเนื่อง การใส่ปุ๋ยทำให้ผลผลิตมะพร้าวน้ำหอมเพิ่มขึ้นได้เฉลี่ยราว 5,500 ผลต่อไร่ต่อปี [1] และเพราะจั่นใช้เวลาเจริญราว 38 เดือน การขาดปุ๋ยปีนี้จะเห็นผลเป็นผลผลิตที่ขาดช่วงในปีต่อ ๆ ไป (บท รู้จักมะพร้าวน้ำหอม)

จากผลวิเคราะห์ใบ ราว 80% ของมะพร้าวขาดโพแทสเซียมและแมกนีเซียม ราว 20% ขาดไนโตรเจน และราว 10% ขาดฟอสฟอรัส โพแทสเซียมมีผลต่อผลผลิตมากที่สุด ช่วยเพิ่มเนื้อมะพร้าวแห้งต่อต้น จำนวนช่อดอก จำนวนดอกตัวเมีย และทำให้น้ำมะพร้าวหวานขึ้น [1]

ยังไม่ได้ตรวจดิน: ใช้คำแนะนำทั่วไป

ช่วงอายุปุ๋ยเคมีแบ่งใส่
ก่อนให้ผล (ปีที่ 1–3)15-15-15 หรือ 16-16-16 ราว 1 กก./ต้น/ปี3 ครั้งต่อปี [2]
ให้ผลแล้ว13-13-21 ราว 5 กก./ต้น/ปี3 ครั้งต่อปี [2]
เสริมทุกต้นแมกนีเซียมซัลเฟต (กีเซอไรต์) 0.5–1 กก./ต้น/ปี และปุ๋ยอินทรีย์ 30–50 กก./ต้น/ปีพร้อมปุ๋ยเคมี [1]
คำแนะนำทั่วไปจากกรมพัฒนาที่ดิน [2] และกรมวิชาการเกษตร [1] ใช้ระหว่างรอผลตรวจดิน

ในกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่ที่ราชบุรี ราว 58% ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ (มูลไก่หรือมูลวัว) และราว 29% ใช้ 16-16-16 [3] สูตรเสมอให้โพแทสเซียมน้อยกว่าที่มะพร้าวต้องการ ถ้าใช้สูตรเสมอควรเสริมโพแทสเซียม เช่น โพแทสเซียมคลอไรด์ (0-0-60)

ใส่ตามเนื้อดิน

เนื้อดินทรงพุ่ม 1 เมตร (ยังไม่ให้ผล)ทรงพุ่ม 3 เมตร (ให้ผลแล้ว)
ดินร่วนเหนียว ดินเหนียว75-75-150450-450-900
ดินทราย ดินร่วนปนทราย100-100-200600-600-1,200
กรัม N-P2O5-K2O ต่อต้น ตามคำแนะนำของสำนักวิจัยพัฒนาปัจจัยการผลิตทางการเกษตร กรมวิชาการเกษตร (2549) ที่อ้างใน [1]
ตัวอย่างการแปลงเป็นปุ๋ยจริง

ต้นที่ให้ผลแล้วในดินร่วนปนทราย ต้องการ 600-600-1,200 กรัม ใช้ 13-13-21 ราว 4.6 กก. ได้ N 600 กรัม P2O5 600 กรัม และ K2O ราว 966 กรัม ขาดโพแทสเซียมอีกราว 234 กรัม เติมโพแทสเซียมคลอไรด์ (0-0-60) ราว 0.4 กก. รวมต่อต้นต่อปีแล้วแบ่งใส่ 2–3 ครั้ง

ใส่ตามค่าวิเคราะห์ดิน

ค่าวิเคราะห์ดินระดับอัตราต่อต้น
อินทรียวัตถุ (%)ต่ำกว่า 1.5N 1,200 กรัม
1.5–2.5N 600 กรัม
มากกว่า 2.5N 300 กรัม
ฟอสฟอรัส (มก./กก.)ต่ำกว่า 15P2O5 500 กรัม
15–45P2O5 250 กรัม
มากกว่า 45P2O5 125 กรัม
โพแทสเซียม (มก./กก.)ต่ำกว่า 50K2O 1,000 กรัม
50–100K2O 500 กรัม
มากกว่า 100K2O 250 กรัม
การใส่ปุ๋ยมะพร้าวตามค่าวิเคราะห์ดิน [1]

