บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
รู้จักมะพร้าวน้ำหอม: ต้น ใบ จั่น ดอก ผล และทำไมการดูแลวันนี้ส่งผลอีก 3 ปี
มะพร้าวน้ำหอมมาจากไหน ต้นเตี้ยต่างจากมะพร้าวต้นสูงอย่างไร จั่นใช้เวลานานแค่ไหนกว่าจะบาน ดอกตัวผู้ดอกตัวเมีย และผลผลิตต่อไร่มาจากอะไร
สรุปสั้น
- มะพร้าวน้ำหอมเป็นมะพร้าวต้นเตี้ย กลายพันธุ์มาจากมะพร้าวหมูสีเขียว ในเขตลุ่มน้ำนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม [1]
- จั่นแต่ละจั่นใช้เวลาเจริญอยู่ในต้นราว 38 เดือน ก่อนบาน [1] การให้น้ำและปุ๋ยวันนี้จึงส่งผลต่อผลผลิตในอีกหลายปี
- เริ่มเก็บผลได้ราว 3 ปีหลังปลูก ให้ผลได้นาน 35–40 ปี และตัดทะลายได้ทั้งปี [1]
มะพร้าวน้ำหอมมาจากไหน
มะพร้าวน้ำหอมกลายพันธุ์มาจากมะพร้าวตระกูลหมูสีซึ่งมีถิ่นกำเนิดในลุ่มน้ำนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม แล้วกระจายไปปลูกในหลายจังหวัด แหล่งผลิตสำคัญคือ ราชบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม และนครปฐม มะพร้าวน้ำหอมของไทยมีจุดเด่นที่กลิ่นหอมมากกว่ามะพร้าวของคู่แข่ง เช่น ฟิลิปปินส์และอินโดนีเซีย จึงเป็นสินค้าส่งออกที่ทำรายได้เข้าประเทศมากกว่าปีละ 2 พันล้านบาท [1]
มะพร้าวน้ำหอมของบางแหล่งได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เช่น มะพร้าวน้ำหอมราชบุรี มะพร้าวน้ำหอมสามพราน และมะพร้าวน้ำหอมบ้านแพ้ว ซึ่งแต่ละแหล่งมีลักษณะเฉพาะจากดินและน้ำของพื้นที่ [1]
ต้นเตี้ยต่างจากมะพร้าวต้นสูงอย่างไร
| ลักษณะ | มะพร้าวน้ำหอม (ต้นเตี้ย) |
|---|---|
| ความสูง | เมื่อโตเต็มที่เฉลี่ยไม่เกิน 12 เมตร อายุราว 20 ปีสูงราว 8–10 เมตร |
| โคนต้น | ไม่มีสะโพก หรือมีเพียงเล็กน้อย |
| เริ่มให้ผล | ราว 3 ปีหลังปลูก |
| อายุให้ผล | ราว 35–40 ปี |
| การผสมเกสร | ผสมตัวเองได้ในจั่นเดียวกัน แต่ผสมข้ามกับมะพร้าวต้นสูงได้ |
เพราะผสมข้ามได้ สวนมะพร้าวน้ำหอมที่ปลูกใกล้มะพร้าวต้นสูง ผลที่เก็บไปทำพันธุ์มีโอกาสกลายเป็นมะพร้าวที่ไม่หอม และต้องรอราว 3–4 ปีกว่าจะรู้ว่าต้นที่ปลูกไม่ตรงพันธุ์ [1] เรื่องนี้จึงเป็นเหตุผลหลักที่ต้องเลือกต้นพันธุ์จากแหล่งที่เชื่อถือได้ (บท พันธุ์มะพร้าวน้ำหอมและการเลือกต้นพันธุ์)
ราก ลำต้น และใบ
- ราก แผ่กระจายใกล้ผิวดิน พบมากในรัศมีราว 1.5–2.0 เมตรจากโคนต้น [1] นี่คือบริเวณที่ใส่ปุ๋ยและให้น้ำ
- ลำต้น มีจุดเจริญเพียงจุดเดียวที่ยอด และไม่มีเนื้อเยื่อเจริญระหว่างเปลือกกับเนื้อไม้ แผลที่ลำต้นจึงไม่สมานกลับ [1] ยอดที่ถูกด้วงหรือโรคทำลายอาจทำให้ต้นตายทั้งต้น
- ใบ ต้นที่โตเต็มที่มีใบราว 30–40 ทาง สร้างใบใหม่ปีละราว 12–16 ทาง ใบหนึ่งทางอยู่บนต้นราว 3 ปี รอยแผลใบบนลำต้นราว 13 รอยเท่ากับอายุราว 1 ปี [1]
จั่น ดอก และผล
ช่อดอกของมะพร้าวเรียกว่า จั่น ออกที่ซอกใบ จั่นหนึ่งจั่นมีทั้งดอกตัวผู้และดอกตัวเมีย ดอกตัวผู้อยู่ด้านบนของแขนงช่อดอก ดอกตัวเมียอยู่ที่โคน ตั้งแต่ตาดอกเริ่มสร้างจนจั่นบานใช้เวลาราว 38 เดือน ดอกตัวผู้ทยอยบานราว 8–15 วัน ดอกตัวเมียพร้อมรับการผสมราว 3–5 วัน ช่วงทั้งสองใกล้กัน มะพร้าวน้ำหอมจึงผสมตัวเองได้ภายในจั่นเดียวกัน [1]
จั่นหนึ่งมีดอกตัวเมียราว 10–50 ดอก แต่ราว 50–70% ไม่เจริญเป็นผลและร่วงไป โดยเฉพาะในหน้าแล้ง [1] ดูวิธีช่วยให้ติดผลมากขึ้นในบท การติดผล ผลแตก ผลลีบ และเนื้อเอือนกิน
ผลผลิตต่อไร่มาจากไหน
| ตัวคูณ | กำหนดตอนไหน | สิ่งที่ทำได้ |
|---|---|---|
| ต้นต่อไร่ | ตอนปลูก | ระยะปลูกถูกต้อง ปลูกซ่อมต้นตาย (บท เตรียมแปลง ยกร่อง และปลูก) |
| จั่นต่อต้นต่อปี | หลายปีก่อนตัด | น้ำและปุ๋ยสม่ำเสมอ ต้นสมบูรณ์ออกจั่นราว 15–16 จั่นต่อปี [1] (บท ปุ๋ยมะพร้าวน้ำหอม) |
| ผลต่อทะลาย | ช่วงจั่นบาน | การผสมเกสรดี ไม่ขาดน้ำ (บท การติดผล ผลแตก ผลลีบ และเนื้อเอือนกิน) |
| ขนาดและราคา | ตอนตัด | ตัดที่อายุพอดี ไม่ช้ำ (บท เก็บเกี่ยว คัดขนาด และขาย) |
การใส่ปุ๋ยอย่างถูกต้องทำให้ผลผลิตมะพร้าวน้ำหอมเพิ่มขึ้นได้เฉลี่ยราว 5,500 ผลต่อไร่ต่อปี ตามข้อมูลที่กรมวิชาการเกษตรอ้างไว้ [1]
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (2562). การจัดการความรู้ (KM) เทคโนโลยีการผลิตมะพร้าวน้ำหอม. doa.go.th ↗