บทที่ 12 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
หนอนหัวดำมะพร้าว: อาการ ศัตรูธรรมชาติ สารพ่นสำหรับมะพร้าวน้ำหอม และวิธีฉีดเข้าลำต้น
หนอนหัวดำทำลายมะพร้าวอย่างไร ใช้แตนเบียนและเชื้อบีทีอย่างไร สารชนิดไหนกรมวิชาการเกษตรแนะนำสำหรับมะพร้าวต้นเตี้ย และทำไมห้ามฉีดเข้าต้นที่ยังเตี้ยกว่า 4 เมตร
สรุปสั้น
- หนอนหัวดำกินผิวใบใต้ทางใบแก่ ทำให้ใบแห้งเป็นสีน้ำตาล ระบาดรุนแรงต่อเนื่องอาจทำให้ต้นตาย [1]
- เริ่มจากตัดใบที่ถูกทำลายไปเผา ปล่อยแตนเบียน หรือพ่นเชื้อบีที และไม่เคลื่อนย้ายต้นพันธุ์จากแหล่งระบาด [1]
- มะพร้าวน้ำหอมห้ามฉีดสารเข้าลำต้นถ้าต้นสูงไม่ถึง 4 เมตร ใช้การพ่นทางใบตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตรแทน [1][2]
อาการ
หนอนหัวดำมะพร้าว (Opisina arenosella Walker) ทำลายเฉพาะระยะตัวหนอน หนอนแทะกินผิวใบบริเวณใต้ทางใบ แล้วถักใยนำมูลที่ถ่ายออกมาผสมกับเส้นใย สร้างเป็นอุโมงค์คลุมลำตัวยาวตามทางใบ ตัวหนอนอาศัยอยู่ในอุโมงค์และแทะกินผิวใบ มักทำลายใบแก่ ใบที่ถูกทำลายแห้งเป็นสีน้ำตาล ถ้าทำลายรุนแรงอาจทำให้ต้นมะพร้าวตาย [1]
มองจากไกลเห็นทางใบล่างเป็นสีน้ำตาลไหม้ทั้งสวน ให้เดินตรวจใต้ใบหาอุโมงค์มูลและเส้นใย ตรวจทุกเดือน และตรวจต้นพันธุ์ที่ซื้อเข้าสวนทุกครั้ง
ศัตรูธรรมชาติ
ศัตรูธรรมชาติของหนอนหัวดำ ได้แก่ แตนเบียนโกนีโอซัส นีแฟนติดิส (Goniozus nephantidis) แตนเบียนบราคอน (Bracon sp.) แตนเบียนดักแด้ Brachymeria sp. และเชื้อราบิวเวอเรีย [1] การพ่นสารเคมีบ่อยฆ่าศัตรูธรรมชาติเหล่านี้ด้วย
การป้องกันกำจัด ตามลำดับ
- วิธีเขตกรรมและวิธีกล ตัดใบที่มีหนอนหัวดำไปเผาทำลาย ไม่เคลื่อนย้ายต้นพันธุ์มะพร้าวหรือพืชตระกูลปาล์มจากแหล่งที่มีการระบาด [1]
- ปล่อยแตนเบียน โกนีโอซัส นีแฟนติดิส ที่เฉพาะเจาะจงกับหนอนหัวดำ ก่อนปล่อยต้องแน่ใจว่าแตนเบียนผสมพันธุ์แล้ว (หลังออกจากดักแด้ 4–7 วัน) จะไปวางไข่บนตัวหนอนได้ทันที [1] ติดต่อขอแตนเบียนได้ที่หน่วยงานของกรมวิชาการเกษตรหรือกรมส่งเสริมการเกษตรในพื้นที่
- ชีวภัณฑ์ เชื้อแบคทีเรียบาซิลลัส ทูริงเจียนซิส (บีที) อัตรา 100 มล.ต่อน้ำ 20 ลิตร พ่นให้ทั่วทรงพุ่ม ใช้เฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตรแล้ว [1]
- สารเคมี เฉพาะเมื่อระบาดรุนแรงและไม่มีการปล่อยแตนเบียน ตามตารางด้านล่าง
สารพ่นสำหรับมะพร้าวต้นเตี้ยและมะพร้าวน้ำหอม