เก็บตัวอย่างดินหลังเก็บเกี่ยวหรือต้นฤดูฝน ตอนดินชื้นพอดี แปลงย่อยไม่เกิน 30 ไร่ แปลงละราว 15 จุด ที่ความลึก 0–30 และ 30–60 ซม. [1] ดูขั้นตอนละเอียดในบท ดิน น้ำ อากาศ และพื้นที่

ส่งดินตรวจได้ที่ไหน

ส่งตัวอย่างดินเข้าตรวจวิเคราะห์ได้ที่ iLab (ilab.work) ดูวิธีเก็บตัวอย่างให้ถูกต้องได้ที่ วิธีเก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ หรือสอบถามสถานีพัฒนาที่ดินในจังหวัดของกรมพัฒนาที่ดิน เมื่อได้ผลแล้วนำค่า pH อินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม มาใช้เลือกสูตรและอัตราปุ๋ยในคู่มือเล่มนี้

ใส่ตามค่าวิเคราะห์ใบ

  1. เลือกใบ ทางใบที่ 14 ของต้นที่ให้ผลแล้ว นับจากใบแรกที่คลี่เต็มที่ เก็บช่วง 06.00–12.00 น. [1]
  2. ตัดใบย่อย ช่วงกลางทางใบ ด้านละ 3–6 ใบ ตัดส่วนกลางยาว 20–30 ซม. ล้างน้ำสะอาด เช็ดให้แห้ง เอาก้านและขอบใบออก [1]
  3. อบแห้ง ที่ 70–75 °C นาน 24 ชั่วโมง แล้วส่งห้องปฏิบัติการ [1]
  4. เก็บปีละครั้ง หลีกเลี่ยงช่วงฝนตกหนักหรือแล้งจัด และห่างจากการใส่ปุ๋ยครั้งล่าสุดอย่างน้อย 3 เดือน [1]
ไนโตรเจนฟอสฟอรัสโพแทสเซียมแคลเซียมแมกนีเซียมโซเดียม
1.8–2.0%0.12%0.6–0.8%0.15–0.20%0.25%0.30%
ค่าวิกฤตของธาตุอาหารในใบมะพร้าวต้นเตี้ย ทางใบที่ 14 (Chew 1978 ที่อ้างใน [1])
  • ไนโตรเจนและฟอสฟอรัสอยู่ในช่วง ±5% และโพแทสเซียมอยู่ในช่วง ±10% ของค่าวิกฤต: ใส่อัตราเดิม [1]
  • ต่ำกว่าค่าต่ำสุดของช่วง: เพิ่มปุ๋ยธาตุนั้นอีก 25% ในปีถัดไป [1]
  • สูงกว่าช่วง: ลดปุ๋ยธาตุนั้นลง 25% ในปีถัดไป [1]

ใส่อย่างไร

  • ที่ราบ หว่านรอบโคนต้นห่างจากโคนราว 1 เมตร แล้วพรวนดินกลบ [1] กรมพัฒนาที่ดินแนะนำพรวนดินตื้น ๆ 10–15 ซม. เพื่อคลุกปุ๋ยกับดินและกันชะล้าง [2]
  • ที่ลาดเอียง ขุดร่องใส่ปุ๋ย [1]
  • สวนยกร่อง ขุดร่องรอบโคนในรัศมี 0.5–2.0 เมตรตามอายุและขนาดต้น โรยปุ๋ยในร่อง พรวนดินกลบ และรดน้ำตาม [1]
  • ใส่ตอนดินชื้น ต้นฤดูฝนและปลายฤดูฝน [1]

