ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 12 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง

หนอนหัวดำมะพร้าว: อาการ ศัตรูธรรมชาติ สารพ่นสำหรับมะพร้าวน้ำหอม และวิธีฉีดเข้าลำต้น

หนอนหัวดำทำลายมะพร้าวอย่างไร ใช้แตนเบียนและเชื้อบีทีอย่างไร สารชนิดไหนกรมวิชาการเกษตรแนะนำสำหรับมะพร้าวต้นเตี้ย และทำไมห้ามฉีดเข้าต้นที่ยังเตี้ยกว่า 4 เมตร

ทำเมื่อไหร่: ตรวจทุกเดือน ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • หนอนหัวดำกินผิวใบใต้ทางใบแก่ ทำให้ใบแห้งเป็นสีน้ำตาล ระบาดรุนแรงต่อเนื่องอาจทำให้ต้นตาย [1]
  • เริ่มจากตัดใบที่ถูกทำลายไปเผา ปล่อยแตนเบียน หรือพ่นเชื้อบีที และไม่เคลื่อนย้ายต้นพันธุ์จากแหล่งระบาด [1]
  • มะพร้าวน้ำหอมห้ามฉีดสารเข้าลำต้นถ้าต้นสูงไม่ถึง 4 เมตร ใช้การพ่นทางใบตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตรแทน [1][2]

อาการ

หนอนหัวดำมะพร้าว (Opisina arenosella Walker) ทำลายเฉพาะระยะตัวหนอน หนอนแทะกินผิวใบบริเวณใต้ทางใบ แล้วถักใยนำมูลที่ถ่ายออกมาผสมกับเส้นใย สร้างเป็นอุโมงค์คลุมลำตัวยาวตามทางใบ ตัวหนอนอาศัยอยู่ในอุโมงค์และแทะกินผิวใบ มักทำลายใบแก่ ใบที่ถูกทำลายแห้งเป็นสีน้ำตาล ถ้าทำลายรุนแรงอาจทำให้ต้นมะพร้าวตาย [1]

มองจากไกลเห็นทางใบล่างเป็นสีน้ำตาลไหม้ทั้งสวน ให้เดินตรวจใต้ใบหาอุโมงค์มูลและเส้นใย ตรวจทุกเดือน และตรวจต้นพันธุ์ที่ซื้อเข้าสวนทุกครั้ง

ศัตรูธรรมชาติ

ศัตรูธรรมชาติของหนอนหัวดำ ได้แก่ แตนเบียนโกนีโอซัส นีแฟนติดิส (Goniozus nephantidis) แตนเบียนบราคอน (Bracon sp.) แตนเบียนดักแด้ Brachymeria sp. และเชื้อราบิวเวอเรีย [1] การพ่นสารเคมีบ่อยฆ่าศัตรูธรรมชาติเหล่านี้ด้วย

การป้องกันกำจัด ตามลำดับ

  1. วิธีเขตกรรมและวิธีกล ตัดใบที่มีหนอนหัวดำไปเผาทำลาย ไม่เคลื่อนย้ายต้นพันธุ์มะพร้าวหรือพืชตระกูลปาล์มจากแหล่งที่มีการระบาด [1]
  2. ปล่อยแตนเบียน โกนีโอซัส นีแฟนติดิส ที่เฉพาะเจาะจงกับหนอนหัวดำ ก่อนปล่อยต้องแน่ใจว่าแตนเบียนผสมพันธุ์แล้ว (หลังออกจากดักแด้ 4–7 วัน) จะไปวางไข่บนตัวหนอนได้ทันที [1] ติดต่อขอแตนเบียนได้ที่หน่วยงานของกรมวิชาการเกษตรหรือกรมส่งเสริมการเกษตรในพื้นที่
  3. ชีวภัณฑ์ เชื้อแบคทีเรียบาซิลลัส ทูริงเจียนซิส (บีที) อัตรา 100 มล.ต่อน้ำ 20 ลิตร พ่นให้ทั่วทรงพุ่ม ใช้เฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตรแล้ว [1]
  4. สารเคมี เฉพาะเมื่อระบาดรุนแรงและไม่มีการปล่อยแตนเบียน ตามตารางด้านล่าง

