บทที่ 8 · ช่วงที่ 3 ดูแล
ปุ๋ยมะพร้าวน้ำหอม: สูตร อัตราต่อต้น ใส่ตามค่าวิเคราะห์ดินและใบ ธาตุรอง และเกลือแกง
ใส่ปุ๋ยมะพร้าวน้ำหอมสูตรอะไร ปีละกี่ครั้ง ต้นละเท่าไร ใส่ตามค่าดินอย่างไร ทำไมโพแทสเซียมสำคัญที่สุด อาการขาดธาตุ และการใส่เกลือแกง
สรุปสั้น
- ใส่ปุ๋ยปีละ 2 ครั้ง ต้นฤดูฝนและปลายฤดูฝน หรือแบ่งเป็น 3 ครั้ง หว่านรอบทรงพุ่มแล้วพรวนกลบ [1][2]
- โพแทสเซียม สำคัญที่สุด ผลวิเคราะห์ใบมะพร้าวพบว่าราว 80% ขาดโพแทสเซียมและแมกนีเซียม [1]
- ยังไม่ได้ตรวจดิน: ต้นที่ให้ผลแล้วใช้ 13-13-21 ราว 5 กก./ต้น/ปี ร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์ 30–50 กก./ต้น/ปี และแมกนีเซียมซัลเฟต [1][2]
ทำไมต้องใส่ปุ๋ยทุกปี
มะพร้าวอยู่ในแปลงเดิม 30–40 ปี รากหาอาหารได้ในพื้นที่จำกัดรอบโคน ธาตุอาหารในดินจึงไม่พอให้ออกดอกติดผลต่อเนื่อง การใส่ปุ๋ยทำให้ผลผลิตมะพร้าวน้ำหอมเพิ่มขึ้นได้เฉลี่ยราว 5,500 ผลต่อไร่ต่อปี [1] และเพราะจั่นใช้เวลาเจริญราว 38 เดือน การขาดปุ๋ยปีนี้จะเห็นผลเป็นผลผลิตที่ขาดช่วงในปีต่อ ๆ ไป (บท รู้จักมะพร้าวน้ำหอม)
จากผลวิเคราะห์ใบ ราว 80% ของมะพร้าวขาดโพแทสเซียมและแมกนีเซียม ราว 20% ขาดไนโตรเจน และราว 10% ขาดฟอสฟอรัส โพแทสเซียมมีผลต่อผลผลิตมากที่สุด ช่วยเพิ่มเนื้อมะพร้าวแห้งต่อต้น จำนวนช่อดอก จำนวนดอกตัวเมีย และทำให้น้ำมะพร้าวหวานขึ้น [1]
ยังไม่ได้ตรวจดิน: ใช้คำแนะนำทั่วไป
| ช่วงอายุ | ปุ๋ยเคมี | แบ่งใส่ |
|---|---|---|
| ก่อนให้ผล (ปีที่ 1–3) | 15-15-15 หรือ 16-16-16 ราว 1 กก./ต้น/ปี | 3 ครั้งต่อปี [2] |
| ให้ผลแล้ว | 13-13-21 ราว 5 กก./ต้น/ปี | 3 ครั้งต่อปี [2] |
| เสริมทุกต้น | แมกนีเซียมซัลเฟต (กีเซอไรต์) 0.5–1 กก./ต้น/ปี และปุ๋ยอินทรีย์ 30–50 กก./ต้น/ปี | พร้อมปุ๋ยเคมี [1] |
ในกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่ที่ราชบุรี ราว 58% ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ (มูลไก่หรือมูลวัว) และราว 29% ใช้ 16-16-16 [3] สูตรเสมอให้โพแทสเซียมน้อยกว่าที่มะพร้าวต้องการ ถ้าใช้สูตรเสมอควรเสริมโพแทสเซียม เช่น โพแทสเซียมคลอไรด์ (0-0-60)
ใส่ตามเนื้อดิน
| เนื้อดิน | ทรงพุ่ม 1 เมตร (ยังไม่ให้ผล) | ทรงพุ่ม 3 เมตร (ให้ผลแล้ว) |
|---|---|---|
| ดินร่วนเหนียว ดินเหนียว | 75-75-150 | 450-450-900 |
| ดินทราย ดินร่วนปนทราย | 100-100-200 | 600-600-1,200 |
ต้นที่ให้ผลแล้วในดินร่วนปนทราย ต้องการ 600-600-1,200 กรัม ใช้ 13-13-21 ราว 4.6 กก. ได้ N 600 กรัม P2O5 600 กรัม และ K2O ราว 966 กรัม ขาดโพแทสเซียมอีกราว 234 กรัม เติมโพแทสเซียมคลอไรด์ (0-0-60) ราว 0.4 กก. รวมต่อต้นต่อปีแล้วแบ่งใส่ 2–3 ครั้ง