อาการขาดธาตุและการแก้

ธาตุอาการการแก้ตามคำแนะนำ
ไนโตรเจนใบแก่เหลืองหรือเหลืองปนส้ม ขาดมากใบเป็นสีน้ำตาลจากปลายทางใบ ต้นเล็กโตช้าต้นเล็กพ่นปุ๋ยไนโตรเจนทางใบทุก 15 วัน ต้นใหญ่ใส่ยูเรีย 1 กก./ต้น
ฟอสฟอรัสไม่ชัดเจน ทางใบสั้นลง ออกดอกช้า ดอกและผลน้อย0-46-0 อัตรา 1.5–2.0 กก./ต้น ร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์ 5 กก./ต้น
โพแทสเซียมใบเหลืองเป็นแนว เริ่มที่ใบแก่ แห้งตายเป็นจุด โดยเฉพาะขอบใบโพแทสเซียมคลอไรด์ (0-0-60) 3–4 กก./ต้น
แคลเซียมใบอ่อนผิดรูป มีแถบสีขาวที่ขอบ ใบหยักเป็นคลื่น พบมากในดินกรดปูนขาวปรับดิน หรือแคลเซียมไนเตรท 1%
แมกนีเซียมขาดง่ายในดินทรายที่ชะล้างมาก และเมื่อดินมีไนโตรเจน โพแทสเซียม หรือแคลเซียมมากเกินไปแมกนีเซียมซัลเฟต (กีเซอไรต์) 0.5–1 กก./ต้น/ปี
กำมะถันช่วยให้น้ำและเนื้อมะพร้าวหอมหวาน และผลพันธุ์งอกสมบูรณ์ยิปซัม 2–5 กก./ต้น/ปี
โบรอนดูภาพอาการในเอกสารอ้างอิงบอแรกซ์ 30–50 กรัม/ต้น ปีละครั้ง ทุก 2 ปี (ต้นกล้า 0.2% ราดต้นละ 75–100 มล.)
แมงกานีสดูภาพอาการในเอกสารอ้างอิงแมงกานีสซัลเฟต 4 กก./ไร่
เหล็กดูภาพอาการในเอกสารอ้างอิงเฟอร์รัสซัลเฟต 0.25–0.5 กก. ทุก 3 ปี
สรุปจากกรมวิชาการเกษตร [1] ซึ่งมีภาพอาการขาดธาตุแต่ละชนิดประกอบ โบรอนเกินอัตราเป็นพิษ ใช้ตามอัตราเท่านั้น

ใส่เกลือแกงได้ไหม

มะพร้าวใช้ธาตุคลอรีนและโซเดียม สวนในที่ลุ่มใกล้ปากแม่น้ำที่ดินได้รับน้ำทะเลหนุน และสวนใกล้ชายทะเลที่ได้รับละอองน้ำเค็ม ไม่จำเป็นต้องใส่เกลือแกงเพิ่ม [1] สวนที่อยู่ห่างทะเล กรมวิชาการเกษตรให้อัตราเกลือแกงตามอายุไว้ดังนี้ (Severino 2000 ที่อ้างใน [1])

อายุต้น6 เดือน1 ปี2 ปี3 ปี4 ปี5 ปีขึ้นไป
กรัม/ต้น/ปี1505007501,1001,3001,500

การใส่เกลือช่วยให้ติดผลมากขึ้นและเนื้อหนาขึ้น [1] ในกลุ่มเกษตรกรที่ราชบุรี ครึ่งหนึ่งใส่เกลือแกงเฉลี่ยราว 30.5 กก./ไร่/ปี [3]

แหล่งอ้างอิง

  1. สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (2562). การจัดการความรู้ (KM) เทคโนโลยีการผลิตมะพร้าวน้ำหอม. doa.go.th ↗
  2. กรมพัฒนาที่ดิน (กลุ่มวิจัยและพัฒนาการจัดการดินเปรี้ยว). แผ่นพับ การปลูกมะพร้าวน้ำหอมในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด. lddmordin.ldd.go.th ↗
  3. ศิริพร บุญเพ็ญ, สัจจา บรรจงศิริ และวนาลัย วิริยะสุธี (2567). การจัดการการผลิตมะพร้าวน้ำหอมของกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่มะพร้าวน้ำหอม ตำบลเกาะศาลพระ อำเภอวัดเพลง จังหวัดราชบุรี. วารสารเกษตร มสธ. 6(2): 46–. so01.tci-thaijo.org ↗