สารพ่นสำหรับมะพร้าวต้นเตี้ยและมะพร้าวน้ำหอม

มะพร้าวต้นเล็กที่สูงน้อยกว่า 12 เมตร รวมทั้งมะพร้าวน้ำหอม ในพื้นที่ระบาดรุนแรงและไม่มีการปล่อยแตนเบียน กรมวิชาการเกษตรแนะนำให้เลือกสารชนิดใดชนิดหนึ่ง ผสมน้ำ 20 ลิตร พ่น 1–2 ครั้งให้ทั่วทรงพุ่ม ป้องกันกำจัดได้ราว 2 สัปดาห์ [1]

สารอัตราต่อน้ำ 20 ลิตรข้อควรระวัง
ฟลูเบนไดเอไมด์ 20% WG5 กรัมพิษน้อยต่อผึ้ง
คลอแรนทรานิลิโพรล 5.17% SC20 มล.พิษน้อยต่อผึ้ง
สปินโนแสด 12% SC20 มล.พิษสูงต่อผึ้ง
ลูเฟนนูรอน 5% EC20 มล.พิษสูงต่อกุ้ง
คำแนะนำกรมวิชาการเกษตร [1] ถ้าความเข้มข้นต่างจากนี้ใช้อัตราตามฉลาก
  • ถ้าจะปล่อยแตนเบียน ให้พ่นสารเคมีก่อนราว 2 สัปดาห์ แล้วจึงปล่อย [1]
  • ใช้วิธีเดียวกันกับต้นพันธุ์ที่ต้องเคลื่อนย้าย เพื่อป้องกันการแพร่ระบาด [1]
  • สวนยกร่องที่เลี้ยงกุ้งหรือปล่อยน้ำลงคลองที่มีการเลี้ยงกุ้ง ไม่ควรใช้ลูเฟนนูรอน เลือกสารอื่นในตารางแทน
  • ช่วงที่ผึ้งตอมดอกมาก เลี่ยงสปินโนแสด (บท การติดผล ผลแตก ผลลีบ และเนื้อเอือนกิน)

ฉีดสารเข้าลำต้น: ใช้ได้เฉพาะต้นสูงกว่า 4 เมตร

กรมวิชาการเกษตรพัฒนาเทคโนโลยีฉีดสารเข้าลำต้นเพื่อกำจัดหนอนหัวดำ ทดสอบทั้งในมะพร้าวแกง มะพร้าวน้ำหอม และมะพร้าวผลิตน้ำตาล [2]

  1. เจาะลำต้นสูงจากพื้นดินราว 0.5–1 เมตร ให้รูเจาะเอียงลงราว 45 องศา เพื่อไม่ให้สารไหลย้อนออก [2]
  2. ใส่สารตามชนิดและอัตราที่แนะนำ [2]
  3. อุดรูทันทีด้วยดินน้ำมันขนาดราว 1 ลูกบาศก์นิ้ว [2]
ความสูงต้นอะบาเมกติน 1.8% ECอีมาเมกตินเบนโซเอต 1.92% EC
4–12 เมตร15 มล./ต้น5 มล./ต้น
มากกว่า 12 เมตร30 มล./ต้น10 มล./ต้น
อัตราฉีดเข้าลำต้น [2] ป้องกันกำจัดได้นานราว 90 วัน อัตราการตายของหนอนสูงกว่า 70% และไม่พบสารตกค้างในเนื้อ น้ำ เปลือก และน้ำตาลมะพร้าว
ข้อจำกัดสำคัญ

แนะนำเฉพาะมะพร้าวที่สูงเกิน 4 เมตรเท่านั้น ต้นที่สูงไม่ถึง 4 เมตรลำต้นยังเล็ก การเจาะอาจทำให้ต้นเสียหาย [2] และในเอกสารการจัดการความรู้ของกรมวิชาการเกษตร ระบุว่าอัตราฉีดเข้าต้นที่เหมาะสมสำหรับมะพร้าวต้นเล็กยังอยู่ระหว่างการวิจัย [1] การฉีดต้องอาศัยผู้ปฏิบัติที่ชำนาญ ฉีดผิดวิธีทำให้ต้นเสียหายได้ จึงควรติดต่อเจ้าหน้าที่เกษตรในพื้นที่ก่อน [2]

แหล่งอ้างอิง

  1. สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (2562). การจัดการความรู้ (KM) เทคโนโลยีการผลิตมะพร้าวน้ำหอม. doa.go.th ↗
  2. กรมวิชาการเกษตร. เทคโนโลยีพร้อมใช้: เทคโนโลยีการป้องกันกำจัดหนอนหัวดำมะพร้าวด้วยวิธีฉีดสารเข้าลำต้น (เผยแพร่ เม.ย. 2568). doa.go.th ↗