ใส่ตามค่าวิเคราะห์ดิน
| ค่าวิเคราะห์ดิน | ระดับ | อัตราต่อต้น |
|---|---|---|
| อินทรียวัตถุ (%) | ต่ำกว่า 1.5 | N 1,200 กรัม |
| 1.5–2.5 | N 600 กรัม | |
| มากกว่า 2.5 | N 300 กรัม | |
| ฟอสฟอรัส (มก./กก.) | ต่ำกว่า 15 | P2O5 500 กรัม |
| 15–45 | P2O5 250 กรัม | |
| มากกว่า 45 | P2O5 125 กรัม | |
| โพแทสเซียม (มก./กก.) | ต่ำกว่า 50 | K2O 1,000 กรัม |
| 50–100 | K2O 500 กรัม | |
| มากกว่า 100 | K2O 250 กรัม |
เก็บตัวอย่างดินหลังเก็บเกี่ยวหรือต้นฤดูฝน ตอนดินชื้นพอดี แปลงย่อยไม่เกิน 30 ไร่ แปลงละราว 15 จุด ที่ความลึก 0–30 และ 30–60 ซม. [1] ดูขั้นตอนละเอียดในบท ดิน น้ำ อากาศ และพื้นที่
ส่งตัวอย่างดินเข้าตรวจวิเคราะห์ได้ที่ iLab (ilab.work) ดูวิธีเก็บตัวอย่างให้ถูกต้องได้ที่ วิธีเก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ หรือสอบถามสถานีพัฒนาที่ดินในจังหวัดของกรมพัฒนาที่ดิน เมื่อได้ผลแล้วนำค่า pH อินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม มาใช้เลือกสูตรและอัตราปุ๋ยในคู่มือเล่มนี้
ใส่ตามค่าวิเคราะห์ใบ
- เลือกใบ ทางใบที่ 14 ของต้นที่ให้ผลแล้ว นับจากใบแรกที่คลี่เต็มที่ เก็บช่วง 06.00–12.00 น. [1]
- ตัดใบย่อย ช่วงกลางทางใบ ด้านละ 3–6 ใบ ตัดส่วนกลางยาว 20–30 ซม. ล้างน้ำสะอาด เช็ดให้แห้ง เอาก้านและขอบใบออก [1]
- อบแห้ง ที่ 70–75 °C นาน 24 ชั่วโมง แล้วส่งห้องปฏิบัติการ [1]
- เก็บปีละครั้ง หลีกเลี่ยงช่วงฝนตกหนักหรือแล้งจัด และห่างจากการใส่ปุ๋ยครั้งล่าสุดอย่างน้อย 3 เดือน [1]
| ไนโตรเจน | ฟอสฟอรัส | โพแทสเซียม | แคลเซียม | แมกนีเซียม | โซเดียม |
|---|---|---|---|---|---|
| 1.8–2.0% | 0.12% | 0.6–0.8% | 0.15–0.20% | 0.25% | 0.30% |
- ไนโตรเจนและฟอสฟอรัสอยู่ในช่วง ±5% และโพแทสเซียมอยู่ในช่วง ±10% ของค่าวิกฤต: ใส่อัตราเดิม [1]
- ต่ำกว่าค่าต่ำสุดของช่วง: เพิ่มปุ๋ยธาตุนั้นอีก 25% ในปีถัดไป [1]
- สูงกว่าช่วง: ลดปุ๋ยธาตุนั้นลง 25% ในปีถัดไป [1]
ใส่อย่างไร
- ที่ราบ หว่านรอบโคนต้นห่างจากโคนราว 1 เมตร แล้วพรวนดินกลบ [1] กรมพัฒนาที่ดินแนะนำพรวนดินตื้น ๆ 10–15 ซม. เพื่อคลุกปุ๋ยกับดินและกันชะล้าง [2]
- ที่ลาดเอียง ขุดร่องใส่ปุ๋ย [1]
- สวนยกร่อง ขุดร่องรอบโคนในรัศมี 0.5–2.0 เมตรตามอายุและขนาดต้น โรยปุ๋ยในร่อง พรวนดินกลบ และรดน้ำตาม [1]
- ใส่ตอนดินชื้น ต้นฤดูฝนและปลายฤดูฝน [1]
อาการขาดธาตุและการแก้
| ธาตุ | อาการ | การแก้ตามคำแนะนำ |