มะพร้าวต้นเล็กที่สูงน้อยกว่า 12 เมตร รวมทั้งมะพร้าวน้ำหอม ในพื้นที่ระบาดรุนแรงและไม่มีการปล่อยแตนเบียน กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้เลือกสารชนิดใดชนิดหนึ่ง ผสมน้ำ 20 ลิตร พ่น 1–2 ครั้งให้ทั่วทรงพุ่ม ป้องกันกำจัดได้ราว 2 สัปดาห์ [1]
| สาร | อัตราต่อน้ำ 20 ลิตร | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| ฟลูเบนไดเอไมด์ 20% WG | 5 กรัม | พิษน้อยต่อผึ้ง |
| คลอแรนทรานิลิโพรล 5.17% SC | 20 มล. | พิษน้อยต่อผึ้ง |
| สปินโนแสด 12% SC | 20 มล. | พิษสูงต่อผึ้ง |
| ลูเฟนนูรอน 5% EC | 20 มล. | พิษสูงต่อกุ้ง |
- ถ้าจะปล่อยแตนเบียน ให้พ่นสารเคมีก่อนราว 2 สัปดาห์ แล้วจึงปล่อย [1]
- ใช้วิธีเดียวกันกับต้นพันธุ์ที่ต้องเคลื่อนย้าย เพื่อป้องกันการแพร่ระบาด [1]
- สวนยกร่องที่เลี้ยงกุ้งหรือปล่อยน้ำลงคลองที่มีการเลี้ยงกุ้ง ไม่ควรใช้ลูเฟนนูรอน เลือกสารอื่นในตารางแทน
- ช่วงที่ผึ้งตอมดอกมาก เลี่ยงสปินโนแสด (บท การติดผล ผลแตก ผลลีบ และเนื้อเอือนกิน)
ฉีดสารเข้าลำต้น: ใช้ได้เฉพาะต้นสูงกว่า 4 เมตร
กรมวิชาการเกษตรพัฒนาเทคโนโลยีฉีดสารเข้าลำต้นเพื่อกำจัดหนอนหัวดำ ทดสอบทั้งในมะพร้าวแกง มะพร้าวน้ำหอม และมะพร้าวผลิตน้ำตาล [2]
- เจาะลำต้นสูงจากพื้นดินราว 0.5–1 เมตร ให้รูเจาะเอียงลงราว 45 องศา เพื่อไม่ให้สารไหลย้อนออก [2]
- ใส่สารตามชนิดและอัตราที่แนะนำ [2]
- อุดรูทันทีด้วยดินน้ำมันขนาดราว 1 ลูกบาศก์นิ้ว [2]
| ความสูงต้น | อะบาเมกติน 1.8% EC | อีมาเมกตินเบนโซเอต 1.92% EC |
|---|---|---|
| 4–12 เมตร | 15 มล./ต้น | 5 มล./ต้น |
| มากกว่า 12 เมตร | 30 มล./ต้น | 10 มล./ต้น |
แนะนำเฉพาะมะพร้าวที่สูงเกิน 4 เมตรเท่านั้น ต้นที่สูงไม่ถึง 4 เมตรลำต้นยังเล็ก การเจาะอาจทำให้ต้นเสียหาย [2] และในเอกสารการจัดการความรู้ของกรมวิชาการเกษตร ระบุว่าอัตราฉีดเข้าต้นที่เหมาะสมสำหรับมะพร้าวต้นเล็กยังอยู่ระหว่างการวิจัย [1] การฉีดต้องอาศัยผู้ปฏิบัติที่ชำนาญ ฉีดผิดวิธีทำให้ต้นเสียหายได้ จึงควรติดต่อเจ้าหน้าที่เกษตรในพื้นที่ก่อน [2]
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (2562). การจัดการความรู้ (KM) เทคโนโลยีการผลิตมะพร้าวน้ำหอม. doa.go.th ↗
- กรมวิชาการเกษตร. เทคโนโลยีพร้อมใช้: เทคโนโลยีการป้องกันกำจัดหนอนหัวดำมะพร้าวด้วยวิธีฉีดสารเข้าลำต้น (เผยแพร่ เม.ย. 2568). doa.go.th ↗