|---|---|---|
| ไนโตรเจน | ใบแก่เหลืองหรือเหลืองปนส้ม ขาดมากใบเป็นสีน้ำตาลจากปลายทางใบ ต้นเล็กโตช้า | ต้นเล็กพ่นปุ๋ยไนโตรเจนทางใบทุก 15 วัน ต้นใหญ่ใส่ยูเรีย 1 กก./ต้น |
| ฟอสฟอรัส | ไม่ชัดเจน ทางใบสั้นลง ออกดอกช้า ดอกและผลน้อย | 0-46-0 อัตรา 1.5–2.0 กก./ต้น ร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์ 5 กก./ต้น |
| โพแทสเซียม | ใบเหลืองเป็นแนว เริ่มที่ใบแก่ แห้งตายเป็นจุด โดยเฉพาะขอบใบ | โพแทสเซียมคลอไรด์ (0-0-60) 3–4 กก./ต้น |
| แคลเซียม | ใบอ่อนผิดรูป มีแถบสีขาวที่ขอบ ใบหยักเป็นคลื่น พบมากในดินกรด | ปูนขาวปรับดิน หรือแคลเซียมไนเตรท 1% |
| แมกนีเซียม | ขาดง่ายในดินทรายที่ชะล้างมาก และเมื่อดินมีไนโตรเจน โพแทสเซียม หรือแคลเซียมมากเกินไป | แมกนีเซียมซัลเฟต (กีเซอไรต์) 0.5–1 กก./ต้น/ปี |
| กำมะถัน | ช่วยให้น้ำและเนื้อมะพร้าวหอมหวาน และผลพันธุ์งอกสมบูรณ์ | ยิปซัม 2–5 กก./ต้น/ปี |
| โบรอน | ดูภาพอาการในเอกสารอ้างอิง | บอแรกซ์ 30–50 กรัม/ต้น ปีละครั้ง ทุก 2 ปี (ต้นกล้า 0.2% ราดต้นละ 75–100 มล.) |
| แมงกานีส | ดูภาพอาการในเอกสารอ้างอิง | แมงกานีสซัลเฟต 4 กก./ไร่ |
| เหล็ก | ดูภาพอาการในเอกสารอ้างอิง | เฟอร์รัสซัลเฟต 0.25–0.5 กก. ทุก 3 ปี |
ใส่เกลือแกงได้ไหม
มะพร้าวใช้ธาตุคลอรีนและโซเดียม สวนในที่ลุ่มใกล้ปากแม่น้ำที่ดินได้รับน้ำทะเลหนุน และสวนใกล้ชายทะเลที่ได้รับละอองน้ำเค็ม ไม่จำเป็นต้องใส่เกลือแกงเพิ่ม [1] สวนที่อยู่ห่างทะเล กรมวิชาการเกษตรให้อัตราเกลือแกงตามอายุไว้ดังนี้ (Severino 2000 ที่อ้างใน [1])
| อายุต้น | 6 เดือน | 1 ปี | 2 ปี | 3 ปี | 4 ปี | 5 ปีขึ้นไป |
|---|---|---|---|---|---|---|
| กรัม/ต้น/ปี | 150 | 500 | 750 | 1,100 | 1,300 | 1,500 |
การใส่เกลือช่วยให้ติดผลมากขึ้นและเนื้อหนาขึ้น [1] ในกลุ่มเกษตรกรที่ราชบุรี ครึ่งหนึ่งใส่เกลือแกงเฉลี่ยราว 30.5 กก./ไร่/ปี [3]
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (2562). การจัดการความรู้ (KM) เทคโนโลยีการผลิตมะพร้าวน้ำหอม. doa.go.th ↗
- กรมพัฒนาที่ดิน (กลุ่มวิจัยและพัฒนาการจัดการดินเปรี้ยว). แผ่นพับ การปลูกมะพร้าวน้ำหอมในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด. lddmordin.ldd.go.th ↗
- ศิริพร บุญเพ็ญ, สัจจา บรรจงศิริ และวนาลัย วิริยะสุธี (2567). การจัดการการผลิตมะพร้าวน้ำหอมของกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่มะพร้าวน้ำหอม ตำบลเกาะศาลพระ อำเภอวัดเพลง จังหวัดราชบุรี. วารสารเกษตร มสธ. 6(2): 46–. so01.tci-thaijo.org ↗